Con chữ vượt sóng ra đảo

Từ ngôi trường giữa trùng khơi, thầy Nguyễn Văn Hà cùng đồng nghiệp bền bỉ đưa con chữ đến với học sinh đảo xa.

Ở đó, thầy cô không chỉ mang con chữ đến lớp mà còn gieo niềm tin để học sinh nơi đảo xa tự tin bước tới tương lai.

Giữ con chữ giữa trùng khơi

Buổi sáng ở Quan Lạn, biển vẫn miệt mài vỗ bờ, những chuyến tàu nối đảo với đất liền mang theo hàng hóa, hành khách và nhịp sống thường ngày. Phía trong đảo, tại Trường THCS&THPT Quan Lạn, một hành trình khác cũng lặng lẽ bắt đầu, đó là hành trình của những con chữ.

Tiếng trống trường vang lên giữa không gian biển trời, học sinh bước vào lớp, thầy cô mở giáo án, những trang sách được lật giở. Ở nơi mỗi chuyến đi đều phải vượt qua sóng nước, những người làm nghề giáo đang tìm cách rút ngắn một khoảng cách khác, khoảng cách từ đảo xa đến tri thức và những cơ hội rộng lớn hơn.

Hơn 25 năm công tác trong ngành giáo dục, phần lớn thời gian gắn với vùng biển đảo Vân Đồn và Quan Lạn, thầy giáo Nguyễn Văn Hà đã trải qua nhiều vị trí từ giáo viên, Tổng phụ trách Đội, tổ trưởng chuyên môn, Chủ tịch Công đoàn, Phó Hiệu trưởng đến Bí thư Chi bộ, Hiệu trưởng. Từ một giáo viên trẻ bắt đầu nghề nghiệp tại Trường PTCS Ngọc Vừng năm 2000, rồi về Trường THCS Quan Lạn, thầy từng bước trưởng thành cùng nhà trường và những thế hệ học trò nơi đảo.

Hơn 20 năm đứng trên bục giảng, thầy Hà có nhiều kỷ niệm với những thế hệ học trò Quan Lạn. Có những em ngày trước còn rụt rè trước cửa lớp, nay đã trưởng thành, có nghề nghiệp, gia đình; có em đi xa nhưng mỗi lần trở lại đảo vẫn ghé trường thăm thầy cô. Với người làm nghề giáo, những cuộc gặp ấy là niềm vui giản dị và cũng là động lực để tiếp tục gắn bó với nghề.

Theo thầy Hà, làm giáo dục ở đảo có những khó khăn riêng. Khoảng cách địa lý không chỉ được đo bằng những hải lý, mà đôi khi còn là khoảng cách về cơ hội tiếp cận tri thức, công nghệ và môi trường học tập. Vì vậy, người thầy không thể chờ điều kiện thuận lợi mà phải chủ động đưa cơ hội đến gần học sinh.

“Ở đây, điều tôi mong nhất là các em không mặc cảm vì mình ở đảo. Các em phải thấy rằng mình cũng có thể học tốt, thi vào những trường mình mong muốn, có thể đi xa và làm được những việc lớn. Trường ở đảo nhưng ước mơ của học sinh thì không thể chỉ quanh quẩn trên đảo”, thầy Hà chia sẻ.

Với quan niệm ấy, nâng cao chất lượng giáo dục, xây dựng môi trường học tập ổn định và tạo cơ hội phát triển cho học sinh luôn được thầy Hà xác định là nhiệm vụ xuyên suốt trong quá trình công tác. Với nền tảng chuyên môn và lý luận chính trị được đào tạo bài bản, cùng nhiều năm gắn bó với ngành Giáo dục, thầy luôn nỗ lực hoàn thành tốt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, tích cực đổi mới trong công tác quản lý và từng bước góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.

Nhưng với thầy Hà, những kết quả đạt được trong quá trình công tác chưa bao giờ là điều quan trọng nhất. Điều khiến thầy trân trọng hơn cả là sự trưởng thành của học sinh sau mỗi chặng đường học tập. “Nếu nói về thành tích thì có thể kể nhiều, nhưng với tôi, điều đáng kể nhất vẫn là học sinh. Các em trưởng thành, có nghề nghiệp, sống tử tế, rồi một ngày quay về thăm thầy cô, lúc ấy mình mới thấy những năm tháng gắn bó với nghề thực sự có ý nghĩa”, thầy Hà chia sẻ.

