Cua lột giá 650.000 đồng/kg và bài toán của ngành cua Cà Mau

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, địa phương hiện có khoảng 365.000 ha nuôi cua, sản lượng đạt 36.500 tấn/năm, năng suất bình quân khoảng 100 kg/ha/năm.

Quy mô sản xuất lớn tạo lợi thế về nguồn cung, nhưng khả năng gia tăng giá trị sản phẩm vẫn là bài toán cần giải quyết. Phần lớn người dân hiện nuôi cua theo hình thức xen canh trong ao vuông nuôi tôm, với vốn đầu tư không lớn và kỹ thuật tương đối đơn giản.

 Vì sao cua lột có giá gấp 3-4 lần?

Ông Võ Minh Sơn, hộ nuôi cua tại xã Long Điền, cho biết mô hình này phù hợp với điều kiện sản xuất của nhiều hộ dân. Sau khoảng 4-5 tháng, cua đạt trọng lượng 0,25-0,3 kg/con và có thể thu hoạch.

Tuy nhiên, phương thức nuôi truyền thống còn hạn chế trong kiểm soát môi trường, chất lượng con giống và tỷ lệ hao hụt. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế của người nuôi.

Cua biển là ngành hàng mang lại giá trị kinh tế cao cho tỉnh Cà Mau.

Trong bối cảnh đó, một số HTX đã chủ động ứng dụng công nghệ để phát triển sản phẩm có giá trị cao hơn.

Điển hình là HTX Dịch vụ nông nghiệp Nam Bộ với quy trình nuôi cua lột, cua cốm theo hướng sinh học khép kín.

Trao đổi với VnBusiness trước đó, ông Nguyễn Văn Hải, Giám đốc HTX, cho biết thay vì sử dụng hóa chất tác động đến quá trình sinh trưởng, HTX điều chỉnh môi trường nước để cua thích ứng và tự lột vỏ theo cơ chế tự nhiên.

Nhờ phương pháp này, mỗi lứa cua lột kéo dài khoảng 15 ngày. Sản phẩm có giá bán khoảng 650.000 đồng/kg, cao gấp 3-4 lần cua thông thường.

Mô hình cho thấy khả năng nâng giá trị sản phẩm thông qua thay đổi quy trình sản xuất, đồng thời giúp HTX chủ động hơn về nguồn cung phục vụ thị trường.

Không chỉ dừng ở những mô hình hiện có, Cà Mau đang tiếp cận các giải pháp nuôi cua công nghệ cao.

Tháng 5/2026, Chi cục Thủy sản tỉnh phối hợp với Công ty TNHH Seamorny Việt Nam khảo sát, triển khai thí điểm mô hình nuôi cua thịt ứng dụng công nghệ cao tại xã Sông Đốc.

Mô hình được giới thiệu sử dụng hệ thống tuần hoàn nước (RAS), kết hợp tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) để kiểm soát môi trường nuôi, hướng tới nâng cao chất lượng và sản lượng cua thương phẩm. Các HTX, tổ hợp tác và hộ dân đáp ứng điều kiện dự kiến được tham gia.

Nếu được triển khai hiệu quả, công nghệ này có thể giúp người nuôi kiểm soát tốt hơn các yếu tố môi trường, giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm thủ công và hạn chế rủi ro sản xuất.

Đây cũng là hướng đi để nâng tính ổn định của chất lượng sản phẩm, tạo điều kiện đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Hơn 70% sản lượng bán tươi sống, liên kết tiêu thụ còn lỏng lẻo

Dù có lợi thế về diện tích, sản lượng và những mô hình công nghệ bước đầu, ngành cua Cà Mau vẫn đối mặt với những hạn chế về chất lượng con giống, bảo quản sau thu hoạch, chế biến sâu và tổ chức tiêu thụ.

Tại buổi làm việc với UBND tỉnh Cà Mau ngày 1/11, đoàn công tác Bộ Khoa học và Công nghệ đã trao đổi về các giải pháp ứng dụng khoa học, công nghệ nhằm nâng cao giá trị ngành thủy sản địa phương.

Ông Bùi Tứ Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, đề xuất xây dựng dữ liệu phục vụ phát triển thương hiệu tôm, cua Cà Mau.

Đây là vấn đề đáng chú ý khi tỷ lệ sản phẩm được chuẩn hóa, truy xuất nguồn gốc, gắn với nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý và các tiêu chuẩn quốc tế còn thấp so với tổng sản lượng.

