Cộng đồng trách nhiệm trong ngăn ngừa trẻ vị thành niên đua xe trái phép

Lực lượng Cảnh sát giao thông tăng cường kiểm tra đối với học sinh điều khiển mô tô, xe máy tham gia giao thông.

Từ những cuộc hẹn trên mạng đến “bão” xe ngoài đường

Thực trạng thanh thiếu niên tụ tập về đêm, điều khiển xe máy tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, bốc đầu, gây rối trật tự công cộng tại Thái Nguyên không còn là hiện tượng cá biệt. Theo Công an tỉnh, qua công tác nắm tình hình, nhiều nhóm đối tượng có độ tuổi từ 12 đến 16 thường tụ tập vào ban đêm, điều khiển xe máy, xe điện vi phạm Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, thậm chí mang theo hung khí. Từ đầu năm  đến nay, lực lượng chức năng phát hiện hàng chục tài khoản TikTok, Facebook thường xuyên đăng tải hình ảnh thanh thiếu niên phóng nhanh, vượt ẩu, lạng lách, đánh võng.

Điều đáng nói là những cuộc tụ tập này ngày càng có tính tổ chức. Theo lực lượng Công an, các nhóm thường sử dụng mạng xã hội để liên lạc, theo dõi hoạt động tuần tra, kiểm soát của lực lượng chức năng. Khi nhận thấy lực lượng tuần tra không có mặt tại địa bàn nào sẽ lập tức nhắn tin, gọi nhau tập hợp thành đoàn. Một cuộc hẹn chỉ vài dòng trên mạng có thể nhanh chóng biến thành hàng chục phương tiện lao vun vút trên đường.

Tháng 10-2025, một vụ việc đặc biệt nghiêm trọng đã xảy ra. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thái Nguyên khởi tố 15 bị can, tuổi từ 15 đến 20, về tội gây rối trật tự công cộng. Trong quá trình di chuyển bằng xe máy tốc độ cao, lạng lách, đánh võng để tìm nhóm khác, một xe chở hai thanh thiếu niên đi sang làn ngược chiều và đâm trực diện vào xe tải khiến cả hai tử vong. Cái giá phải trả cho một cuộc “thể hiện” trên đường phố là quá đắt, nhưng đáng tiếc, những vụ việc tương tự vẫn xuất hiện.

Cảnh sát giao thông tăng cường tuyên truyền Luật Trật tự, an toàngiao thông đường bộ cho học sinh các trường học. Ảnh: CÔNG AN THÁI NGUYÊN

Với người dân sống ven các tuyến đường thường xuyên có nhóm thanh thiếu niên tụ tập, những cuộc đua đêm còn là một dạng tra tấn tinh thần. “Có những đêm gần sáng vẫn nghe tiếng xe rú ga, pô nổ đinh tai. Người già, trẻ nhỏ không ngủ được. Chúng tôi rất sợ, bởi xe chạy tốc độ cao, chỉ cần một người đi đường bất ngờ xuất hiện là có thể xảy ra tai nạn”, ông H. nhà ở đường Hoàng Văn Thụ, phường Phan Đình Phùng phản ánh.

Chung tay ngăn ngừa vi phạm trong thanh thiếu niên

Để giữ gìn an ninh trật tự, bảo đảm an toàn giao thông, thời gian qua, lực lượng chức năng của tỉnh đã tăng cường tuần tra, xử lý. Chỉ riêng đợt cao điểm vào tháng 4-2026, Công an toàn tỉnh phát hiện hơn 440 đối tượng có biểu hiện hoạt động “tội phạm đường phố”, tạm giữ hơn 280 phương tiện và thu giữ nhiều hung khí. Tuy nhiên, nếu chỉ tăng số ca tuần tra thì khó giải quyết tận gốc. Bởi lực lượng chức năng không thể có mặt trên mọi tuyến đường, mọi khung giờ; trong khi các nhóm thanh thiếu niên lại chủ động quan sát, né tránh và thay đổi địa điểm tụ tập.

Pháp luật cũng có những quy định riêng đối với người chưa thành niên, đặt trọng tâm vào giáo dục, giúp đỡ và tạo điều kiện để các em sửa chữa sai phạm. Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi điều khiển mô tô có thể bị cảnh cáo; người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển mô tô từ 50cm³ trở lên hoặc xe có công suất động cơ điện từ 4kW trở lên bị phạt tiền từ 400.000 đến 600.000 đồng.

Đây là chính sách cần thiết để bảo đảm tính nhân văn đối với người chưa thành niên, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải có những biện pháp quản lý, giáo dục bổ sung đủ sức răn đe. Không thể để việc “chưa đủ tuổi chịu mức xử lý nghiêm” bị hiểu thành “vi phạm cũng không sao”.

Bỏ 2 tay khi điều khiển phương tiện giao thông là vi phạm pháp luật và gây nguy hiểm cho bản thân và người khác. Ảnh: CÔNG AN

Theo ông Vương Hồng Giang, Chánh án Tòa án khu vực 1 Thái Nguyên: Giải pháp căn cơ trước hết phải bắt đầu từ gia đình. Cha mẹ không thể chỉ biết con mình có đi học hay không mà phải biết con đi đâu, với ai, sử dụng phương tiện gì và trở về lúc nào. Đặc biệt, cần kiểm soát việc giao xe cho người chưa đủ tuổi, chưa đủ điều kiện điều khiển phương tiện.

Nhà trường cũng cần chuyển mạnh từ tuyên truyền chung sang quản lý từng nhóm học sinh có nguy cơ vi phạm; phối hợp với Công an và gia đình khi học sinh có biểu hiện độ xe, tụ tập đêm, đăng tải video đua xe, bốc đầu, kích động đánh nhau trên mạng xã hội.

Về phía lực lượng chức năng, cần tiếp tục mô hình tuần tra khép kín địa bàn, kết hợp camera, dữ liệu mạng xã hội và nghiệp vụ xác minh người điều khiển phương tiện. Quan trọng hơn, phải xử lý từ khâu “hẹn nhau trên mạng”, không đợi đến khi đoàn xe đã lao ra đường mới can thiệp. Đồng thời, cần xem xét những chế tài phù hợp, đủ sức răn đe đối với hành vi tái phạm của người chưa thành niên, gắn với giáo dục bắt buộc, lao động công ích phù hợp lứa tuổi, cam kết quản lý tại gia đình và trách nhiệm giám sát của cha mẹ theo đúng quy định pháp luật.

Cuộc chiến chống đua xe trái phép vì thế không thể chỉ là cuộc chiến của Cảnh sát giao thông, đó phải là trách nhiệm chung của gia đình, nhà trường, chính quyền cơ sở và cả cộng đồng.