Cúm A tăng nhanh, bác sĩ hướng dẫn cách phòng bệnh và chăm sóc để mau hồi phục

Cúm A gia tăng, không nên chủ quan khi mắc bệnh

Theo thông tin đăng ngày 13/10/2026 của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, thời gian gần đây, thành phố ghi nhận trung bình 200–300 trường hợp mắc cúm mỗi tuần đến điều trị tại các cơ sở y tế. Phần lớn người bệnh có thể hồi phục, song cúm A vẫn có nguy cơ gây biến chứng, nhất là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.

Đáng chú ý, dữ liệu giám sát tại Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy số trẻ có kết quả xét nghiệm cúm A dương tính tăng từ 106 ca trong tuần 35 lên 779 ca trong tuần 40 năm 2026. Số trẻ phải nhập viện cũng tăng từ 18 lên 124 ca trong cùng khoảng thời gian.

TS.BS. Lê Kiến Ngãi, Trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương, nhận định xu hướng tăng nhanh này là tín hiệu cảnh báo cần tăng cường giám sát và chủ động phòng bệnh. Tuy nhiên, đây là số liệu tại một bệnh viện, không phải tổng số ca mắc trong cộng đồng.

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm A gây ra, có thể lây truyền qua các hạt dịch tiết khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện và qua bàn tay hoặc bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Nhiều người hồi phục trong khoảng một tuần, nhưng ho và cảm giác mệt có thể kéo dài hơn.

Không nên đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ dựa vào nhiệt độ cơ thể. Người bệnh không sốt cao vẫn có thể diễn biến nặng, đặc biệt nếu có bệnh nền về tim mạch, hô hấp, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch.

Làm gì để hạn chế nguy cơ mắc cúm A?

Theo CDC Hà Nội và khuyến cáo của các cơ quan y tế, phòng cúm cần được thực hiện đồng thời bằng tiêm vaccine, vệ sinh cá nhân và hạn chế lây truyền trong cộng đồng.

Tiêm vaccine cúm hằng năm. Đây là biện pháp chủ động quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và đặc biệt là nguy cơ diễn biến nặng. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh mạn tính và nhân viên y tế là những nhóm cần được chú ý khi tư vấn tiêm phòng. Người dân nên trao đổi với cơ sở tiêm chủng để lựa chọn vaccine và thời điểm tiêm phù hợp.

Cần lưu ý vaccine không bảo vệ tuyệt đối khỏi mọi trường hợp mắc cúm, nhưng vẫn có vai trò quan trọng trong phòng bệnh và giảm nguy cơ biến chứng.

Đeo khẩu trang khi cần thiết. Khi có triệu chứng hô hấp hoặc phải đến nơi đông người, không gian kín, người dân nên đeo khẩu trang phù hợp, hạn chế tiếp xúc gần với người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Rửa tay và che miệng khi ho, hắt hơi. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, nhất là trước khi ăn, sau khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với người bệnh. Khi ho, hắt hơi, nên dùng khăn giấy hoặc khuỷu tay che miệng, mũi; bỏ khăn giấy đúng nơi quy định và vệ sinh tay sau đó.

Giữ không gian sống thông thoáng. Thường xuyên mở cửa thông gió khi điều kiện cho phép, vệ sinh những bề mặt thường xuyên tiếp xúc và hạn chế tụ tập trong không gian kín khi không cần thiết.

Không cố đi học, đi làm khi đang mắc cúm. Người có triệu chứng nên hạn chế tiếp xúc với người khác, nghỉ ngơi tại nhà nếu có thể và tránh tiếp xúc gần với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền. Việc này vừa giúp người bệnh có thời gian hồi phục, vừa giảm nguy cơ lây nhiễm cho gia đình và cộng đồng.

Người mắc cúm A chăm sóc thế nào để mau hồi phục?

Không có một mẹo ăn uống hay loại thuốc nào bảo đảm người mắc cúm A sẽ khỏi nhanh. Mục tiêu của việc chăm sóc tại nhà là giúp cơ thể hồi phục, giảm triệu chứng, tránh mất nước và phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường.

1. Nghỉ ngơi, uống đủ nước

Người bệnh nên ngủ đủ, giảm hoạt động gắng sức và dành thời gian nghỉ ngơi trong những ngày sốt, đau mỏi hoặc mệt nhiều.

Cần uống nước thường xuyên, chia thành nhiều lần trong ngày. Nước lọc, nước canh hoặc dung dịch bù nước phù hợp có thể giúp bổ sung lượng dịch mất đi do sốt và đổ mồ hôi. Nếu người bệnh nôn nhiều, tiêu chảy hoặc có dấu hiệu mất nước, cần được tư vấn y tế.

Người mắc bệnh tim, thận hoặc đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch cần tuân thủ lượng nước đã được hướng dẫn, không tự ý uống quá nhiều.

2. Ăn thức ăn mềm, dễ tiêu và đủ dinh dưỡng

Khi mệt, chán ăn hoặc đau họng, người bệnh có thể chia nhỏ bữa ăn, lựa chọn cháo, súp, canh, trứng, cá, thịt nạc và các thực phẩm phù hợp với khả năng ăn uống. Có thể bổ sung rau củ và trái cây để đa dạng nguồn vitamin, khoáng chất.