Thầy giáo Hoàng Thúc Khiêm cùng học sinh say mê học tập, đưa kiến thức gắn với thực tiễn ở ngôi trường giữa trùng khơi.

Phía sau người hiệu trưởng là một tập thể giáo viên ngày ngày giữ nhịp lớp học. Có người từ đất liền ra đảo rồi gắn bó nhiều năm; có người trưởng thành ngay trên mảnh đất này. Họ quen với những chuyến tàu, những ngày biển động và cả những lúc thời tiết khiến việc đi lại bị gián đoạn. Nhưng lớp học vẫn phải sáng đèn, bài giảng vẫn phải tiếp tục.

Thầy Hoàng Thúc Khiêm gần gũi, động viên học sinh, cùng các em nuôi dưỡng niềm say mê học tập nơi đảo xa.

Nếu thầy Hà giữ nhịp chung của nhà trường thì thầy giáo Hoàng Thúc Khiêm là một trong những người đang giữ nhịp cho những giờ học Toán. Trước học sinh khối 12, những con số nối nhau trên bảng. Nhưng với thầy Khiêm, mục tiêu của một bài toán không chỉ là tìm ra đáp án mà còn giúp học sinh biết tư duy, đặt câu hỏi và tự tìm lời giải.

“Dạy Toán ở đảo, tôi không đặt nặng chuyện các em phải giỏi ngay, tôi chỉ mong các em đừng sợ môn Toán. Có em trước đây nhìn bài đã ngại, nhưng nếu mình kiên trì chỉ từng bước, các em sẽ dần tự tin”, thầy Khiêm chia sẻ.

Là giáo viên Toán, đồng thời là Chi ủy viên, Tổ trưởng chuyên môn, thầy Khiêm đảm nhận nhiều công việc: xây dựng kế hoạch chuyên môn, hỗ trợ giáo viên trẻ, dự giờ, góp ý, đổi mới kiểm tra đánh giá và ứng dụng công nghệ thông tin.

Riêng năm học 2025-2026, thầy tổ chức 4 chuyên đề cấp tổ, cùng đồng nghiệp triển khai hoạt động trải nghiệm STEM; thực hiện 3 tiết dự giờ, thao giảng, trong đó 2 tiết kiểm tra chuyên môn và 1 tiết thao giảng được đánh giá giỏi; đồng thời dự 22 tiết của đồng nghiệp để trao đổi, học hỏi chuyên môn.

Điều đáng nói là những hoạt động ấy không chỉ tạo thêm hứng thú mà còn giúp học sinh nhìn thấy kiến thức trong cuộc sống quanh mình. Với học sinh vùng đảo, mỗi giờ học có thêm trải nghiệm cũng là một cách mở rộng thế giới. Phía sau những giờ dạy, những buổi dự giờ, thao giảng và các hoạt động chuyên môn là sự bền bỉ của một người thầy đã dành nhiều năm gắn bó với giáo dục vùng biển đảo.

Những nỗ lực ấy được ghi nhận bằng nhiều danh hiệu, phần thưởng trong quá trình công tác: Bằng khen của Ban Thường vụ Tỉnh ủy năm 2012; danh hiệu Chiến sĩ thi đua cấp tỉnh năm 2016; Bằng khen của UBND tỉnh và danh hiệu Giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh năm 2018.

Nhưng với thầy Khiêm, những phần thưởng ấy có lẽ không quan trọng bằng sự trưởng thành của học sinh sau mỗi giờ học, khi các em bớt e ngại trước những con số, biết tự tin suy nghĩ và tìm cách giải quyết một bài toán bằng chính khả năng của mình.

Cùng chung mục tiêu ấy, cô giáo Lương Thị Minh Hiếu luôn dành nhiều tâm sức cho công tác chuyên môn và đặc biệt quan tâm đến những học sinh còn gặp khó khăn trong học tập. Từng đảm nhiệm vai trò Tổ trưởng chuyên môn, cô có nhiều năm gắn bó với công tác giảng dạy, bồi dưỡng học sinh và đạt được những kết quả đáng ghi nhận.

Cô giáo Lương Thị Minh Hiếu gần gũi, đồng hành cùng học sinh, tiếp thêm sự tự tin cho các em trên hành trình học tập nơi đảo xa.

Cô từng đạt danh hiệu Giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, nhiều năm liên tục có học sinh đạt giải trong các kỳ thi cấp tỉnh và nhiều năm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Những nỗ lực ấy được ghi nhận qua nhiều Bằng khen của UBND tỉnh Quảng Ninh; đặc biệt, năm học 2022–2023, cô được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen.

