Con sinh ra tại Việt Nam mang quốc tịch gì nếu có cha hoặc mẹ là người nước ngoài?

Luật sư Phan Thụy Khanh

*Luật sư Phan Thụy Khanh - Phó trưởng Văn phòng Luật sư Phong & Partners, trả lời:

Cùng với sự phát triển của xã hội, cơ hội giao lưu, học tập, làm việc và kết hôn giữa những người mang quốc tịch khác nhau ngày càng gia tăng. Theo đó, việc công dân Việt Nam kết hôn với người nước ngoài cũng ngày càng trở nên phổ biến; đồng thời, không ít cặp đôi đa quốc tịch quyết định lựa chọn sinh sống, làm việc và sinh con tại Việt Nam. Từ đó, nhiều băn khoăn pháp lý liên quan đến quốc tịch của con cũng phát sinh, chẳng hạn như: con sinh ra tại Việt Nam sẽ mang quốc tịch Việt Nam hay quốc tịch nước ngoài, có được đồng thời mang hai quốc tịch hay không, cũng như thủ tục đăng ký quốc tịch cho con được thực hiện như thế nào theo quy định pháp luật hiện hành.

Thứ nhất, Việt Nam có cho phép công dân mang hai quốc tịch không? Con sinh ra tại Việt Nam mang quốc tịch gì nếu có cha hoặc mẹ là người nước ngoài?

Điều 4 Luật Quốc tịch 2008 quy định: "Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam công nhận công dân Việt Nam có một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam, trừ trường hợp Luật này có quy định khác".

Như vậy, có thể thấy Việt Nam hiện nay đang áp dụng nguyên tắc một quốc tịch, theo đó công dân Việt Nam chỉ được mang một quốc tịch là quốc tịch Việt Nam. Tuy nhiên, nguyên tắc này được áp dụng theo hướng mềm dẻo, linh hoạt và không mang tính tuyệt đối. Vì vậy, trong một số trường hợp, công dân vẫn có thể đồng thời mang quốc tịch Việt Nam và quốc tịch nước ngoài nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Căn cứ khoản 4 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quốc tịch Việt Nam 2025, được hướng dẫn bởi Điều 9 Nghị định 191/2025/NĐ-CP, con sinh ra trong trường hợp cha hoặc mẹ là người nước ngoài có thể mang quốc tịch Việt Nam, quốc tịch nước ngoài hoặc đồng thời mang cả quốc tịch Việt Nam và quốc tịch nước ngoài. Cụ thể:

Con sẽ mang quốc tịch Việt Nam nếu: Cha mẹ có thỏa thuận lựa chọn quốc tịch Việt Nam cho con tại thời điểm đăng ký khai sinh; hoặc cha mẹ không thống nhất được việc lựa chọn quốc tịch cho con và có văn bản cam đoan về việc không thỏa thuận được quốc tịch cho con.

Con sẽ mang quốc tịch nước ngoài nếu: Cha mẹ thỏa thuận lựa chọn quốc tịch nước ngoài cho con tại thời điểm đăng ký khai sinh, đồng thời có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền của nước mà trẻ được lựa chọn mang quốc tịch về việc trẻ có quốc tịch là phù hợp quy định pháp luật của nước đó.

Con sẽ đồng thời mang cả quốc tịch Việt Nam và quốc tịch nước ngoài nếu:

Trường hợp trẻ chưa đăng ký khai sinh ở nước ngoài nhưng đã đăng ký khai sinh và có quốc tịch Việt Nam, thì việc đăng ký thêm quốc tịch nước ngoài sẽ phụ thuộc vào quy định pháp luật của quốc gia còn lại và thực hiện theo thủ tục tại quốc gia còn lại;

Trường hợp trẻ đã được đăng ký khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài và đã có quốc tịch nước ngoài, cha mẹ vẫn có thể thỏa thuận lựa chọn thêm quốc tịch Việt Nam cho con khi thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh tại Việt Nam, nếu việc đăng ký thêm quốc tịch Việt Nam phù hợp với pháp luật của quốc gia mà trẻ đang mang quốc tịch. Cha mẹ phải có bản cam đoan về việc giữ quốc tịch nước ngoài phù hợp với pháp luật của nước mà trẻ đang mang quốc tịch và chịu trách nhiệm về việc cam đoan này.

Như vậy, trong trường hợp của chị Hường, cháu của chị là con chung giữa con trai chị là công dân Việt Nam và vợ là công dân Thụy Điển, nên cháu chị có thể mang quốc tịch Việt Nam, quốc tịch Thụy Điển hoặc đồng thời mang cả hai quốc tịch Việt Nam và Thụy Điển, nếu điều này phù hợp với quy định của pháp luật Thụy Điển.

