'Cú hích' cho ngành mắc ca Lâm Đồng

Mắc ca bắt đầu được trồng ở Lâm Đồng từ năm 2006, hiện toàn tỉnh có khoảng 11.317 ha, bên cạnh đó còn khoảng vài ngàn ha được trồng xen trên đất lâm nghiệp chưa được thống kê

Sau nhiều năm mở rộng diện tích, ngành mắc ca địa phương được kỳ vọng sẽ có thêm sức bật khi nhãn hiệu chứng nhận “Mắc ca Lâm Đồng” chính thức được công bố và đưa vào quản lý, sử dụng.

Mắc ca trồng xen trong vườn cà phê, các loại cây khác ở Lâm Đồng cho lợi nhuận khoảng 105 triệu đồng/ha/năm

Đây được xem là “tấm vé thông hành” giúp sản phẩm mắc ca Lâm Đồng nâng cao giá trị, mở rộng thị trường từ xây dựng chuỗi liên kết bền vững.

Tỉnh Lâm Đồng có diện tích mắc ca đứng đầu cả nước với với 11.317 ha, sản lượng đạt gần 1.969 tấn/năm (số liệu thống kê đến cuối năm 2025).

Đánh giá từ ngành nông nghiệp địa phương trong những năm gần đây, mắc ca được xem là một trong những loại cây có tiềm năng kinh tế cao tại Lâm Đồng nhờ phù hợp khí hậu ôn hòa, đất đai màu mỡ và điều kiện sản xuất nông nghiệp vùng cao nguyên, nhất là khu vực “ngàn hoa” và “đại ngàn”.

Mô hình mắc ca hữu cơ tại khu vực Đơn Dương, Lâm Đồng

Từ khi được trồng và tiêu thụ đại trà tại địa phương, cây mắc ca sớm được định vị là loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao. Không chỉ cho sản phẩm hạt giàu dinh dưỡng, mắc ca còn có thể chế biến sâu thành nhiều sản phẩm như nhân hạt, dầu thực vật, bánh kẹo, bột dinh dưỡng… Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cải thiện môi trường sinh thái và tạo thêm sinh kế cho người dân khu vực nông thôn.

Đến nay, nhiều vùng trồng mắc ca tại Lâm Đồng đã hình thành chuỗi sản xuất bước đầu, với sự tham gia của nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vũ Đình Cường đánh giá, việc địa phương được Cục sở hữu Trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu “Mắc ca Lâm Đồng” vào tháng 4/2026 có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với ngành hàng mắc ca của địa phương.

Lâm Đồng chính thức được Cục sở hữu Trí tuệ - Bộ Khoa học và Công nghệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu “Mắc ca Lâm Đồng” vào tháng 4/2026

Từ cơ sở quan trọng trên, theo ông Cường, trước mắt, 15 cơ sở sản xuất mắc ca đứng top đầu của tỉnh sẽ nhanh chóng được triển khai thí điểm mô hình liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm mang nhãn hiệu chứng nhận “Mắc ca Lâm Đồng”.

Trước đó, sở đã ban hành quy chế quản lý và sử dụng nhãn hiệu, quy chế sử dụng tem, bao bì, nhãn mác, kiểm soát chất lượng sản phẩm, mô hình quản lý nhãn hiệu... làm nền tảng để các doanh nghiệp, cơ sở triển khai thực hiện.

Theo đánh giá, Lâm Đồng có điều kiện sinh thái phù hợp, giống và đầu tư chăm sóc tốt, cây mắc ca cho hiệu quả kinh tế khá cao

Còn theo ông Nguyễn Chí Linh, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, nếu không xây dựng được thương hiệu và chuỗi liên kết bài bản thì rất khó nâng cao giá trị cũng như sức cạnh tranh của sản phẩm mắc ca.

Do đó, khi được gắn nhãn hiệu chứng nhận, sản phẩm mắc ca phải đáp ứng các tiêu chí về chất lượng, quy trình sản xuất, vùng nguyên liệu và khả năng truy xuất nguồn gốc.

Điều này giúp người tiêu dùng dễ dàng nhận diện mắc ca chính gốc của Lâm Đồng, hạn chế tình trạng hàng trôi nổi, kém chất lượng trà trộn trên thị trường.

Tuy nhiên, ngành hàng mắc ca vẫn tồn tại không ít khó khăn, thách thức. Theo đánh giá, hiện vùng trồng mắc ca tập trung còn khiêm tốn. Cây mắc ca được trồng xen chiếm khoảng 80% và hầu hết được người dân trồng quy mô nhỏ, phân tán, khó áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật.

