Đau lưng, thoái hoá đốt sống cổ do sử dụng thiết bị công nghệ

Đau cổ, đau vai gáy, đau lưng, cứng cơ… là những vấn đề thường gặp, ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng làm việc và chất lượng cuộc sống.

Các thiết bị công nghệ ngày càng trở thành một phần không thể thiếu trong học tập, công việc và sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, việc dành nhiều giờ liên tục trước màn hình, thường xuyên cúi đầu nhìn điện thoại hoặc ngồi bất động trong thời gian dài có thể làm gia tăng tình trạng đau mỏi cơ xương khớp.

Không ít người có thói quen chỉ thay đổi tư thế khi bắt đầu cảm thấy đau hoặc mỏi. Về lâu dài, việc duy trì tư thế không phù hợp có thể làm tăng áp lực lên cột sống, khiến các nhóm cơ phải hoạt động quá mức và gây ra những rối loạn cơ xương khớp.

1. Những yếu tố khiến cơ xương khớp chịu "áp lực"

Tư thế ngồi không đúng: Cúi đầu về phía trước, gù lưng, rướn cổ để nhìn màn hình hoặc đặt tay, vai ở vị trí không phù hợp khi sử dụng máy tính có thể làm tăng căng thẳng lên vùng cổ, vai và lưng. Nếu tình trạng này kéo dài, các cơ và dây chằng quanh cột sống có thể bị quá tải, gây đau và cứng cơ.
Ngồi quá lâu: Duy trì một tư thế trong thời gian dài mà không đứng dậy vận động khiến cơ bắp ít được thư giãn, đồng thời làm giảm sự linh hoạt của các khớp. Đây là tình trạng khá phổ biến ở người làm việc văn phòng, học sinh, sinh viên và những người thường xuyên sử dụng máy tính.

Bàn, ghế không phù hợp: Bàn quá cao hoặc quá thấp, ghế không có khả năng nâng đỡ lưng, màn hình đặt quá thấp hoặc quá cao đều có thể khiến người sử dụng phải cúi đầu, gù lưng hoặc nâng vai trong thời gian dài.

Thiếu vận động: Việc ngồi nhiều, ít tập luyện và không thực hiện các động tác giãn cơ khiến sức mạnh, độ linh hoạt của hệ cơ xương khớp giảm, từ đó dễ xuất hiện đau mỏi khi làm việc kéo dài.

2. Những vấn đề xương khớp thường gặp

Thoái hóa cột sống cổ

Thoái hóa cột sống cổ thường liên quan đến quá trình lão hóa, nhưng có thể xuất hiện ở người trẻ. Những người thường xuyên làm việc với máy tính, sử dụng điện thoại trong thời gian dài, ít vận động hoặc duy trì tư thế đầu và cổ không phù hợp có thể gặp các triệu chứng đau mỏi vùng cổ, vai gáy.

Điều chỉnh tư thế là những biện pháp đơn giản nhưng quan trọng để bảo vệ hệ cơ xương khớp trong thời đại công nghệ. Ảnh: TL

Khi sử dụng máy tính, nếu màn hình đặt quá thấp hoặc người dùng có thói quen cúi đầu, đưa cổ về phía trước, các cơ vùng cổ phải duy trì trạng thái căng trong thời gian dài. Tình trạng này có thể gây đau mỏi cơ và ảnh hưởng đến vận động vùng cổ. Về lâu dài, cùng với tuổi tác và nhiều yếu tố khác, các cấu trúc của cột sống cổ có thể xuất hiện thay đổi thoái hóa.

Người bị thoái hóa cột sống cổ có thể xuất hiện đau hoặc cứng cổ, hạn chế vận động, đau vùng vai gáy, đặc biệt sau khi ngồi lâu. Trong một số trường hợp, nếu có tổn thương hoặc chèn ép rễ thần kinh, người bệnh có thể bị đau lan từ cổ xuống vai, cánh tay, kèm tê hoặc yếu tay.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đau cổ, vai gáy ở người thường xuyên sử dụng máy tính đều là thoái hóa cột sống cổ. Nhiều nguyên nhân khác như căng cơ, tư thế làm việc không phù hợp hoặc các bệnh lý cột sống cũng có thể gây triệu chứng tương tự.