Thứ hai, thủ tục đăng ký quốc tịch cho con sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ là người nước ngoài như thế nào?

Theo quy định của Luật Hộ tịch 2014 và Nghị định 123/2015/NĐ-CP, việc xác định và đăng ký quốc tịch cho con sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ là người nước ngoài được thực hiện đồng thời khi làm thủ tục đăng ký khai sinh cho trẻ.

Về thẩm quyền: Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người cha hoặc người mẹ có trách nhiệm thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ.

Về hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:

Tờ khai đăng ký khai sinh theo mẫu;

Giấy chứng sinh hoặc văn bản của người làm chứng xác nhận về việc sinh hoặc giấy cam đoan về việc sinh;

Văn bản thỏa thuận của cha, mẹ về việc chọn quốc tịch cho con hoặc văn bản cam đoan về việc không thỏa thuận được quốc tịch cho con;

Lưu ý: Trường hợp cha, mẹ chọn quốc tịch nước ngoài cho con thì phải có xác nhận của cơ quan nhà nước có thẩm quyền của nước mà trẻ được chọn mang quốc tịch về việc trẻ có quốc tịch phù hợp quy định pháp luật của nước đó.

Văn bản ủy quyền trong trường hợp ủy quyền thực hiện việc đăng ký khai sinh (trừ trường hợp người được ủy quyền là ông, bà, người thân thích khác của cha, mẹ).

Về trình tự, thủ tục đăng ký khai sinh:

Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày trẻ được sinh ra, cha hoặc mẹ có trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh cho con.

Ngay trong ngày tiếp nhận yêu cầu, công chức làm công tác hộ tịch kiểm tra hồ sơ. Nếu thấy hồ sơ đầy đủ, chính xác và đúng quy định pháp luật thì ghi nội dung khai sinh vào sổ hộ tịch. Sau đó, công chức làm công tác hộ tịch và người đi đăng ký khai sinh cùng ký tên vào Sổ hộ tịch. Phòng Tư pháp báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp giấy khai sinh cho người được đăng ký khai sinh.

Như vậy, cháu của chị Hường có thể xác định và đăng ký quốc tịch khi thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh tại cơ quan có thẩm quyền theo hướng dẫn bên trên. Tùy theo mong muốn của gia đình, cháu có thể được đăng ký mang quốc tịch Việt Nam hoặc quốc tịch Thụy Điển. Trường hợp gia đình muốn cháu đồng thời mang cả hai quốc tịch Việt Nam và Thụy Điển, thì có thể thực hiện theo một trong các hướng sau, với điều kiện việc mang hai quốc tịch phải phù hợp với quy định của pháp luật Thụy Điển:

Đăng ký quốc tịch Việt Nam cho cháu trước, sau đó thực hiện thủ tục đăng ký thêm quốc tịch Thụy Điển tại cơ quan có thẩm quyền của Thụy Điển; hoặc

Đăng ký quốc tịch Thụy Điển cho cháu tại cơ quan có thẩm quyền của Thụy Điển trước, sau đó thực hiện thủ tục đăng ký khai sinh tại Việt Nam để cháu được công nhận thêm quốc tịch Việt Nam, trong khi vẫn giữ quốc tịch Thụy Điển.

Có thể thấy, pháp luật Việt Nam hiện nay có cơ chế tương đối linh hoạt và cởi mở trong việc xác định quốc tịch cho trẻ em sinh ra tại Việt Nam có cha hoặc mẹ là người nước ngoài, trên tinh thần tôn trọng pháp luật của quốc gia còn lại khi quy định việc đăng ký cho trẻ mang quốc tịch nước ngoài hoặc đồng thời mang hai quốc tịch phải phù hợp với pháp luật của quốc gia đó. Chính vì vậy, các gia đình đa quốc tịch nên tìm hiểu kỹ quy định pháp luật của cả Việt Nam và quốc gia còn lại trước khi xác định và đăng ký quốc tịch cho con, nhằm bảo đảm việc đăng ký được thực hiện đúng, đồng thời hạn chế các rủi ro pháp lý hoặc nguy cơ bị xử phạt sau này (Điều 37 Nghị định 109/2026/NĐ-CP).

Chuyên mục này có sự hợp tác về chuyên môn của Văn phòng Luật sư Phong & Partners. Đường dây nóng hỗ trợ tư vấn: 0236.3822678 - 0905.102425