Với cô Hiếu, những kết quả ấy càng có ý nghĩa khi được tạo nên từ sự đồng hành và tiến bộ của học sinh. Trong quá trình giảng dạy, cô luôn chú ý đến những em chưa theo kịp bài học, cùng đồng nghiệp tìm cách hỗ trợ, phụ đạo ngay trong tiết học hoặc bố trí thời gian bổ sung phù hợp.

Học sinh Trường THCS&THPT Quan Lạn cùng nhau chuẩn bị sách vở, đồ dùng, sẵn sàng bước vào năm học mới.

“Các em ở đảo nhiều khi thiệt thòi hơn các bạn ở đất liền về điều kiện tiếp cận, nên giáo viên càng phải gần các em hơn. Mình dạy kiến thức, nhưng nhiều lúc phải dạy cả sự tự tin nữa”, cô Hiếu chia sẻ.

Trong giảng dạy, cô cũng chủ động đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ để tăng sự tương tác và hứng thú của học sinh. Với môn Giáo dục công dân, cô sử dụng Kahoot trong một số hoạt động học tập. Kết quả khảo sát sau thực nghiệm cho thấy 93,6% học sinh nhận thấy giờ học sôi nổi, hứng thú hơn; 89,2% cho rằng phương pháp này góp phần phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của các em.

Những con số ấy chỉ phản ánh một phần công việc, điều quan trọng hơn là phía sau mỗi tiết học vẫn là sự kiên trì của người thầy trước từng học sinh cụ thể.

Học sinh Trường THCS&THPT Quan Lạn sôi nổi rèn luyện thể thao, sẵn sàng bước vào năm học mới với tinh thần đoàn kết, tự tin.

Sẵn sàng cho một mùa gieo chữ

Đầu tháng 9, Quan Lạn bước vào những ngày cuối cùng chuẩn bị cho năm học mới. Trong khuôn viên Trường THCS&THPT Quan Lạn, sân trường được dọn dẹp, lớp học chỉnh trang, bàn ghế sắp xếp ngay ngắn. Thầy cô kiểm tra lại phòng học, thiết bị dạy học, thư viện, phòng thực hành; học sinh cũng bắt đầu trở lại trường, cùng nhau vệ sinh lớp, sắp xếp sách vở và chuẩn bị cho những ngày học mới. Khu nội trú được rà soát, từ phòng ở đến các khu vực sinh hoạt chung, sẵn sàng đón những học sinh ở xa nhà.

Năm học 2026-2027, Trường THCS&THPT Quan Lạn có 577 học sinh, 15 lớp và 42 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Nhà trường tổ chức dạy học ở cả 2 cấp THCS và THPT, với đội ngũ 30 giáo viên, 3 cán bộ quản lý và 9 nhân viên. Trong điều kiện một trường học trên đảo, việc bố trí giáo viên ở một số môn còn khó khăn, có môn chỉ có một giáo viên; trong năm học có giáo viên nghỉ chế độ.

Vì vậy, ngay từ trước khai giảng, việc phân công chuyên môn, xây dựng thời khóa biểu và bố trí nhân lực được nhà trường tính toán kỹ để bảo đảm các lớp học không bị gián đoạn.

Cơ sở vật chất cũng được chuẩn bị đồng bộ hơn cho năm học mới. Trường có khuôn viên rộng hơn 23.200m², hệ thống phòng học và phòng chức năng phục vụ hai cấp học. Khối THPT có các phòng học lý thuyết, phòng thực hành Hóa học, Sinh học, Vật lý, Công nghệ và phòng Ngoại ngữ. Khối THCS có phòng học lý thuyết, phòng đa năng, phòng Âm nhạc, Mỹ thuật và Khoa học xã hội.

Trong khuôn viên trường còn có thư viện, phòng đọc dành cho giáo viên và học sinh, phòng y tế, phòng truyền thống, các phòng làm việc và khu vực phục vụ hoạt động chung. Nhà thi đấu, sân bóng và các khu vực thể thao được vệ sinh, kiểm tra để phục vụ việc học tập, rèn luyện và các hoạt động ngoại khóa trong năm học.

Do đặc thù của Trường THCS&THPT Quan Lạn là học sinh không chỉ đến từ địa bàn Quan Lạn mà còn có các em ở thôn Quan Lạn 3 và các đảo Ngọc Vừng, Thắng Lợi, Bản Sen. Với những học sinh này, khoảng cách đến trường không chỉ tính bằng số kilomet. Các em phải phụ thuộc vào những chuyến tàu, thời tiết và điều kiện đi lại trên biển; nhiều em phải ở nội trú trong thời gian học tập.

