Cục Đăng kiểm tiếp tục khẳng định 'đạp hết ga' đảm bảo an toàn cho động cơ ô tô

Số lượng xe diesel trượt kiểm định khí thải tăng gấp hơn 3 lần trước đây

Tại Hội nghị Trao đổi về công tác kiểm tra khí thải xe ô tô diễn ra vào chiều 24/3, ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam (Bộ Xây dựng) đã thông tin về tình hình thực hiện kiểm định khí thải theo phương pháp gia tốc tự do đối với ô tô, được thực hiện từ 1/3 đến nay.

Theo ông An, số liệu bước đầu từ các cơ sở đăng kiểm trên toàn quốc cho thấy tỷ lệ xe không đạt khí thải tăng đáng kể. Cụ thể, với xe xăng, tỷ lệ xe không đạt tiêu chuẩn khí thải tăng gấp 2 lần; còn với xe diesel, tỷ lệ này tăng gấp hơn 3 lần so với trước đây. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các xe đã sử dụng lâu năm, thiếu bảo dưỡng định kỳ.

Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam Nguyễn Tô An (đứng) trao đổi tại Hội nghị. Ảnh: Hoàng Hiệp

Lãnh đạo Cục Đăng kiểm cho biết, việc kiểm tra khí thải phương tiện giao thông đường bộ tại Việt Nam được triển khai từ năm 1999 theo Quyết định 1397/1999/QĐ-BGTVT. Trong đó, phương pháp đo độ khói động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do đã được chuẩn hóa từ sớm dựa trên các tiêu chuẩn như TCVN 5418:1991 và TCVN 6438:1998.

Phương pháp này cũng được quy định trong nhiều hệ thống tiêu chuẩn quốc tế như UNECE R24, chỉ thị 2014/45/EU của châu Âu, tiêu chuẩn GB 3847-2018, đang được hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ như Mỹ, Trung Quốc và khu vực Đông Nam Á, công nhận và áp dụng.

"Việc kiểm định khí thải bằng phương pháp này đã được triển khai gần 30 năm nay. Tuy nhiên, ở giai đoạn trước, tiêu chuẩn áp dụng còn thấp, thời gian đạp ga khi thử nghiệm kéo dài từ 2-5 giây, đồng thời tốc độ vòng quay động cơ chỉ được lấy ở mức khoảng 90% tốc độ cực đại. Cách làm trước đây bộc lộ nhiều hạn chế, chưa phản ánh chính xác tình trạng phát thải thực tế của phương tiện, do đó hiệu quả trong việc kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường chưa cao", ông An chia sẻ.

Doanh nghiệp vận tải lo ngại, Cục Đăng kiểm khẳng định đảm bảo ngưỡng an toàn kỹ thuật cho động cơ

Tại Hội nghị, đại diện Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam (VATA) cho rằng, kể từ khi áp dụng kiểm định khí thải theo lộ trình mới, nhiều chủ xe mang tâm lý hoang mang, lo lắng liên quan đến động tác "đạp hết ga" khi đăng kiểm.

Phía VATA phân tích, đối với các xe thế hệ mới, việc này không đáng lo ngại vì xe đã có hệ thống hạn chế tốc độ động cơ khi không tải. Tuy nhiên, với các xe thế hệ cũ (thường đã hoạt động nhiều năm, không có hệ thống hạn chế tốc độ), việc đạp kịch ga đến tốc độ tối đa theo thiết kế là đi ngược lại nguyên tắc khoa học.

Khi đạp hết ga, lượng nhiên liệu bơm vào buồng đốt lớn nhất, pít-tông phải làm việc ở tốc độ cực đại khiến áp suất và nhiệt độ tăng vọt. Lúc này, dầu bôi trơn có thể không kịp bơm đến các chi tiết máy, dẫn đến ma sát lớn, gây nguy cơ giảm tuổi thọ động cơ hoặc hỏng hóc nghiêm trọng ngay trên dây chuyền.

Theo đại diện VATA, quy định này xa rời thực tế bởi trong quá trình lưu thông bình thường, kể cả khi chở hàng nặng leo đèo dốc hay chạy tốc độ tối đa 120km/h trên cao tốc, tài xế cũng hiếm khi phải đạp hết ga, mà thường chỉ dùng khoảng 1/2 hành trình bàn đạp (tương đương 2.000 - 3.000 vòng/phút). Việc ép động cơ cũ chạy tối đa công suất ở chế độ không tải không chỉ gây nguy cơ vỡ máy mà còn lãng phí nhiên liệu, xả lượng khói lớn làm ô nhiễm ngay tại trung tâm đăng kiểm.

