Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh: Không để nguồn vốn công bị “đóng băng”

Cuối năm 2025, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Bắc Hà Tĩnh và Công ty TNHH MTV Thủy lợi Nam Hà Tĩnh hợp nhất theo quyết định của UBND tỉnh Hà Tĩnh. Doanh nghiệp mới do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, gần 3.650 tỷ đồng, quản lý 125 hệ thống công trình thủy lợi và bảo đảm tưới cho gần 89.000 ha trên phạm vi toàn tỉnh. Quy mô lớn hơn cũng đồng nghĩa với yêu cầu quản trị cao hơn và đó là việc ban lãnh đạo công ty bắt tay vào ngay.

Quản lý thủy lợi không dừng ở giữ cho công trình an toàn và dòng nước thông suốt, mà là làm cho khối tài sản công ấy sinh lợi cho địa phương. Ảnh: TL

Trước hết là dựng lại thể chế

Hợp nhất hai bộ máy vốn có hai cách làm không giống nhau, bài toán đầu tiên là sự thống nhất. Trong nửa đầu năm 2026, Điều lệ tổ chức và hoạt động, các bộ quy chế, quy định chức năng, nhiệm vụ của từng phòng chuyên môn và từng cụm quản lý công trình lần lượt được ban hành; đi cùng là hệ thống quy chế nội bộ về tài chính, tiền lương, quản lý tài sản và phân cấp, phân quyền.

Điểm chung của các văn bản này là nguyên tắc rõ trách nhiệm: mỗi nhiệm vụ chỉ một đầu mối chủ trì, gắn với thời hạn và kết quả đầu ra cụ thể. Với một doanh nghiệp công ích, đây chính là điều kiện để kiểm soát chi phí và minh bạch hóa hiệu quả sử dụng vốn là nền tảng đầu tiên của tài chính kiến tạo.

Chuyển từ kinh nghiệm sang dữ liệu

Nhiều năm qua, việc điều tiết hồ chứa, vận hành trạm bơm chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của đội ngũ tại chỗ. Cách làm ấy có ưu điểm riêng, nhưng chưa đủ trong bối cảnh nắng hạn và mưa lũ ngày càng cực đoan và cũng không cho phép so sánh hiệu quả giữa các công trình.

Công ty đang từng bước số hóa hồ sơ công trình, chuẩn hóa dữ liệu về nguồn nước và khách hàng dùng nước, khôi phục cùng mở rộng hệ thống quan trắc, giám sát tại các hồ chứa, trạm bơm trọng yếu, hướng tới điều hành tập trung. Việc tập trung vào lĩnh vực chuyển đổi số cho thấy đây không phải phần việc làm thêm, mà là hướng đi được đặt ngang hàng với nhiệm vụ chuyên môn truyền thống.

Mở hướng khai thác đa mục tiêu

Hướng thứ ba, cũng là hướng tạo tăng trưởng rõ nhất, là nhìn lại chính khối tài sản đang quản lý. Hàng nghìn héc-ta mặt nước hồ chứa, hàng trăm ki-lô-mét kênh mương cùng năng lực tư vấn, thi công sẵn có là tài sản chưa được khai thác đúng tầm. Công ty đang nghiên cứu, xây dựng phương án cấp nước thô cho công nghiệp và sinh hoạt, nuôi trồng thủy sản sinh thái lòng hồ, du lịch sinh thái và các dịch vụ kỹ thuật gắn với công trình trên nguyên tắc không làm thay đổi mục đích sử dụng tài sản, không ảnh hưởng nhiệm vụ công ích và an toàn công trình.. Đích đến là tăng dần tỷ trọng nguồn thu ngoài công ích, giảm phụ thuộc ngân sách và tạo nguồn tái đầu tư trở lại cho hệ thống công trình.

“Nước không chỉ là đầu vào của nông nghiệp. Nước là hạ tầng của tăng trưởng - có nguồn nước ổn định thì mới có nhà máy, có khu dân cư, có du lịch. Nhìn như vậy thì mỗi công trình thủy lợi không còn là một khoản chi, mà là một khoản đầu tư” - Giám đốc Công ty Nguyễn Việt Đức chia sẻ.

Cách đặt vấn đề nay đã khác trước: quản lý thủy lợi không dừng ở giữ cho công trình an toàn và dòng nước thông suốt, mà là làm cho khối tài sản công ấy sinh lợi cho địa phương. Đó là cách Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh hiểu về “tài chính kiến tạo - dẫn dắt tăng trưởng”.