Con vào nhóm 'ghét bố mẹ' đầy rủi ro, phụ huynh nên làm gì?

Nhóm "Con ghét bố mẹ" trên Facebook với hàng trăm nghìn thành viên. Ảnh: Ngọc Bích.

Việc con cái âm thầm tham gia các hội nhóm trên mạng xã hội để "xả" bất mãn về phụ huynh khiến không ít người làm cha mẹ rơi vào cảm giác sốc và tổn thương. Tuy nhiên, dưới góc nhìn tâm lý, những hội nhóm này bùng nổ không hẳn vì trẻ cố tình chống đối hay ghét bỏ cha mẹ, mà có thể bắt nguồn từ nhu cầu muốn được lắng nghe nhưng chưa thể tìm thấy nơi an toàn trong gia đình.

Song, theo các chuyên gia, để tránh những tác động tiêu cực về lâu dài, bài toán đặt ra cho cha mẹ là hiểu vì sao trẻ tìm đến không gian này và điều gì đang khiến con cảm thấy không thể chia sẻ với gia đình.

Rủi ro khi trẻ mắc kẹt trong 'vòng lặp tiêu cực'

Trao đổi với Tri Thức - Znews, bà Nguyễn Thị Thương, chuyên viên tham vấn tâm lý, trường THCS - THPT Phenikaa (Hà Nội), nhận định ban đầu, việc tham gia một cộng đồng có những bạn đã từng trải qua hoàn cảnh tương tự có thể giúp trẻ cảm thấy mình không cô đơn, được lắng nghe và được công nhận về cảm xúc.

Đặc biệt, với những trẻ chưa tìm được một người đủ an toàn để chia sẻ trong gia đình, thì việc tìm đến các hội nhóm trực tuyến có thể là một cách để các em giải tỏa cảm xúc và tìm kiếm sự đồng cảm.

Tuy nhiên, bà Thương khẳng định nếu trẻ tham gia trong thời gian dài và chủ yếu tiếp xúc với những nội dung tiêu cực, những câu chuyện xung đột hoặc những phản hồi củng cố sự tức giận đối với cha mẹ, môi trường đó có thể trở thành một vòng lặp cảm xúc.

“Trẻ càng chia sẻ sự tức giận, càng nhận được nhiều sự đồng tình, sự đồng tình đó lại khiến trẻ tiếp tục tập trung vào những trải nghiệm tiêu cực. Về lâu dài, trẻ có thể hình thành cách nhìn ngày càng tiêu cực về mối quan hệ với cha mẹ mà không có cơ hội nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ và tìm kiếm cách giải quyết phù hợp”, bà Thương nói.

Đồng quan điểm, thạc sĩ Tâm lý học Lê Thế Hanh, Trung tâm Tham vấn và Hỗ trợ tâm lý, trường Đại học Đại Nam, cho rằng việc tham gia lâu dài trong nhóm “Con ghét bố mẹ” dễ khiến trẻ chịu tác động tiêu cực từ tâm lý đám đông.

Cụ thể, nhiều em có xu hướng hưởng ứng theo đám đông mà chưa đánh giá khách quan vấn đề của mình. Khi tiếp xúc liên tục với các câu chuyện tiêu cực, trẻ dễ mặc định phụ huynh nào cũng có hành vi tương tự. Từ đó, trẻ nghiêm trọng hóa những mâu thuẫn nhỏ trong gia đình mình và xuất hiện những góc nhìn lệch lạc.

Việc tham gia lâu dài trong nhóm “Con ghét bố mẹ” dễ khiến trẻ chịu tác động tiêu cực từ tâm lý đám đông. Ảnh: Pexels.

Phụ huynh nên phản ứng thế nào?

ThS Lê Thế Hanh cho biết trước khi nhóm “Con ghét bố mẹ” bùng nổ thời gian gần đây, trong quá trình tham vấn, anh gặp nhiều trường hợp phụ huynh phản hồi rằng con họ đã tìm kiếm các từ khóa hay sách báo về chủ đề "gia đình độc hại", “cha mẹ độc hại”. Việc cha mẹ sốc, bất ngờ là dễ hiểu, nhưng theo ThS Hanh, điều cần làm lúc này là giữ bình tĩnh để cùng con trao đổi thẳng thắn về cảm xúc hiện tại.