Tỉnh Lâm Đồng hướng đến sản xuất mắc ca chất lượng cao đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu

Bên cạnh đó, nhiều vùng trồng chưa có hợp đồng tiêu thụ dài hạn nên dễ xảy ra đứt gãy chuỗi liên kết khi thị trường biến động.

Hoạt động chế biến còn hạn chế khi phần lớn cơ sở chế biến mắc ca tại Lâm Đồng có quy mô nhỏ, sản phẩm chủ yếu là hạt sấy nứt, giá trị gia tăng chưa cao.

Những tồn tại trên cho thấy chuỗi giá trị mắc ca Lâm Đồng tuy đã hình thành nhưng chưa hoàn thiện, cần được tổ chức lại theo hướng liên kết chặt chẽ, chuyên nghiệp và bền vững hơn.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Võ Duẩn, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Mắc ca Việt Nam cho rằng, khó khăn trong chế biến sâu hiện nay không nằm ở công nghệ hay thị trường mà chủ yếu do nguồn nguyên liệu đầu vào.

Với giá bán bình quân mắc ca khoảng 50.000 đồng/kg quả tươi, nông dân có thể thu về khoảng 100 triệu đồng/ha mỗi năm

Theo ông Duẩn, dù Lâm Đồng có diện tích mắc ca lớn nhất cả nước nhưng sản xuất vẫn còn nhỏ lẻ, manh mún, thiếu đồng đều nên chưa tạo được sản lượng ổn định để doanh nghiệp thu mua, chế biến quy mô công nghiệp.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Huy, chủ một cơ sở chế biến mắc ca tại xã Tân Hà Lâm Hà cho rằng, thách thức hiện nay không nằm ở năng suất hay chất lượng cây mắc ca mà là nguy cơ giảm diện tích trồng do hiệu quả kinh tế chưa thực sự hấp dẫn.

Theo bà, những năm gần đây, giá sầu riêng và cà phê duy trì ổn định khiến nhiều nông dân không còn mặn mà với cây mắc ca như trước.

Việc đưa nhãn hiệu “Mắc ca Lâm Đồng” vào sản xuất, chế biến và tiêu thụ được kỳ vọng sẽ tạo cú hích thu hút đầu tư vào ngành hàng mắc ca.

Khi sản phẩm có thương hiệu và vùng nguyên liệu rõ ràng, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư nhà máy chế biến, kho bảo quản và liên kết sản xuất với nông dân. Đây được xem là yếu tố quan trọng để ngành mắc ca phát triển bền vững, thay vì chỉ phát triển theo phong trào.

Với cú hích nhãn hiệu “Mắc ca Lâm Đồng”, địa phương được kỳ vọng sẽ tăng cường liên kết chuỗi giá trị xuất khẩu, hướng tới thị trường bền vững

Ông Vũ Đình Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, để nhãn hiệu chứng nhận phát huy hiệu quả lâu dài, điều quan trọng là phải kiểm soát chặt chất lượng sản phẩm, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định và tăng cường liên kết giữa nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp.

Để nhãn hiệu “Mắc ca Lâm Đồng” phát huy hiệu quả, địa phương cần kiểm soát chặt nguồn giống và hạn chế cây giống trôi nổi

Theo ông Cường, nếu được quản lý tốt, “Mắc ca Lâm Đồng” không chỉ là thương hiệu nông sản mà còn có thể trở thành sản phẩm giá trị cao của địa phương, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.

Ông Dương Xuân Quả, Giám đốc một công ty công nghệ sau thu hoạch nhận định, nhu cầu tiêu thụ mắc ca trên thế giới còn lớn, đặc biệt ở phân khúc cao cấp yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Việc xây dựng nhãn hiệu chứng nhận sẽ giúp hạn chế hàng kém chất lượng, bảo vệ uy tín sản phẩm địa phương.

Cây mắc ca 3 năm tuổi bắt đầu cho trái bói, năng suất mắc ca bình quân đạt khoảng 1,5 tấn/ha/năm

Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục hỗ trợ phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng, quảng bá thương hiệu và tạo điều kiện thuận lợi để ngành mắc ca phát triển tương xứng tiềm năng.

Sự ra đời của nhãn hiệu chứng nhận “Mắc ca Lâm Đồng” vì thế không chỉ mang ý nghĩa bảo hộ sở hữu trí tuệ, mà còn mở ra kỳ vọng mới cho hành trình đưa sản phẩm mắc ca cao nguyên bước vào chuỗi giá trị lớn hơn, bền vững hơn.

Với giá trị dinh dưỡng cao, ngoài hạt rang sấy truyền thống, mắc ca có thể chế biến thành nhiều dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao

Nội dung, ảnh: Chính Thành
Trình bày: Phạm Lương