Ngành cua Cà Mau vẫn còn những điểm nghẽn cần tháo gỡ, nhất là chất lượng con giống, bảo quản sau thu hoạch và chế biến sâu.

Trong khi đó, liên kết giữa người nuôi, HTX và doanh nghiệp chưa thực sự chặt chẽ. Khi giá thị trường biến động, tình trạng mua bán ngoài hợp đồng, phá vỡ liên kết vẫn xảy ra, khiến doanh nghiệp thiếu cơ sở để mạnh dạn đầu tư dài hạn vào vùng nguyên liệu.

Điều này ảnh hưởng đến khả năng tổ chức nguồn cung ổn định, kiểm soát chất lượng và khai thác giá trị thương hiệu “Cua Cà Mau”.

Một điểm nghẽn khác nằm ở nguồn giống và chế biến.

Theo ông Dương Vũ Nam, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Cà Mau, nguồn cua bố mẹ hiện chủ yếu được khai thác từ tự nhiên, dẫn đến chất lượng con giống chưa đồng đều.

Đáng chú ý, hơn 70% sản lượng cua của tỉnh vẫn được tiêu thụ dưới dạng tươi sống. Điều đó cho thấy dư địa phát triển sản phẩm chế biến, bảo quản và gia tăng giá trị sau thu hoạch còn lớn.

Từ thực tế này, tỉnh Cà Mau đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ nghiên cứu chọn tạo cua bố mẹ chất lượng cao, ứng dụng công nghệ bảo quản, chế biến sâu và phát triển tài sản trí tuệ cho sản phẩm cua địa phương.

Với các HTX, yêu cầu đặt ra không chỉ là nâng năng suất mà còn phải tăng khả năng liên kết với doanh nghiệp, kiểm soát nguồn gốc sản phẩm và tổ chức sản xuất theo tiêu chuẩn thống nhất.

Khi vùng nguyên liệu thiếu ổn định hoặc các bên không duy trì cam kết tiêu thụ, việc đầu tư công nghệ và phát triển thị trường dài hạn sẽ gặp khó khăn.

Tại buổi làm việc ngày 1/11, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính cho biết Bộ đang xây dựng Đề án phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Đề án dự kiến tập trung vào 10 bài toán lớn với 50 nhiệm vụ cụ thể, trong đó có ứng dụng công nghệ sinh học để chọn tạo giống thủy sản.

Đối với đề xuất của Cà Mau về nâng cao chất lượng giống tôm, cua, Thứ trưởng Trần Trung Tính cho rằng nghiên cứu cần hướng đến ứng dụng công nghệ chọn lọc gene nhằm tạo ra giống mới có chất lượng, thay vì chỉ dừng ở việc lựa chọn con bố mẹ.

Bên cạnh đó, các đơn vị thuộc Bộ sẽ phối hợp với tỉnh xây dựng tiêu chuẩn, chứng nhận, hệ thống truy xuất nguồn gốc và phát triển sản phẩm cua Cà Mau theo chuỗi giá trị.

Định hướng hỗ trợ không chỉ tập trung vào khâu nuôi mà còn bao gồm bảo quản, chế biến sâu và phát triển thương hiệu, gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Đối với khu vực HTX, đây là cơ hội tiếp cận các giải pháp khoa học, công nghệ để nâng chất lượng sản phẩm, giảm rủi ro sản xuất và tăng khả năng tham gia chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, hiệu quả của công nghệ phụ thuộc vào khả năng ứng dụng thực tế và sự phối hợp giữa cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp, HTX và người nuôi.

Từ mô hình cua lột có giá bán 650.000 đồng/kg đến định hướng ứng dụng công nghệ chọn giống, bảo quản và chế biến sâu, Cà Mau đang có những hướng tiếp cận để nâng giá trị ngành cua.

Vấn đề tiếp theo là chuyển những mô hình và định hướng này thành chuỗi sản xuất, tiêu thụ ổn định, trong đó người nuôi và HTX được kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp, còn chất lượng và nguồn gốc sản phẩm được kiểm soát minh bạch.

Đó là nền tảng để thương hiệu Cua Cà Mau không chỉ được biết đến nhờ sản lượng, mà còn nâng cao giá trị thương mại và mở rộng cơ hội trên thị trường quốc tế.