Cuộc chiến cấp bách của Ukraine trên mặt trận tài chính

Trong khi binh lính chiến đấu, chính phủ Ukraine nỗ lực đảm bảo tương lai kinh tế của đất nước. Ảnh: EPA

Hãng tin BBC dẫn lời Bộ trưởng Tài chính Ukraine Sergii Marchenko nói: "Chúng tôi không muốn chỉ là một nước láng giềng nghèo của Liên minh châu Âu (EU). Chúng tôi muốn cung cấp cho châu Âu những thứ mà họ còn thiếu". Ông Marchenko đề cập tới chuyên môn quân sự mà Ukraine có được kể từ tháng 2/2022.

Quan chức này cho biết thêm, kinh nghiệm mà Ukraine có trong hơn 4 năm giao tranh có thể giúp phần còn lại của lục địa tự vệ. Gia nhập EU là ưu tiên hàng đầu của Ukraine, vì vậy họ rất biết ơn sự hỗ trợ tài chính của khối. Yếu tố này đang giúp hai bên xích lại gần nhau hơn và hướng tới mục tiêu mang lại lợi thế cho Ukraine so với Nga.

Một khoản vay mới trị giá 90 tỷ Euro (105 tỷ USD) của EU sẽ giúp Ukraine bù đắp thâm hụt ngân sách trong 2 năm tới. Khoản vay này đã được Nghị viện châu Âu thông qua và khoản thanh toán đầu tiên có thể được thực hiện vào tháng 4. Theo ông Marchenko, số tiền trên là phần lớn nhất trong gói hỗ trợ quốc tế trị giá 136,5 tỷ USD. Nếu không có khoản vay này Ukraine sẽ không thể tồn tại sau những gì đã trải qua.

“Quân đội Ukraine phụ thuộc vào nền kinh tế mạnh mẽ của chính mình, bởi vì tất cả các nguồn lực mà chúng tôi huy động trong nước đều được sử dụng để bảo vệ đất nước. Chúng tôi biết ơn sự hỗ trợ của các quốc gia khác, nhưng chắc chắn người đóng thuế ở Ukraine đang hỗ trợ tốt nhất cho quân đội của chúng tôi", Bộ trưởng Tài chính Ukraine nhấn mạnh.

Tháng 12/2024, lần đầu tiên kể từ khi xung đột nổ ra, Ukraine bắt đầu tăng thuế, bao gồm thuế thu nhập cá nhân, thuế doanh nghiệp nhỏ và thuế đối với các tổ chức tài chính. Đó là một phần lý do tại sao nguồn thu trong nước dự kiến sẽ mang lại 67,5 tỷ USD cho ngân sách của chính phủ Ukraine trong năm nay, tăng 15% so với năm trước.

Tuy nhiên, ngân sách của chính phủ Ukraine cho năm 2026 bao gồm các kế hoạch chi tiêu trị giá khoảng 112 tỷ USD, trong đó khoảng 60% dành cho quân đội. Điều này dẫn đến thiếu hụt khoảng 45 tỷ USD. Để bù đắp, Kiev đang thúc đẩy Quốc hội thông qua các đợt tăng thuế mới trước cuối tháng này.

Theo các điều khoản của khoản vay mới dành cho Ukraine, trị giá 8,1 tỷ USD mà Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) vừa phê duyệt, các nền tảng kỹ thuật số ở Ukraine sẽ phải đóng thuế nhiều hơn và các khoản miễn thuế giá trị gia tăng sẽ bị giảm. Kiev đã nhận được 1,5 tỷ USD đầu tiên từ IMF vào đầu tháng này. Trước đó, ông Gavin Grey, trưởng phái đoàn IMF tại Ukraine cho rằng với nhu cầu chi tiêu dự kiến rất cao, Ukraine cần phải sống trong khả năng của mình.

Quan chức IMF nhận xét: "Bên cạnh sự trợ giúp từ bên ngoài, Ukraine cũng cần phải nỗ lực hơn nữa để giải quyết vấn nạn trốn thuế và né thuế cũng như huy động nguồn thu trong nước trong thời gian ngắn".

Sự hỗ trợ của IMF là rất quan trọng để EU giải ngân khoản tiền vay, vốn đã trở nên quan trọng hơn kể từ khi nguồn hỗ trợ tài chính của Mỹ cạn kiệt. Ukraine có thể hết tiền vào cuối tháng 4 nên cũng đang gấp rút đáp ứng các điều kiện khác của EU. Một nguồn tin chính phủ Ukraine tiết lộ chi tiêu cho xã hội và nhân đạo vẫn là ưu tiên hàng đầu của họ.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích tin các cải cách mà Ukraine đang thực hiện là "con đường sai lầm". Trong một đánh giá gần đây, Viện nghiên cứu Tương lai Ukraine (UIF) nhận định, bằng cách tiếp tục giao tranh và tăng thuế, nước này đang tiến tới vỡ nợ và sụp đổ kinh tế. Điều đó có nghĩa sau 4 năm xung đột với Nga, chính phủ Ukraine đang phụ thuộc vào viện trợ nước ngoài để chi trả cho các khoản chi tiêu, từ lương hưu đến chăm sóc sức khỏe và giáo dục.

Lạm phát vẫn là một vấn đề nan giải với Ukraine mặc dù đã giảm từ mức đỉnh điểm là 26,6% xuống còn 7,4% hiện nay. Điều này đồng nghĩa rằng nhiều doanh nghiệp và người tiêu dùng trên khắp Ukraine cũng đang cảm nhận được áp lực tài chính do xung đột gây ra.

Trên những con phố phủ đầy tuyết ở Kiev, bà Tetiana, 65 tuổi, bộc bạch: "Tôi đã về hưu nhưng vẫn phải đi làm vì lương hưu ít, không đủ sống. Giá thực phẩm và điện nước đều tăng cao".

Hoài Linh