Công nghệ chiến lược: Phấn đấu có sản phẩm cụ thể ngay trong năm 2026

Quỹ Nafosted đưa ra đặt hàng đầu tiên là “Nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ đội robot di động tự hành ứng dụng trong vệ sinh môi trường đô thị”. Ảnh minh họa: MST.

Rút ngắn khoảng cách từ danh mục đến sản phẩm

Theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg, Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược được xác định gồm 10 nhóm công nghệ chiến lược và 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, bao phủ các lĩnh vực như công nghệ số, mạng di động thế hệ sau, robot và tự động hóa, công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến, năng lượng và vật liệu tiên tiến, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, hàng không và vũ trụ, công nghệ biển, đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Trong 30 sản phẩm được xác định, có mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo và AI chuyên ngành, AI camera xử lý tại biên, nền tảng bản sao số, điện toán đám mây, blockchain và truy xuất nguồn gốc, thiết bị và hệ thống mạng 5G/5G-Advanced, robot di động tự hành, robot công nghiệp, nền tảng sản xuất thông minh, giải pháp bảo mật và an ninh mạng, vệ tinh quỹ đạo thấp và các sản phẩm liên quan đến đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị.

Danh mục này được sử dụng làm cơ sở để các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp xác định những lĩnh vực ưu tiên nghiên cứu, phát triển, làm chủ và thương mại hóa.

Ngày 6/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 808/QĐ-TTg, giao 10 bộ, cơ quan Trung ương thực hiện 20 nhiệm vụ khoa học, công nghệ (KHCN) và đổi mới sáng tạo phát triển công nghệ chiến lược, gắn với những bài toán lớn của quốc gia. Các nhiệm vụ trải rộng từ công nghệ gen, tế bào, vaccine, y học cá thể hóa, an ninh năng lượng, đường sắt tốc độ cao, giáo dục thông minh đến AI, UAV, điện toán đám mây, an ninh mạng, 5G và vệ tinh.

Theo Thứ trưởng Bộ KHCN Bùi Hoàng Phương, sau khi Quyết định 808 được ban hành, Bộ KHCN đã rà soát các đề xuất của các bộ, ngành và nhận thấy một số nhóm sản phẩm có mức độ sẵn sàng cao, có khả năng tạo ra kết quả bước đầu ngay trong năm 2026.

Các sản phẩm được Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương đề cập gồm AI Camera, robot di động tự hành, thiết bị bay không người lái (UAV), nền tảng giáo dục thông minh, cùng một số sản phẩm vaccine, sinh phẩm và công nghệ sinh học.

Đến ngày 24/8/2026, Bộ KHCN cho biết đã có 28 đề xuất nhiệm vụ của 8/10 bộ, cơ quan, với tổng kinh phí dự kiến khoảng 5.300 tỷ đồng. Bộ đã tổ chức thẩm định 27/28 hồ sơ. Trong đó, 9 nhiệm vụ đã hoàn thành thẩm định và đủ điều kiện phê duyệt; 13 nhiệm vụ đang hoàn thiện hồ sơ; 5 nhiệm vụ chưa đủ điều kiện phê duyệt và 1 nhiệm vụ tiếp tục được thẩm định.

Cùng thời điểm, Bộ KHCN đã nhận 85 ý tưởng đề xuất bài toán, nhiệm vụ công nghệ chiến lược từ 15 địa phương. Các đề xuất tập trung vào UAV, trí tuệ nhân tạo, bản sao số, blockchain, công nghệ tế bào, y học cá thể hóa, công nghệ gen và công nghệ sinh học.

Đẩy nhanh đặt hàng, tuyển chọn tổ chức thực hiện

Tại cuộc họp về tiến độ phát triển công nghệ chiến lược ngày 26/8/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Tổ trưởng Tổ công tác về phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và công nghệ chiến lược, yêu cầu đẩy nhanh việc phê duyệt các nhiệm vụ đã đủ điều kiện, tiếp tục rà soát các bài toán lớn chưa có nhiệm vụ triển khai, đồng thời tránh trùng lặp và phân tán nguồn lực.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu phấn đấu từ nay đến cuối năm 2026 có một số sản phẩm cụ thể về công nghệ chiến lược. Đây là mốc triển khai quan trọng khi thời gian còn lại của năm chỉ khoảng 4 tháng.

Theo Bộ trưởng Bộ KHCN Vũ Hải Quân, việc triển khai các nhiệm vụ cơ bản không còn vướng mắc. Hành lang pháp lý và các điều kiện tổ chức thực hiện đã cơ bản được hình thành, bao quát các khâu từ xây dựng, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ đến lựa chọn tổ chức chủ trì, ký hợp đồng, bố trí kinh phí và tổ chức thực hiện.

Một bước triển khai mới được thực hiện ngay trong những ngày cuối tháng 8. Ngày 31/8/2026, Quỹ Phát triển KHCN Quốc gia (Nafosted) công bố kế hoạch đặt hàng nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược thuộc Chương trình KHCN và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược để tuyển chọn tổ chức chủ trì.

Nhiệm vụ được Nafosted đưa ra đặt hàng đầu tiên là “Nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ đội robot di động tự hành ứng dụng trong vệ sinh môi trường đô thị”, thực hiện theo phương thức tuyển chọn.

Theo kế hoạch, các tổ chức đăng ký chủ trì nộp hồ sơ từ ngày 3/9/2026 đến 17 giờ ngày 14/9/2026. Hồ sơ được kê khai, hoàn thiện trực tuyến trên Hệ thống quản lý trực tuyến nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo STM.

Cùng với việc đặt hàng, cơ chế tài chính cho nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược đã được hoàn thiện.

Theo ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Nafosted, cơ chế tài chính mới chuyển từ quản lý dựa nhiều vào đầu vào, thủ tục sang quản trị theo kết quả. Các nhiệm vụ được chia thành từng gói công việc, xác định mục tiêu, phạm vi, sản phẩm đầu ra, kinh phí, trách nhiệm và thời gian thực hiện. Tại các mốc đánh giá, nếu kết quả đạt yêu cầu thì nhiệm vụ được thanh toán và cấp kinh phí cho giai đoạn tiếp theo; nếu không đạt, việc cấp kinh phí sẽ dừng.

Với những nhiệm vụ Nhà nước đặt hàng, tập trung vào công nghệ lõi, công nghệ nền tảng, công nghệ có ý nghĩa quan trọng đối với tự chủ công nghệ quốc gia, quốc phòng, an ninh hoặc có rủi ro cao, ngân sách nhà nước có thể hỗ trợ tối đa 100% kinh phí. Đối với sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa, mức hỗ trợ tối đa là 70%, phần còn lại do tổ chức, doanh nghiệp đối ứng.

Theo ông Nguyễn Phú Hùng, Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Bộ KHCN, hệ thống chính sách mới hướng tới làm chủ công nghệ lõi và công nghệ chiến lược, tạo hành lang pháp lý để khơi thông nguồn lực phục vụ mục tiêu này.