Cục Đăng kiểm Việt Nam lý giải phương pháp kiểm định khí thải động cơ diesel

Về vấn đề này, Cục Đăng kiểm Việt Nam vừa có phản hồi với kiến nghị của Hiệp hội Vận tải Ô tô Việt Nam (VATA) về phương pháp kiểm định khí thải xe ô tô động cơ diesel.

Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam Nguyễn Tô An phát biểu.

Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam Nguyễn Tô An cho biết, phương pháp kiểm tra khí thải động cơ diesel bằng chu trình gia tốc tự do đã được Việt Nam chuẩn hóa thành tiêu chuẩn từ năm 1991. Được áp dụng trong hoạt động kiểm định phương tiện giao thông cơ giới đường bộ gần 30 năm nay.

Đây là phương pháp chuẩn mực trên thế giới để đánh giá độ mờ khói của xe diesel lưu hành. Phương pháp này đã được quy định tại: Quy định UNECE R24 của Liên Hợp Quốc; Chỉ thị 2014/45/EU của Châu Âu; Tiêu chuẩn GB 3847-2018 của Trung Quốc. Tổ chức Kiểm định ô tô quốc tế (CITA) cũng có Khuyến nghị số 1 về kiểm định xe hạng M, N và O, trong đó có phương pháp đo khí thải động cơ cháy do nén bằng chu trình gia tốc tự do; các quốc gia trong khu vực ASEAN, Đông nam Châu Á như Malaysia, Indonesia, Philippines... đều thực hiện phương pháp đo khí thải động cơ cháy do nén bằng chu trình gia tốc tự do.

Theo Cục ĐKVN, quan điểm cho rằng động cơ diesel thế hệ cũ không có hệ thống hạn chế tốc độ là chưa chính xác. Đặc thù của mọi động cơ diesel là điều khiển tốc độ qua lượng nhiên liệu phun. Do đó, 100% động cơ diesel (kể cả sử dụng bơm cao áp cơ khí PE, VE sản xuất từ các thập niên trước) bắt buộc phải được nhà sản xuất trang bị Bộ điều tốc (Governor). Bộ điều tốc này có nhiệm vụ tự động cắt giảm nhiên liệu khi động cơ đạt đến tốc độthiết kế tối đa để bảo vệ lốc máy. Vòng tua tối đa này hoàn toàn nằm trong giới hạn chịu đựng an toàn của vật liệu do nhà sản xuất thiết kế.

Về kiến nghị chỉ đạp ga khoảng 1/2 hành trình (tương đương 2.000 - 3.000 vòng/phút) đối với xe thế hệ cũ. Cục ĐKVN cho rằng, không có cơ sở kỹ thuật để chấp thuận do kiến nghị chưa phù hợp với nguyên lý hoạt động của động cơ, cụ thể:

Có sự khác biệt hoàn toàn về nguyên lý giữa động cơ Diesel và động cơ Xăng, việc áp dụng phương pháp đo của động cơ xăng sang động cơ diesel là không có cơ sở khoa học và không có tiêu chuẩn quốc tế nào áp dụng.

Bên cạnh đó, có sự nhầm lẫn về mặt kỹ thuật giữa trạng thái có tải và không tải. Thực tế khi xe có tải, người lái xe chỉ cần đạp 1/2 hành trình bàn đạp ga, bơm cao áp đã phải phun lượng nhiên liệu rất lớn vào buồng đốt để thắng lực cản. Đây chính là thời điểm động cơ xả ra nhiều khói đen nhất nhưng vòng tua máy chỉ tăng từ từ lên 2.000 - 3.000 vòng/phút.

Tuy nhiên, khi xe ở trạng thái không tải, không gài số, động cơ không phải chịu lực cản, nếu chỉ đạp 1/2 hành trình ga, bơm cao áp chỉ cần cung cấp một lượng nhiên liệu rất nhỏ cũng đã dễ dàng đạt mức 2.000 - 3.000 vòng/phút. Lượng nhiên liệu nhỏ này cháy hoàn toàn, không kích hoạt được trạng thái cung cấp nhiên liệu tối đa từ bơm cao áp, lượng khói đen sinh ra là sạch giả tạo, không phản ánh đúng thực tế phát thải của xe khi chịu tải nặng trên đường.

Việc lập mốc so sánh ở dải vòng tua thấp này sẽ dẫn đến bỏ lọt hàng loạt phương tiện đã hư hỏng hệ thống kim phun, bơm cao áp làm sai lệch hoàn toàn kết quả kiểm tra khí thải và vô hiệu hóa mục tiêu bảo vệ môi trường.

Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam Nguyễn Tô An cũng nhấn mạnh: Phép thử gia tốc tự do thực chất là một bài kiểm tra áp lực (Stress test). Việc động cơ vượt qua được bài thử này tại cơ sở đăng kiểm là minh chứng cho việc động cơ và các hệ thống liên quan (hệ thống bôi trơn, làm mát, hệ thống nhiên liệu, bộ điều tốc ...) đang hoạt động tốt.

"Điều này giúp loại bỏ nguy cơ xe không bảo đảm chất lượng, an toàn kỹ thuật, nguy cơ gây tai nạn thảm khốc khi đang vận hành thực tế trên đường cao tốc hoặc leo đèo, dốc... Quy trình mới cũng thúc đẩy thói quen bảo dưỡng định kỳ thay vì bảo dưỡng đối phó, giúp duy trì tuổi thọ và giá trị tài sản cho chủ xe và doanh nghiệp trong dài hạn".

An Nhiên