Trước lo ngại việc kiểm định phải "đạp hết ga" có thể gây hại động cơ, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm cho biết đây là bước kỹ thuật quan trọng nhằm đo đúng đỉnh khói của phương tiện máy dầu. Quy trình hiện hành được thiết kế trong ngưỡng an toàn kỹ thuật, phù hợp với từng loại động cơ.

Ông An cho rằng, việc tăng vòng tua chỉ diễn ra trong thời gian ngắn (dưới 1 giây), có kiểm soát và không gây ảnh hưởng nếu xe ở trạng thái vận hành bình thường, đồng thời khẳng định quan điểm cho rằng động cơ diesel thế hệ cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ là chưa chính xác.

Đặc thù của mọi động cơ diesel là điều khiển tốc độ qua lượng nhiên liệu phun. Do đó, 100% động cơ diesel (kể cả sử dụng bơm cao áp cơ khí PE, VE sản xuất từ các thập niên trước) bắt buộc phải được nhà sản xuất trang bị bộ điều tốc (Governor).

Bộ phận này có nhiệm vụ tự động cắt giảm nhiên liệu khi động cơ đạt đến tốc độ thiết kế tối đa để bảo vệ lốc máy. Vòng tua tối đa này hoàn toàn nằm trong giới hạn chịu đựng an toàn của vật liệu do nhà sản xuất thiết kế.

"Nếu thực hiện chỉ đạp không hết ga (chỉ 2.000 - 3.000 vòng/phút) khi không tải sẽ không bao giờ kích hoạt được trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa từ bơm cao áp, lượng khói đen sinh ra là sạch giả tạo, không phản ánh đúng thực tế phát thải của xe khi chịu tải nặng trên đường, không phát hiện ra trường hợp xe bị lỗi động cơ gây ra phát thải lớn nhất tại số vòng quay cao hơn", ông Nguyễn Tô An nói.

Xe máy dầu 'trượt' kiểm định khí thải tăng đột biến so với trước đây. Ảnh minh họa: Hoàng Hiệp

Chuyên gia nói gì về phương pháp "đạp hết ga"?

Trao đổi với PV VietNamNet về vấn đề này, chuyên gia khí thải ô tô Nguyễn Minh Đồng - người từng nhiều năm làm việc tại Tập đoàn Volkswagen (Đức) cho rằng, lập luận của Cục Đăng kiểm không phải không có cơ sở.

Về mặt kỹ thuật, phía cơ quan quản lý đang dùng phép thử để đưa động cơ tới trạng thái phát thải lớn nhằm đo độ khói, với logic là khi "ép" động cơ lên vùng vòng tua cao thì các bất thường của hệ thống phun nhiên liệu, nạp khí, tăng áp hay xử lý khí thải sẽ bộc lộ rõ hơn.

Với xe diesel, quy trình hiện nay có thể đưa động cơ lên khoảng 3.500 - 5.500 vòng/phút, thực hiện nhiều lần để lấy kết quả trung bình.

Nhìn theo mục tiêu "tìm ra trạng thái xấu nhất", cách lập luận đó có thể hiểu được. Nhưng vấn đề là cố gắng "đo được mức phát thải lớn nhất" không đồng nghĩa với "đánh giá đúng mức phát thải trong thực tế sử dụng".

"Hai mục tiêu này khác nhau. Một cái là phép thử cực hạn để xem động cơ phản ứng thế nào ở trạng thái bị kích thích mạnh; còn một cái là đánh giá chiếc xe đang gây ô nhiễm ra sao trong phần lớn thời gian lưu thông ngoài đường. Nếu không phân biệt rạch ròi hai mục tiêu này, rất dễ lấy một trạng thái bất thường để đại diện cho một thực tế hoàn toàn khác", ông Đồng nói.

Vị chuyên gia cho rằng cách đo hiện nay không thật sự sát thực tế vận hành. Một chiếc xe có thể lên được 4.000 - 5.000 vòng/phút, nhưng phần lớn thời gian sử dụng ngoài đường nó không tồn tại ở trạng thái đó. Nếu lấy kết quả đo ở vùng vòng tua cực cao để đại diện cho hành vi phát thải thường xuyên thì thiếu logic.

"Nếu dùng kết quả đó để nói rằng đây là mức phát thải điển hình của chiếc xe ngoài đường thì không chính xác. Điều này giống như lấy chỉ số nhịp tim của một người lúc vừa chạy nước rút để kết luận tình trạng tim mạch của họ trong cả ngày", ông Nguyễn Minh Đồng nêu ý kiến.

Bạn có nhận định gì về nội dung trên? Hãy để lại ý kiến dưới phần bình luận bên dưới hoặc chia sẻ bài viết theo email: otoxemay@vietnamnet.vn. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!

Hoàng Hiệp