Khu nội trú 3 tầng, khang trang, có khuôn viên riêng, vì thế không chỉ là nơi nghỉ ngơi sau giờ học, đây là không gian sinh hoạt của những học sinh phải sống xa gia đình trong phần lớn thời gian của năm học. Trước khi các em trở lại, nhà trường kiểm tra phòng ở, khu vực sinh hoạt, vệ sinh môi trường, sắp xếp các điều kiện cần thiết và chuẩn bị nội quy để học sinh dễ dàng ổn định nếp sống.

Khu nội trú khang trang, sẵn sàng đón học sinh ở các đảo xa trở lại trường, ổn định cuộc sống và bước vào năm học mới.

Giáo viên chủ nhiệm rà soát từng trường hợp có nhu cầu ở nội trú, hướng dẫn học sinh đăng ký, phổ biến giờ giấc sinh hoạt, học tập và trách nhiệm giữ gìn tài sản chung. Những học sinh có hoàn cảnh khó khăn cũng được nắm bắt để nhà trường có phương án hỗ trợ phù hợp.

Với học sinh lần đầu xa nhà, việc làm quen với cuộc sống nội trú đôi khi không đơn giản. Từ giờ ăn, giờ nghỉ, giờ tự học đến cách giữ gìn đồ dùng cá nhân, các em đều phải dần hình thành thói quen mới. Thầy cô, Đoàn trường và các bộ phận liên quan vì thế tiếp tục theo sát trong những ngày đầu.

Thầy Nguyễn Đức Lộc, Bí thư Đoàn trường, chia sẻ: “Thấy các em có chuyện gì là thầy cô lại hỏi, có em nhớ nhà thì động viên, có em chưa quen thì hướng dẫn. Mình làm nghề giáo nhưng ở đây nhiều khi phải thương học sinh như con cháu trong nhà”.

Sự quan tâm ấy không chỉ dành cho đời sống sinh hoạt, điều nhà trường hướng đến là giúp học sinh ở tuyến đảo có điều kiện học tập không khác biệt quá lớn so với học sinh ở đất liền. Các em được bảo đảm sách vở, thiết bị học tập, phòng học, không gian tự học và các hoạt động giáo dục; đồng thời được hướng dẫn cách tự học, tự quản lý thời gian khi sống xa gia đình.

Giữa trùng khơi, Trường THCS&THPT Quan Lạn ươm mầm tri thức, chắp cánh những ước mơ nơi đảo xa.

Cô giáo Bùi Thị Thu Hẹn, Tổ phó Tổ Tự nhiên, cho rằng với giáo viên ở đảo, niềm vui nhiều khi bắt đầu từ những điều rất bình thường: “Ở đảo, chỉ cần thấy học sinh đi học đầy đủ, vui vẻ bước vào lớp, mình đã có thêm động lực rồi”.

Thầy giáo Nguyễn Văn Hà, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Với những kết quả của năm học 2025-2026 cũng là một phần động lực để nhà trường bước vào năm học mới. Trong đó, trường đạt danh hiệu Lao động tiên tiến, được Sở Giáo dục và Đào tạo tặng giấy khen; 42/42 cán bộ, giáo viên, nhân viên đạt danh hiệu Lao động tiên tiến. Học sinh đạt 4 giải cấp tỉnh, 3 giải cấp đặc khu; tỷ lệ tốt nghiệp THCS và THPT đạt 100%.

“Nhưng trước ngày khai giảng, điều được quan tâm trước hết vẫn là những việc rất cụ thể. Phòng học phải sẵn sàng, thiết bị phải hoạt động, khu nội trú phải sạch sẽ, học sinh ở xa phải có chỗ ở ổn định và thầy cô phải nắm được hoàn cảnh của từng em cần hỗ trợ”, thầy Hà chia sẻ.

Những chuyến tàu từ Ngọc Vừng, Thắng Lợi, Bản Sen lại nối nhau về Quan Lạn trong những ngày đầu năm học. Học sinh mang theo sách vở, đồ dùng cá nhân và những câu chuyện của mùa hè, trở lại lớp học, khu nội trú, sân bóng và với những người thầy, người cô thân quen. Từ những chuyến tàu vượt biển ấy, một năm học mới ở Quan Lạn lại bắt đầu.