“Phụ huynh nóng nảy dễ dẫn đến phản ứng mạnh mẽ, làm tổn thương trẻ và tăng khoảng cách với con cái”, chuyên gia nói.

ThS Hanh khuyên phụ huynh nên trao đổi với con dựa trên 3 nguyên tắc cốt lõi: Lắng nghe - Thấu hiểu - Tôn trọng.

Lắng nghe: Phụ huynh cần có một buổi nói chuyện trực tiếp về những quan điểm, vấn đề con đang gặp phải, cũng như bộc lộ nhu cầu, quan điểm của bản thân trong từng tình huống dẫn tới mâu thuẫn.
Thấu hiểu: Khi thời gian lắng nghe đủ tốt và tích cực, phụ huynh cần nâng cao khả năng thấu hiểu quan điểm của con mà không vội đánh giá hay phán xét; đồng thời chia sẻ về mình để con hiểu về cha mẹ.
Tôn trọng: Khi phụ huynh và con cái đã hiểu quan điểm của nhau và biết điều gì dẫn tới mâu thuẫn, phụ huynh cần giữ thái độ tôn trọng để giữ được sự kết nối chặt chẽ và tích cực.

Đồng quan điểm trong việc xử lý ban đầu, để kết nối lại với con, bà Thương cho rằng cha mẹ cần nhìn lại chất lượng giao tiếp trong gia đình. Đôi khi, khoảng cách giữa cha mẹ và con không hình thành từ một sự kiện duy nhất, mà tích tụ từ rất nhiều lần trẻ muốn chia sẻ nhưng bị gạt đi, bị so sánh, bị phán xét hoặc ngay lập tức nhận được lời khuyên.

“Vì vậy, kết nối lại có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ như cùng ăn một bữa cơm, cùng đi dạo, hỏi con về điều con đang quan tâm hoặc đơn giản là dành thời gian ở bên con”, bà Thương đưa ra lời khuyên.

Bên cạnh đó, thay vì chỉ ép con rời nhóm, cha mẹ cần tìm hiểu lý do khiến con tìm đến đó. Nếu gốc rễ nằm ở sự cô đơn hay cảm giác không ai lắng nghe, việc cấm đoán, bắt rời nhóm đơn thuần sẽ không giải quyết được vấn đề.

Lúc này, giải pháp hiệu quả hơn là cùng con tìm kiếm những kênh kết nối tích cực khác - chẳng hạn như một người lớn đáng tin cậy, thầy cô giáo, chuyên gia tâm lý học đường hoặc những nhóm bạn lành mạnh.

“Khi phát hiện con đang ở trong một không gian tiêu cực, đừng chỉ tìm cách kéo con ra khỏi không gian đó. Hãy đồng thời xây dựng một không gian đủ an toàn để con muốn quay về”, chuyên gia nói.

Cùng với đó, nếu nhận thấy trẻ có những dấu hiệu như cảm xúc tiêu cực kéo dài, thu mình rõ rệt, mất hứng thú với những hoạt động trước đây, ảnh hưởng đáng kể đến học tập và sinh hoạt…, bà Thương khuyên cha mẹ nên cân nhắc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý hoặc các dịch vụ hỗ trợ chuyên môn phù hợp.

Tuy nhiên, giải pháp không chỉ đến từ một phía. ThS Lê Thế Hanh cho rằng bản thân người trẻ cũng cần xây dựng nhận thức đúng về các giá trị cốt lõi của gia đình. Ở độ tuổi thanh thiếu niên, trẻ dễ sa vào các hội nhóm trên mạng và dần mất đi sự kết nối với người thân. Khi công nghệ và mạng xã hội phát triển, việc rèn luyện khả năng thẩm định thông tin là rất quan trọng.

Bên cạnh đó, trẻ cũng nên cởi mở hơn trong việc giao tiếp với người lớn. Qua đó, người lớn cũng như chính bản thân trẻ có thể nhận ra mình đang mắc sai lầm ở đâu, từ đó điều chỉnh suy nghĩ, cảm xúc, hành vi sao cho phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội.