Cuộc đua tăng vốn tạo ra các 'Mega-Brokers' của ngành chứng khoán

Thị trường chứng khoán Việt Nam sớm vượt đỉnh lịch sử ngay trong nửa đầu năm khi VN-Index khép lại phiên 8/5 tại mốc 1.915,37 điểm, vượt kỷ lục 1.902,93 điểm hồi đầu năm.

Cùng với đà tăng mạnh, số lượng tài khoản chứng khoán cũng bùng nổ. Chỉ trong quý I/2026, thị trường đã có hơn 12,6 triệu tài khoản, hoàn thành sớm mục tiêu đến năm 2030 tới gần 5 năm.

Tuy nhiên, phía sau bức tranh sôi động đó, nhiều công ty chứng khoán bắt đầu nhận ra “chiếc áo” vốn hiện tại đã trở nên quá chật khi nhu cầu về vốn và các sản phẩm mới ngày càng gia tăng.

Nhu cầu về cho vay ký quỹ (margin), hạ tầng công nghệ cần đầu tư lớn hơn, trong khi dư nợ margin toàn thị trường đã chạm 400.000 tỷ đồng. Nhiều công ty chứng khoán lớn cũng tiến sát giới hạn cho vay margin bằng 200% vốn chủ sở hữu.

Trong bối cảnh ấy, tăng vốn không còn chỉ là lựa chọn chiến lược mà trở thành yêu cầu sống còn để giữ thị phần và đón dòng tiền mới. Từ đó, làn sóng tăng vốn giai đoạn 2025 - 2026 với quy mô gần 100.000 tỷ đồng dần hình thành, tạo nền móng cho sự xuất hiện của các Mega Brokers - những "siêu" tổ chức với số vốn điều lệ hàng chục ngàn tỷ đồng, đủ sức cạnh tranh trong khu vực.

Hàng loạt công ty chứng khoán hàng đầu tiếp tục cuộc đua tăng vốn. Ảnh: S&I Ratings

Động lực cho cuộc chuyển mình này đến từ nhiều phía. Hệ thống KRX vận hành từ năm 2025 được xem như “động cơ mới” của thị trường, mở đường cho giao dịch T+0, bán khống và cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm CCP, giúp thanh khoản thông suốt hơn và giảm rủi ro hệ thống.

Áp lực càng gia tăng khi thị trường kỳ vọng FTSE Russell sẽ đưa Việt Nam vào rổ chỉ số mới nổi từ tháng 9/2026. Ước tính hàng tỷ USD vốn ngoại thụ động sẽ chảy vào thị trường, chưa kể dòng vốn chủ động quy mô lớn hơn. Điều đó buộc các công ty chứng khoán phải nhanh chóng xây dựng “bộ đệm vốn” dày hơn để đáp ứng yêu cầu của thị trường mới.

Trước bối cảnh đó, các công ty hàng đầu như Chứng khoán SSI, TCBS, VPS hay VIX đã lần lượt công bố các kế hoạch tăng vốn quy mô lớn, biến năm 2026 thành một trong những giai đoạn cấu trúc sâu rộng nhất lịch sử ngành chứng khoán.

Khác với các đợt trước chủ yếu nhằm xử lý khó khăn hoặc đáp ứng yêu cầu pháp lý, làn sóng tăng vốn hiện nay xuất phát từ tăng trưởng thực chất của thị trường, sự thay đổi hạ tầng giao dịch và cơ hội nâng hạng.

Sự trỗi dậy của các Mega-Brokers

Trong dòng chảy ấy, nhóm định chế dẫn đầu đang nhanh chóng định hình một tầng lớp mới của thị trường, nơi các Mega-Brokers sở hữu quy mô vốn khổng lồ, khả năng chịu rủi ro cao và hệ sinh thái dịch vụ toàn diện. Họ vừa đáp ứng nhu cầu margin tăng mạnh, vừa chuẩn bị vị thế để đón dòng vốn ngoại đang tiến gần hơn bao giờ hết.

Chứng khoán SSI dẫn đầu cuộc chơi theo phong cách của một định chế truyền thống. Sau khi hoàn tất đợt phát hành lớn đầu năm 2026, vốn điều lệ của SSI vượt 24.900 tỷ đồng, qua đó giành lại vị trí số một từ TCBS.

Tổng giám đốc SSI Nguyễn Đức Thông

Công ty tiếp tục lên kế hoạch nâng vốn lên khoảng 30.000 tỷ đồng thông qua phát hành cổ phiếu thưởng tỷ lệ 5:1, ESOP cùng nhiều hình thức khác. Nguồn vốn mới được phân bổ với khoảng một nửa dành cho hoạt động cho vay ký quỹ, phần còn lại phục vụ đầu tư và nâng cấp công nghệ.

"Việc duy trì nền tảng vốn lớn nhất ngành giúp công ty tự tin mở rộng, đồng thời kỳ vọng lợi nhuận trước thuế cao kỷ lục", ông Nguyễn Đức Thông, Tổng giám đốc SSI, chia sẻ.

Chủ tịch HĐQT Nguyễn Duy Hưng cũng nhiều lần nhấn mạnh rằng việc vận hành ổn định và nâng cao tính minh bạch sẽ là nền tảng để quá trình nâng hạng thị trường thu hút dòng vốn dài hạn và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường vốn.

Song song với SSI, thế hệ Mega-Brokers mới cũng nổi lên nhờ lợi thế kết hợp giữa ngân hàng và công nghệ. TCBS, với kế hoạch nâng vốn điều lệ lên 27.741 tỷ đồng, đang định nghĩa lại mô hình môi giới trên thị trường.

Hệ sinh thái từ Techcombank kết hợp AI giúp công ty tạo lợi thế cạnh tranh mạnh về phí, thậm chí triển khai zero fee ở một số dịch vụ, qua đó thu hút mạnh nhóm nhà đầu tư trẻ và chuyên nghiệp. Việc niêm yết thành công trước đó cũng đưa TCBS lên vị thế dẫn dắt về vốn hóa và đổi mới sản phẩm.

Trong khi đó, VPS tạo nên cú bứt phá mạnh mẽ từ vị thế dẫn đầu thị phần môi giới khi vốn điều lệ tăng lên 24.350 tỷ đồng sau đợt phát hành thưởng. Tại đại hội cổ đông, ban lãnh đạo công ty cho biết năm 2026 sẽ tiếp tục mở rộng quy mô hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ và đầu tư mạnh cho hạ tầng công nghệ.

Công ty đặt kế hoạch doanh thu 11.500 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 5.750 tỷ đồng, tăng mạnh so với năm trước. Chủ tịch Nguyễn Lâm Dũng cũng bày tỏ kỳ vọng thị trường Việt Nam sớm được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng, qua đó mở ra dư địa thu hút dòng vốn ngoại lớn hơn trong các năm tới.

Làn sóng tăng vốn cũng nhanh chóng lan rộng ra toàn ngành. VIX hướng tới quy mô vốn hơn 24.500 tỷ đồng, VND tiến gần 20.000 tỷ đồng. HCM, VCBS với nguồn vốn trực tiếp từ Vietcombank, cùng nhiều công ty tầm trung như Kafi cũng đang ráo riết chuẩn bị IPO.

Ở chiều ngược lại, một số đơn vị như VPX lại lựa chọn giữ nguyên vốn để tập trung nâng cao chất lượng hoạt động, cho thấy sự khác biệt rõ rệt về chiến lược phát triển.

So với các làn sóng tăng vốn trước đây, lần này động lực đến từ sự tăng trưởng thực chất của thanh khoản, KRX và cơ hội nâng hạng thị trường. Dòng vốn mới cũng được sử dụng có trọng tâm hơn, tập trung vào margin, tự doanh, công nghệ và sản phẩm phái sinh, tạo nền tảng cho bước nhảy vọt về chất lượng hoạt động của toàn ngành.

Những "gợn sóng" sau bức tranh chung

Theo nhận định của S&I Ratings, triển vọng ngành chứng khoán năm 2026 nhìn chung tích cực nhờ nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%, chính sách tài khóa mở rộng và môi trường kinh doanh thuận lợi.

Thanh khoản thị trường, nhu cầu margin và hoạt động huy động vốn được kỳ vọng tăng mạnh, tạo động lực cho doanh thu môi giới, cho vay ký quỹ và đầu tư tự doanh của các công ty chứng khoán.

Trong bối cảnh đó, làn sóng tăng vốn được dự báo sẽ tiếp tục bùng nổ trong năm 2026 khi nhiều công ty chứng khoán top đầu đã tiệm cận trần dư nợ margin/vốn chủ sở hữu, đồng thời cần bổ sung nguồn lực để đáp ứng yêu cầu an toàn vốn và đón dòng vốn ngoại sau khi room ngoại được mở lên 100%.

Thêm nữa, việc nâng hệ số rủi ro từ 10%-30% cũng khiến nhu cầu tăng vốn khả dụng trở nên cấp thiết hơn.

Theo S&I Ratings, ba hình thức huy động vốn chủ đạo gồm phát hành cho cổ đông hiện hữu, chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược nước ngoài và phát hành trái phiếu dài hạn. Tổng quy mô tăng vốn toàn ngành năm 2026 có thể tiếp tục duy trì quanh mức 100 nghìn tỷ đồng.

Làn sóng này đang góp phần định hình thế hệ Mega-Brokers mới với tham vọng mở rộng mạnh hoạt động margin, đầu tư công nghệ, phát triển hệ sinh thái tài chính và tham gia các lĩnh vực mới như tài sản số hay sản phẩm phái sinh.

Sau làn sóng niêm yết của nhiều công ty lớn trong năm 2025, các công ty chứng khoán tầm trung cũng đang tăng tốc IPO để gia nhập cuộc đua quy mô vốn.

Tuy nhiên, phía sau bức tranh tăng trưởng sôi động là không ít áp lực cần theo dõi. Việc phát hành ồ ạt có thể gây pha loãng EPS và tạo áp lực suy giảm ROE nếu doanh nghiệp không chuyển hóa hiệu quả nguồn vốn mới thành lợi nhuận.

Nhiều công ty chứng khoán hiện vẫn phụ thuộc lớn vào vốn vay ngắn hạn để phục vụ margin và tự doanh, khiến rủi ro chi phí vốn gia tăng khi lãi suất biến động.

S&I Ratings cũng cảnh báo áp lực cạnh tranh sẽ ngày càng gay gắt, đặc biệt với các công ty quy mô nhỏ hoặc đòn bẩy cao khi khoảng cách với nhóm dẫn đầu ngày càng nới rộng.

Dù vậy, triển vọng dài hạn của ngành vẫn được đánh giá tích cực nhờ kỳ vọng nâng hạng thị trường, dòng vốn ngoại gia tăng và khung pháp lý mới hỗ trợ thị trường vốn phát triển sâu rộng hơn.

Trong xu hướng đó, những Mega-Brokers sở hữu nền tảng vốn mạnh, quản trị tốt và năng lực công nghệ cao được kỳ vọng sẽ trở thành nhóm dẫn dắt chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường.