Công ty có robot biết kungfu, leo tường đặt cược vào IPO 9 tỷ USD

Unitree Robotics có thể vẫn còn xa lạ với nhiều người bên ngoài Trung Quốc, nhưng những robot của công ty này thì không. Hàng triệu người trên thế giới đã xem các video ghi lại những màn trình diễn đáng kinh ngạc, tưởng như vượt quá khả năng của một cỗ máy.

Trong chương trình Gala mừng Tết Nguyên đán được truyền hình toàn quốc tại Trung Quốc, một nhóm robot hình người của Unitree đã thực hiện màn biểu diễn kungfu, leo tường, nhào lộn và sử dụng kiếm.

Giờ đây, công ty đang thực hiện bước tiến lớn nhất từ trước đến nay: IPO trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải. Hôm 6/8, Unitree định giá cổ phiếu ở mức tương đương khoảng 22 USD/cổ phiếu, với mục tiêu huy động khoảng 900 triệu USD và đạt mức định giá khoảng 9 tỷ USD.

Thời điểm Unitree lên sàn đặc biệt đáng chú ý khi ngành robot hình người đang đứng trước bước ngoặt. Các nhà đầu tư đặt cược rằng những cỗ máy được thiết kế để có ngoại hình và chuyển động giống con người có thể trở thành đột phá công nghệ lớn tiếp theo. Các chính phủ cũng ngày càng coi robot hình người là một tài sản chiến lược.

Robot hình người chào xuân Bính Ngọ ở Trung Quốc Tiết mục người và robot cùng trình diễn kungfu đã gây ấn tượng mạnh trong đêm Gala chào đón năm mới Bính Ngọ của Đài truyền hình trung ương Trung Quốc.

Unitree đặt cược vào tương lai robot hình người

Unitree đang nổi lên như một trong những ứng viên hàng đầu của Trung Quốc trong cuộc đua phát triển robot hình người. Vị thế của công ty càng được chú ý khi nhà sáng lập Wang Xingxing từng ngồi ở vị trí nổi bật đối diện Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại một hội nghị giới thiệu những thành tựu công nghệ của nước này năm ngoái.

Có trụ sở tại thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, miền Đông Trung Quốc, Unitree bắt nguồn từ niềm đam mê robot của Wang. Ông bắt đầu tự mày mò chế tạo robot từ năm 19 tuổi, khi còn là sinh viên đại học. Sau khi học cao học và làm việc một thời gian tại một công ty sản xuất máy bay không người lái, ông thành lập Unitree cách đây khoảng một thập kỷ.

Từ một startup chỉ có một người, Unitree đã trở thành một trong những doanh nghiệp robot hàng đầu Trung Quốc và là một trong những công ty được kỳ vọng góp phần đưa nước này dẫn đầu thị trường robot hình người. Ở tuổi 36, Wang trở thành gương mặt đại diện cho tham vọng đó.

Tuy nhiên, Unitree cũng phản ánh câu hỏi lớn nhất đang phủ bóng lên toàn ngành: Công nghệ đang tiến bộ với tốc độ rất nhanh, nhưng thị trường thương mại quy mô lớn liệu có thực sự xuất hiện trong tương lai gần?

"Đợt IPO của Unitree sẽ là chỉ dấu quan trọng cho thấy thị trường vốn đánh giá thế nào về công nghệ đầy tiềm năng nhưng vẫn còn non trẻ này", Lian Jye Su, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu công nghệ Omdia, nhận định.

Theo Unitree và các công ty nghiên cứu thị trường, Unitree đã xuất xưởng nhiều robot hình người hơn bất kỳ nhà sản xuất nào khác trong năm ngoái. Doanh nghiệp vẫn tương đối nhỏ, với doanh thu khoảng 250 triệu USD năm 2025, nhưng doanh số đã tăng hơn 4 lần và công ty đã có lãi.

Một hội nghị về robot ở Tokyo vào tháng 5. Ảnh: New York Times.

Robot hình người mở ra thị trường mới cho AI

Dù vẫn còn nhiều nghi ngại về khả năng thương mại hóa trong ngắn hạn, tầm quan trọng lâu dài của robot hình người được đánh giá khá rõ ràng khi đây có thể là bước tiến mới của trí tuệ nhân tạo (AI), theo New York Times.

Các hệ thống AI hiện nay, chẳng hạn chatbot, chủ yếu học bằng cách phân tích lượng dữ liệu kỹ thuật số khổng lồ thu thập từ Internet và nhiều nguồn khác. Trong khi đó, robot hình người có thể ngày càng học thông qua tương tác trực tiếp với con người và các vật thể trong thế giới thực.

Lĩnh vực mới này được gọi là "AI hiện thân" (embodied AI) hay "AI vật lý" (physical AI). Xe tự lái là một ứng dụng, nhưng robot hình người được kỳ vọng có thể hoạt động trong nhiều môi trường đa dạng và khó dự đoán hơn, từ nhà máy, kho hàng đến cửa hàng và cuối cùng là các hộ gia đình.

