Công nghệ tạo cú hích cho tiêu thụ nông sản

Phiên livestream trong Chương trình Sức sống hàng Việt giúp mở ra cơ hội để các doanh nghiệp địa phương tiếp cận khách hàng trên phạm vi toàn quốc.

Từ “giải cứu” đến chủ động tìm đầu ra

Vải thiều, nhãn lồng, dưa hấu hay nhiều loại nông sản theo mùa từng gắn với những lời kêu gọi “giải cứu” khi sản lượng lớn nhưng đầu ra hạn chế. Nông dân nhiều nơi vẫn phụ thuộc vào thương lái, trong khi việc đưa sản phẩm đến thị trường mới không dễ dàng. Sự phát triển của thương mại điện tử đang mở ra cách tiếp cận khác: đưa nông sản trực tiếp đến người tiêu dùng qua các nền tảng số.

Những phiên livestream gần đây cho thấy rõ sự thay đổi này. Tại Lạng Sơn, trong một buổi phát trực tiếp ngay tại vườn hồi cuối tháng 7, người dân đã chốt hơn 300 đơn hàng, tiêu thụ khoảng 3 tấn na Chi Lăng cùng nhiều sản phẩm OCOP. Trước đó, một phiên livestream quảng bá vải thiều Lục Ngạn hồi tháng 5 đã bán hơn 31 tấn vải chỉ trong một ngày.

Tại Hưng Yên, chuỗi livestream quảng bá nhãn lồng trên TikTok ngày 7 và 8/8 cũng thu hút sự quan tâm lớn. Riêng tối 7/8, chương trình có khoảng 50.000 lượt tương tác, hơn 15.000 lượt xem và gần 500 đơn hàng được chốt.

Livestream nông sản đang được tổ chức bài bản hơn. Chương trình “Sức sống hàng Việt” do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) điều phối được duy trì định kỳ, kết hợp giới thiệu sản phẩm với livestream bán hàng. Tại chương trình “Lạng Sơn Corner” ở Hà Nội, hơn 1,2 tấn na Chi Lăng được tiêu thụ sau 3 ngày.

Theo ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương), chương trình hướng tới đưa đặc sản, sản phẩm OCOP và hàng hóa tiêu biểu của các địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng, đồng thời tạo cơ hội để doanh nghiệp, hợp tác xã mở rộng thị trường. Trong bối cảnh kinh doanh đa kênh ngày càng phổ biến, việc tận dụng nền tảng số, thương mại điện tử và livestream giúp doanh nghiệp tiếp cận người tiêu dùng hiệu quả hơn.

Không chỉ có những chiến dịch theo mùa, nhiều đơn vị đang xây dựng các điểm bán thường xuyên trên không gian số. Trung tâm Công nghệ chống hàng giả Việt Nam - Chi nhánh Bắc Ninh triển khai kênh ACT Check trên TikTok Shop, duy trì các phiên livestream khoảng 10 giờ mỗi ngày và một phiên megalive mỗi tuần, từ sản phẩm OCOP Bắc Ninh mở rộng kết nối đặc sản nhiều địa phương.

Công nghệ không chỉ để “chốt đơn”

Livestream là phần dễ nhận thấy nhất, nhưng phía sau những phiên “chốt đơn” còn là một hệ thống công nghệ rộng hơn, từ truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, thanh toán số, dữ liệu khách hàng đến logistics, quảng bá đa nền tảng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Tây Ninh là một ví dụ về cách địa phương đưa thương mại điện tử vào chiến lược phát triển dài hạn. Kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030 của tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ dân số trưởng thành tham gia mua sắm trực tuyến đạt 70%, doanh số bán lẻ thương mại điện tử chiếm 20% tổng mức bán lẻ hàng hóa. Tỉnh cũng hướng tới 100% giao dịch trên nền tảng thương mại điện tử có phát hành hóa đơn điện tử và 80% thanh toán không dùng tiền mặt.

Từ phía doanh nghiệp, AI, dữ liệu số và marketing đa nền tảng đang được sử dụng để hỗ trợ quảng bá sản phẩm OCOP, nông sản, đặc sản và kết nối thị trường. Công nghệ đồng thời góp phần tạo dựng niềm tin. Sản phẩm có nhãn mác, mã QR truy xuất nguồn gốc và thông tin rõ ràng giúp người tiêu dùng yên tâm hơn, tạo điều kiện xây dựng thương hiệu lâu dài.

Ở góc độ địa phương, ông Bùi Quốc Khánh - Giám đốc Sở Công thương Lạng Sơn, đánh giá việc kết hợp quảng bá trực tiếp với nền tảng số tạo thêm cơ hội để sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng tiếp cận người tiêu dùng, đồng thời giúp các chủ thể sản xuất nhận phản hồi để cải tiến chất lượng, mẫu mã và nâng cao giá trị sản phẩm.

Như vậy, công nghệ đang góp phần thay đổi phương thức xúc tiến thương mại nông sản. Tuy nhiên, một phiên livestream bán được hàng nghìn đơn chưa đồng nghĩa với một hệ thống phân phối bền vững. Đằng sau khả năng “chốt đơn” nhanh vẫn là bài toán sản lượng, chất lượng, đóng gói, bảo quản và vận chuyển. Nếu logistics không theo kịp hoặc người bán thiếu kỹ năng số, hiệu ứng bán hàng có thể chỉ mang tính ngắn hạn.

Vì vậy, công nghệ chỉ thực sự tạo cú hích khi được đặt trong một hệ sinh thái đồng bộ: sản phẩm được chuẩn hóa, truy xuất nguồn gốc minh bạch, logistics đáp ứng yêu cầu nông sản tươi và người sản xuất có kỹ năng bán hàng số. Cùng với đó, cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng kém chất lượng trên môi trường mạng.