Đau lưng dưới và các vấn đề đĩa đệm

Ngồi trong thời gian dài, đặc biệt khi khom lưng hoặc không được ghế hỗ trợ đúng cách, có thể làm tăng áp lực lên vùng thắt lưng và gây đau lưng. Tình trạng này thường gặp ở những người phải ngồi làm việc nhiều giờ mỗi ngày nhưng ít đứng lên đi lại.

Đau lưng kéo dài cũng có thể liên quan đến các bệnh lý khác của cột sống, trong đó có thoát vị đĩa đệm. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ngồi lâu hoặc sử dụng thiết bị điện tử không phải là nguyên nhân duy nhất gây thoát vị đĩa đệm. Tuổi tác, quá trình thoái hóa, chấn thương, tư thế vận động sai và nhiều yếu tố khác cũng có thể gây bệnh.

Triệu chứng thoát vị đĩa đệm: Tùy vị trí tổn thương, người bệnh có thể đau vùng thắt lưng hoặc cổ, đau lan xuống chân hoặc tay theo đường đi của dây thần kinh, kèm tê bì, cảm giác kim châm hoặc yếu cơ. Cơn đau có thể tăng khi vận động, ho hoặc hắt hơi.

Nếu xuất hiện yếu cơ rõ rệt, mất cảm giác tiến triển hoặc rối loạn kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, người bệnh cần được khám ngay để loại trừ tình trạng chèn ép thần kinh nghiêm trọng.

3. Chủ động bảo vệ cột sống khi sử dụng thiết bị công nghệ

Để hạn chế đau mỏi cơ xương khớp, cần hình thành thói quen sử dụng thiết bị công nghệ hợp lý. Giữ tư thế đúng: Khi làm việc với máy tính, nên giữ lưng ở tư thế tự nhiên, vai thả lỏng, khuỷu tay ở vị trí thoải mái. Màn hình nên được đặt ở độ cao phù hợp để hạn chế phải cúi hoặc ngửa cổ. Hai bàn chân nên được đặt vững trên sàn hoặc sử dụng dụng cụ hỗ trợ nếu cần.

Không ngồi liên tục: Sau khoảng 30-60 phút làm việc, nên đứng dậy, đi lại và thay đổi tư thế. Có thể thực hiện một số động tác vận động nhẹ nhàng cho cổ, vai, lưng và chân để giảm tình trạng căng cứng cơ.
Điều chỉnh bàn, ghế phù hợp: Chiều cao bàn và ghế cần phù hợp với vóc dáng. Ghế nên có khả năng nâng đỡ vùng lưng, giúp người sử dụng duy trì tư thế tự nhiên thay vì phải gù hoặc rướn người khi làm việc.
Hạn chế cúi đầu khi dùng điện thoại: Nên đưa điện thoại lên vị trí phù hợp thay vì liên tục cúi cổ xuống để nhìn màn hình. Khi có thể, nên sử dụng giá đỡ điện thoại hoặc thay đổi tư thế thường xuyên.
Tăng cường vận động: Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên giúp tăng sức mạnh và độ linh hoạt của cơ bắp, hỗ trợ sức khỏe cột sống và hệ cơ xương khớp. Các hoạt động phù hợp có thể gồm đi bộ, bơi, đạp xe, các bài tập tăng cường cơ hoặc yoga, pilates tùy thể trạng.

Đặc biệt, không nên chủ quan với tình trạng đau cổ, vai gáy hoặc đau lưng kéo dài. Nếu cơn đau tái diễn thường xuyên, ngày càng tăng, lan xuống tay hoặc chân, kèm tê bì, yếu cơ hay hạn chế vận động, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị phù hợp. Việc chủ động điều chỉnh tư thế, giảm thời gian ngồi liên tục và duy trì vận động là những biện pháp đơn giản nhưng quan trọng để bảo vệ hệ cơ xương khớp trong thời đại công nghệ.