Không cần ép người bệnh ăn quá nhiều trong một bữa. Điều quan trọng là duy trì khả năng ăn uống, bổ sung đủ năng lượng và nước trong thời gian hồi phục.

Các loại nước ép, nước chanh hay thực phẩm được quảng cáo là “tăng miễn dịch cấp tốc” không thể thay thế điều trị y tế. Đặc biệt, nên hạn chế đồ uống nhiều đường và tránh rượu bia khi đang mắc bệnh.

3. Sử dụng thuốc đúng hướng dẫn, không tự ý dùng kháng sinh

Với người bệnh sốt, đau đầu hoặc đau mỏi cơ thể, thuốc giảm đau, hạ sốt có thể được cân nhắc theo hướng dẫn của nhân viên y tế, phù hợp với tuổi, cân nặng và tình trạng sức khỏe.

Không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc cảm cúm vì một số sản phẩm có thể chứa cùng hoạt chất hạ sốt, làm tăng nguy cơ dùng quá liều. Không tự dùng aspirin cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên đang mắc bệnh do virus nếu không có chỉ định của bác sĩ.

Kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus cúm. Việc dùng kháng sinh chỉ được cân nhắc khi bác sĩ xác định hoặc nghi ngờ có nhiễm khuẩn cần điều trị. Tự mua kháng sinh không giúp cúm nhanh khỏi mà còn có thể gây tác dụng phụ và góp phần làm tăng tình trạng kháng kháng sinh.

4. Thuốc kháng virus có thể hữu ích nếu được dùng đúng thời điểm

Một trong những điều người mắc cúm thường băn khoăn là có cần dùng thuốc kháng virus hay không. Theo CDC Hoa Kỳ, thuốc kháng virus cúm có thể giúp giảm mức độ nặng và rút ngắn thời gian mắc bệnh; hiệu quả thường tốt nhất khi bắt đầu điều trị sớm, lý tưởng trong vòng 48 giờ từ khi xuất hiện triệu chứng.

Tuy nhiên, không phải ai mắc cúm cũng cần dùng thuốc kháng virus. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên tuổi, bệnh nền, thời điểm khởi phát, mức độ bệnh và nguy cơ biến chứng. Người bệnh không nên tự mua hoặc tự điều chỉnh liều thuốc.

Đặc biệt, người có nguy cơ cao, người bệnh nặng, bệnh diễn tiến phức tạp hoặc phải nhập viện cần được đánh giá sớm. Trong các trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus ngay cả khi đã qua 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

5. Theo dõi diễn biến, không vội trở lại sinh hoạt bình thường

Người bệnh cần theo dõi nhiệt độ, nhịp thở, khả năng ăn uống, mức độ tỉnh táo và các triệu chứng mới xuất hiện. Nếu bệnh không cải thiện, kéo dài bất thường hoặc có xu hướng nặng lên, nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá lại.

Theo hướng dẫn của CDC Hoa Kỳ, người bệnh có thể trở lại các hoạt động thường ngày khi các triệu chứng đã cải thiện tổng thể và không sốt ít nhất 24 giờ mà không dùng thuốc hạ sốt. Sau khi trở lại sinh hoạt, vẫn nên thực hiện thêm các biện pháp phòng lây nhiễm, nhất là khi tiếp xúc với người dễ bị biến chứng.

Những dấu hiệu nào cần đi khám ngay?

Cúm A có thể gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm bệnh lý nền. Người bệnh và gia đình không nên chờ đến khi sốt rất cao mới tìm kiếm trợ giúp y tế.

Cần đưa người bệnh đi khám hoặc cấp cứu ngay khi xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:

Khó thở, thở nhanh, tím môi hoặc đau tức ngực. Lú lẫn, li bì bất thường, khó đánh thức hoặc co giật. Không uống được, nôn nhiều, tiểu ít rõ rệt hoặc có dấu hiệu mất nước. Các triệu chứng đã giảm nhưng sau đó sốt hoặc ho trở lại, nặng hơn. Bệnh nền trở nên nghiêm trọng hơn, chẳng hạn khó thở tăng ở người mắc hen hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.

Với trẻ em, cần đặc biệt chú ý tình trạng thở nhanh, rút lõm lồng ngực, môi tím, li bì, co giật hoặc không uống được. Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính nên liên hệ cơ sở y tế sớm ngay khi nghi ngờ mắc cúm, thay vì tự điều trị kéo dài tại nhà.

Cúm A đang có xu hướng gia tăng tại Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc, vì vậy mỗi người cần chủ động phòng bệnh, đặc biệt trong gia đình có trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh nền. Khi đã mắc cúm, nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn uống phù hợp và sử dụng thuốc đúng chỉ định là những việc thiết thực giúp cơ thể hồi phục an toàn. Quan trọng hơn, nhận biết dấu hiệu trở nặng và đi khám đúng thời điểm có thể giúp hạn chế những biến chứng nguy hiểm.