Cộng đồng chung tay ngăn chặn trang mạng trái phép

Cảnh sát đột kích vào trụ sở Xôi lạc TV. (Ảnh: NGUYỄN HẢI)

Chỉ một thời gian ngắn kể từ khi đường dây phát sóng trái phép các giải bóng đá quy mô lớn mang tên “Xôi Lạc TV” bị cơ quan chức năng triệt phá, hiện nay với vài thao tác tìm kiếm đơn giản, người dùng internet vẫn có thể truy cập hàng loạt trang web mang tên “Xôi Lạc” hoặc biến thể tương tự để xem các trận đấu thể thao mà không phải trả phí. Sự “hồi sinh” nhanh chóng này cho thấy cuộc chiến chống trang web trái phép phát tán nội dung có bản quyền (còn được gọi là “web lậu”) không hề đơn giản, thậm chí đang bước vào giai đoạn phức tạp hơn khi các đối tượng vi phạm thể hiện mức độ tinh vi, ngoan cố, tính tổ chức cao và tận dụng những lợi thế của nền tảng xuyên biên giới.

Thực tế cho thấy, sau mỗi lần bị xử lý, các web lậu không biến mất hoàn toàn mà chuyển sang trạng thái “biến hình”: Tên miền cũ bị chặn lập tức được thay thế bằng tên miền mới, nhiều trang là “bản sao” xuất hiện, tạo thành một “hệ sinh thái” phát sóng lậu liên kết chặt chẽ. Do máy chủ được đặt ở nước ngoài, đồng thời các đối tượng sử dụng công nghệ ẩn danh để né tránh truy vết của cơ quan chức năng, cho nên việc bóc gỡ, ngăn chặn các trang web này hết sức khó khăn.

Không chỉ dừng lại ở việc phát trái phép các giải bóng đá, nhiều web mở rộng nội dung sang phim ảnh, chương trình giải trí, hoặc các nội dung độc hại như cổ xúy bạo lực để thu hút người dùng. Điểm chung dễ nhận thấy là các trang web lậu thường chèn dày đặc quảng cáo, trong đó không ít dẫn đến các trang cá độ trực tuyến, trò chơi đổi thưởng trái phép. Theo cơ quan chức năng, đây là nguồn thu chính của các web lậu, biến hành vi vi phạm bản quyền thành một “ngành công nghiệp ngầm” mang lại doanh thu rất lớn.

Hệ lụy từ tình trạng này không chỉ dừng lại ở vấn đề kinh tế hay bản quyền, mà còn tác động trực tiếp đến đời sống xã hội, nhất là giới trẻ. Việc thường xuyên tiếp cận nội dung vi phạm bản quyền khiến không ít người hình thành thói quen sử dụng miễn phí, coi thường giá trị lao động sáng tạo và quyền sở hữu trí tuệ. Điều này đi ngược lại nỗ lực của các cơ quan chức năng trong việc xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, bảo đảm quyền lợi của nhà sản xuất cũng như người tiêu dùng.

Nghiêm trọng hơn, việc các web lậu gắn với quảng cáo cá độ, trò chơi may rủi có thể dẫn dắt người dùng, nhất là thanh, thiếu niên, vào những hành vi lệch chuẩn, thậm chí vi phạm pháp luật. Các chuyên gia cảnh báo, nếu người dùng thường xuyên truy cập các trang web lậu sẽ đối mặt với nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu cá nhân, nhiễm mã độc hoặc bị lừa đảo. Không ít trường hợp trở thành nạn nhân của các chiêu trò tinh vi như giả mạo giao diện, yêu cầu cung cấp thông tin tài khoản hoặc cài đặt phần mềm độc hại.

Dưới góc độ quản lý nhà nước, việc xử lý các web lậu không chỉ là nhiệm vụ của một cơ quan đơn lẻ mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều lực lượng, từ công an, thanh tra chuyên ngành đến các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ internet. Thời gian qua, các bộ, ngành đã triển khai nhiều giải pháp như chặn truy cập, gỡ bỏ nội dung vi phạm, xử lý các đối tượng tổ chức phát sóng lậu… Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào biện pháp kỹ thuật thì khó có thể giải quyết tận gốc vấn đề. Đáng chú ý là trong nhiều trường hợp, người xem web lậu không nhận thức đầy đủ rằng hành vi của mình cũng góp phần tiếp tay cho vi phạm.

Từ diễn biến nêu trên có thể thấy, cuộc chiến chống web lậu, yếu tố then chốt là phải nâng cao nhận thức xã hội. Khi mỗi người dùng chủ động khước từ nội dung vi phạm, sự tồn tại của các web lậu sẽ dần biến mất. Do đó, công tác tuyên truyền phải tiếp tục được đẩy mạnh, với cách thức đa dạng, gần gũi, cần làm rõ những hậu quả cụ thể, để người dân, nhất là giới trẻ, hiểu và thay đổi hành vi. Cùng với đó, việc phát triển các nền tảng nội dung hợp pháp với chi phí hợp lý, chất lượng cao cũng là một giải pháp quan trọng. Người dùng có nhiều lựa chọn chính thống, tiện lợi, nhu cầu tìm đến các web lậu sẽ giảm đi.

Đồng thời, rất cần sự vào cuộc của chính cộng đồng trong “cuộc chiến” chống web lậu. Khi đó, “cuộc chiến” sẽ không còn chỉ là nhiệm vụ riêng của các cơ quan quản lý, mà thật sự là vấn đề văn hóa, ý thức và trách nhiệm của toàn xã hội.

THÀNH NAM