Robot hình người vẫn là một công nghệ mới nổi, nhưng chúng được kỳ vọng sẽ hoạt động trong nhiều môi trường hơn như nhà máy, nhà kho, cửa hàng và cuối cùng là nhà ở. Ảnh: NYT.

Đối với các công ty công nghệ, robot hình người cũng mở ra một thị trường mới cho chip và phần mềm. Jensen Huang, CEO tập đoàn chip Mỹ Nvidia, từng gọi AI vật lý là "biên giới tiếp theo" của trí tuệ nhân tạo.

Tháng 6, Nvidia công bố hợp tác với Unitree để phát triển một mẫu robot phục vụ nghiên cứu. Unitree cung cấp phần thân cơ khí, trong khi Nvidia đảm nhiệm "bộ não kỹ thuật số" - một chip AI chuyên dụng được thiết kế riêng cho robot.

Nhu cầu đối với robot hình người được dự báo có thể tăng tốc trong những năm tới. Báo cáo gần đây của công ty nghiên cứu đầu tư CLSA dự báo thị trường toàn cầu có thể đạt 69 tỷ USD vào năm 2030, tăng mạnh từ khoảng 2 tỷ USD trong năm nay.

Theo báo cáo, quá trình ứng dụng sẽ diễn ra từng bước trong nhiều thập kỷ. Các nhà sản xuất, đặc biệt là ngành ôtô, nhiều khả năng sẽ trở thành nhóm khách hàng lớn đầu tiên, tiếp đến là lĩnh vực dịch vụ và bán lẻ, trước khi robot hình người được sử dụng phổ biến trong gia đình.

Xa hơn, Morgan Stanley ước tính thị trường robot hình người có thể vượt 5.000 tỷ USD vào năm 2050, với tới 1 tỷ robot hoạt động trên toàn cầu. Những dự báo này vẫn mang tính đầu cơ cao nhưng cho thấy quy mô kỳ vọng rất lớn của giới đầu tư đối với ngành.

Màn trình diễn ấn tượng chưa đồng nghĩa có lợi nhuận

Trong bản cáo bạch IPO, Unitree xác định chính sách thương mại của Mỹ là một trong những rủi ro đối với hoạt động kinh doanh. Công ty cũng cảnh báo cạnh tranh ngày càng gay gắt và nhu cầu suy yếu đã khiến tốc độ tăng trưởng chậm lại trong quý I/2026.

Dù vậy, doanh thu của Unitree vẫn tăng 68% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận giảm 55%, do áp lực cạnh tranh và chi phí nghiên cứu, phát triển tăng.

Phần lớn đối thủ lớn nhất của Unitree cũng đến từ Trung Quốc, gồm Agibot, UBTech, Leju Robotics, EngineAI và Fourier Intelligence. UBTech đã niêm yết tại Hong Kong cuối năm 2023 và hiện có vốn hóa khoảng 5,6 tỷ USD. Unitree là công ty robot hình người đầu tiên niêm yết tại Trung Quốc đại lục.

Một buổi trình diễn robot tại Unitree ở Hàng Châu, Trung Quốc, năm 2025. Robot của công ty này có thể thực hiện các động tác võ thuật Kung fu. Ảnh: NYT.

Các doanh nghiệp Mỹ như Agility Robotics, Figure AI, Apptronik, 1X Technologies và Boston Dynamics - thuộc Hyundai Motor của Hàn Quốc - cũng đang chạy đua phát triển robot hình người. Tesla, được Unitree liệt kê là đối thủ trong bản cáo bạch, từng đặt mục tiêu cuối cùng sản xuất 1 triệu robot hình người mỗi năm.

Hiện Tesla và phần lớn các nhà sản xuất robot Mỹ vẫn tiến hành thận trọng, tập trung hoàn thiện công nghệ trước khi chuyển sang sản xuất hàng loạt.

Trong khi đó, các nhà sản xuất Trung Quốc đang tiến nhanh hơn tới giai đoạn sản xuất quy mô lớn. Theo Omdia, các doanh nghiệp Trung Quốc đã xuất xưởng khoảng 18.500 robot hình người trong nửa đầu năm nay, so với khoảng 4.000 robot của các công ty Mỹ. Sản phẩm của Unitree có giá từ dưới 5.000 USD đến hơn 150.000 USD, phục vụ nhiều phân khúc từ công nghiệp, giáo dục đến người tiêu dùng.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, tạo ra những màn trình diễn mãn nhãn vẫn dễ hơn xây dựng một mô hình kinh doanh bền vững. Phần lớn nhu cầu công nghiệp hiện nay mới dừng ở các dự án thử nghiệm, trong đó robot được huấn luyện để phân loại, vận chuyển và lắp ráp linh kiện. Những đội robot hình người có thể vận hành hoàn toàn tự động vẫn còn cách hiện thực nhiều năm.

Một màn biểu diễn Kung fu có thể cho thấy robot hình người làm được những gì. Nhưng liệu điều đó có báo hiệu sự xuất hiện của một thị trường đại chúng hay không lại là câu chuyện hoàn toàn khác.

"Hiện vẫn chưa rõ đâu sẽ là lĩnh vực tạo ra nhu cầu tiêu dùng robot hình người ở quy mô lớn", ông Su của Omdia nhận định.