Cú sốc giá dầu mở ra cơ hội cho các hãng xe điện Trung Quốc

Ảnh minh họa - Ảnh: Bloomberg.

Cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran đã làm gián đoạn nguồn cung cấp dầu mỏ từ Trung Đông, đẩy giá dầu thô lên tới 119 USD mỗi thùng vào tuần trước. Điều này đã làm dấy lên lo ngại về lạm phát gia tăng, thậm chí là suy thoái kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, đối với ngành công nghiệp xe điện (EV) của Trung Quốc, đây có thể chính là một thời điểm thuận lợi để mở rộng thị trường.

Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất và xuất khẩu ô tô điện lớn nhất thế giới, nhưng các nhà sản xuất EV của nước này đang phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt về giá cả và tốc độ tăng trưởng chậm lại trong nước. Vì vậy, các thương hiệu EV Trung Quốc đang chịu áp lực ngày càng lớn để tìm kiếm các thị trường bên ngoài.

Khi giá xe điện Trung Quốc ngày càng rẻ hơn và giá xăng dầu lại tăng cao, sự kết hợp này có thể thúc đẩy mạnh mẽ sự mở rộng toàn cầu của ngành công nghiệp này, đặc biệt là ở các quốc gia châu Á đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ tình trạng thiếu hụt nhiên liệu.

Trao đổi với trang CNN Business, Giám đốc điều hành Tu Le của Sino Auto Insights - một công ty tư vấn chuyên về ô tô - nhận định đang có một cơ hội lớn để các thương hiệu Trung Quốc thâm nhập vào thị trường châu Á giữa lúc giá xăng dầu tăng cao. “Tôi rằng các nhà sản xuất ô tô điện Trung Quốc sẽ tận dụng tối đa cơ hội này”, ông nói.

Mặc dù đầu tư vào năng lượng tái tạo ở châu Á đang trong xu hướng tăng, cuộc xung đột đã kéo dài 4 tuần ở Trung Đông vẫn làm sáng tỏ sự phụ thuộc dai dẳng của khu vực này vào xăng dầu nhập khẩu. Khoảng 60% nguồn cung dầu thô của châu Á đến từ Trung Đông qua eo biển Hormuz, nơi Iran đã hạn chế nghiêm ngặt dòng chảy hàng hóa.

Một báo cáo gần đây của Ember, một công ty tư vấn năng lượng, đã gọi xe điện là "đòn bẩy lớn nhất để cắt giảm hóa đơn nhập khẩu" và ước tính rằng việc sử dụng xe điện trong năm ngoái đã giảm tiêu thụ dầu thô toàn cầu một lượng khoảng 1,7 triệu thùng mỗi ngày, tương đương khoảng 70% lượng xuất khẩu dầu thô của Iran vào năm 2025.

Tương tự như cách mà cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraine thúc đẩy đầu tư vào năng lượng tái tạo ở châu Âu, các nhà phân tích cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại có thể là một bước ngoặt khác cho ngành công nghiệp năng lượng sạch ở châu Á.

Tại Trung Quốc - quốc gia mà dầu Trung Đông chiếm khoảng 40% tổng lượng dầu thô nhập khẩu - việc dịch chuyển sang năng lượng tái tạo đã mang lại hiệu quả. Với kho dự trữ dầu lớn nhất thế giới và là nhà sản xuất điện gió và điện mặt trời lớn nhất, Trung Quốc được bảo vệ tốt hơn khỏi cuộc khủng hoảng năng lượng này so với các quốc gia châu Á khác.

Ông Lauri Myllyvirta, nhà phân tích chính và đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và không khí sạch (CRECA), ước tính rằng sự phổ biến của xe điện ở Trung Quốc - loại phương tiện chiếm khoảng 50% doanh số bán xe mới và khoảng 12% tổng số xe đăng ký - đã cắt giảm tiêu thụ dầu của nước này gần 10% vào năm ngoái. “Từ góc độ của Trung Quốc, kịch bản này chính là điều mà họ đã dự tính khi theo đuổi chiến lược an ninh năng lượng”, vị chuyên gia nhận xét.

Ông Zhu Zhaoyi, Giám đốc điều hành Viện Nghiên cứu Trung Đông tại Trường Kinh doanh HSBC - Đại học Bắc Kinh, cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay có thể thúc đẩy tham vọng năng lượng sạch của Trung Quốc - cụ thể là đạt đỉnh phát thải vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060.

“Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã từng chứng kiến những tình huống tương tự trước đây. Mỗi khi có sự bất ổn ở Trung Đông, bài học rút ra vẫn là phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu không chỉ gây hại cho môi trường mà còn là một vấn đề an ninh quốc gia”, ông Zhu nhấn mạnh.

Chính phủ hỗ trợ ngành xe điện của Chính phủ Trung Quốc đã góp phần quan trọng đưa nước này quốc gia đi đầu toàn cầu trong lĩnh vực xe điện giá rẻ, nhưng cũng tạo ra một thị trường cạnh tranh khốc liệt cho các nhà sản xuất EV trong nước - nhiều công ty trong số đó hiện đang phải vật lộn để tồn tại trong một thị trường thừa cung.

AlixPartners ước tính rằng chỉ khoảng 15 trong số 129 thương hiệu xe điện Trung Quốc trên thị trường vào năm 2024 còn khả thi về mặt tài chính cho tới năm 2030. Công ty tư vấn này dự báo nhu cầu EV ở Trung Quốc sẽ tiếp tục giảm tốc khi Bắc Kinh dần loại bỏ các khoản trợ cấp hỗ trợ việc sử dụng xe điện.

Nhà phân tích Yichao Zhang của Alix Partners nhận định việc giá dầu tăng gần đây có thể mang lại cho các hãng xe điện một cú huých cần thiết tại thị trường nội địa, nhưng họ vẫn cần mở rộng thị trường ở nước ngoài để giải quyết tình trạng thừa cung.

Tại thị trường Mỹ, ô tô điện Trung Quốc gần như “không có cửa” do mức thuế quan cao. Tuy nhiên, tại châu Á, nhiều quốc gia đang rất cần các giải pháp để cắt giảm tiêu thụ năng lượng khi lượng dự trữ nhiên liệu giảm xuống, và EV Trung Quốc có thể được chào đón.

Ông Lam Pham, một nhà phân tích năng lượng châu Á tại Ember, cho biết xe điện Trung Quốc có lợi thế ở hầu hết các thị trường châu Á, nhờ vào khả năng cạnh tranh về giá, công nghệ pin tiên tiến và chuỗi cung ứng toàn diện. “Mức độ biến động giá nhiên liệu ngày càng tăng và sự hỗ trợ chính sách mạnh mẽ hơn đồng nghĩa thị trường xe điện ở châu Á sẽ phát triển nhanh chóng. Sự mở rộng này sẽ mang lại lợi ích cho các nhà sản xuất xe điện trên toàn cầu, nhưng đặc biệt là những nhà sản xuất có thể mở rộng nhanh chóng và cung cấp các mẫu xe giá cả phải chăng”, ông Pham nhận định.

Bình Minh