Cuộc rời bỏ 'thiên đường' Hawaii của người trẻ

Những con phố ven biển Hawaii (Mỹ) vẫn mang dáng vẻ quen thuộc của một thị trấn nghỉ dưỡng: hàng cọ, đồ bơi và ván lướt sóng. Tuy nhiên, phía sau một quán cà phê bán ly latte 11 USD, những lao động trẻ đang viết mã, thiết kế máy móc và vận hành máy laser công nghiệp có thể cắt xuyên cửa ôtô.

Tất cả phục vụ Airform - hệ thống sưởi và làm mát do startup kỹ thuật Normal phát triển. Ở những nơi khác trên đảo Oahu, sinh viên Đại học Hawaii chế tạo thiết bị phục vụ sứ mệnh lên Mặt Trăng. Các nhà khoa học trẻ làm linh kiện bằng máy in 3D cho hệ thống xử lý nước thải. Tại một tầng hầm ở Honolulu, kỹ sư sản xuất vải từ lông gà.

Đây là một phần trong nỗ lực của Hawaii nhằm xây dựng ngành công nghiệp công nghệ và sản xuất mới, trong bối cảnh nền kinh tế phụ thuộc quá nhiều vào du lịch, tiền lương thấp và ngày càng nhiều người trẻ rời đảo để đến đất liền Mỹ, theo WSJ.

Các nhân viên làm việc tại Phòng thí nghiệm bay vũ trụ của Đại học Hawaii. Ảnh: WSJ.

Bài toán giữ người trẻ

Dòng tiền du lịch sau khi điều chỉnh theo lạm phát tại Hawaii đạt đỉnh từ nhiều thập kỷ trước. Lượng khách đến bang này hiện vẫn chưa trở lại mức trước đại dịch. Trong tháng 6, tổng lượng khách giảm 9% so với cùng kỳ năm 2019, trong đó khách quốc tế giảm khoảng 50%.

Trong khi đó, giá thực phẩm và nhà ở tăng cao. Thu nhập sau khi tính đến sinh hoạt phí thuộc nhóm thấp nhất nước Mỹ, còn giá nhà trung vị chỉ đứng sau California. Các nhà kinh tế cho rằng Hawaii cần giảm phụ thuộc vào ngành dịch vụ từng thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ vào cuối thế kỷ XX.

“Nếu không giải quyết vấn đề, chúng ta sẽ phải đối mặt với nhiều năm tăng trưởng thấp và người dân tiếp tục bỏ đi”, Carl Bonham, Giám đốc bộ phận nghiên cứu kinh tế của Đại học Hawaii, nhận định với WSJ.

Hawaii từng nhiều lần thay đổi mô hình kinh tế. Trong thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, các đảo phụ thuộc lần lượt vào ngành trồng mía và dứa. Sau khi trở thành bang của Mỹ năm 1959, sự phát triển của hàng không giúp Hawaii tiếp cận tầng lớp trung lưu Mỹ, kéo lượng khách tăng gấp 7 lần chỉ trong một thập kỷ.

Nhưng đến năm 2000, lượng tiền du lịch sau điều chỉnh lạm phát đã đạt đỉnh. Báo cáo của bang cho thấy đến năm 2024, Hawaii vẫn phụ thuộc đáng kể vào ngành du lịch đang suy yếu.

Trong khi đó, Hawaii mất tỷ lệ dân số lớn thứ 2 nước Mỹ vào năm ngoái, chỉ sau Vermont. Người trẻ chỉ đạt khoảng 1/5 dân số nhưng chiếm hơn 40% số người rời đi. Hơn một nửa dân số Hawaii sinh ra tại đây hiện sống ở đất liền, Yahoo Finance đưa tin.

Ariana Thomas (18 tuổi) là một trong số đó. Khi còn ở Oahu, mọi lựa chọn của cô đều hướng đến việc rời khỏi Hawaii. Cô cải thiện điểm số để xin vào các trường đại học ở đất liền, đồng thời thi đấu thể thao với hy vọng được tuyển.

“Hawaii chưa bao giờ là một không gian công nghệ”, Thomas nói với WSJ. Cô chọn Đại học Massachusetts Amherst để học khoa học máy tính, hướng đến sự nghiệp trong lĩnh vực khoa học dữ liệu và khoa học máy móc.

Một trong những hy vọng của Hawaii là ngành hàng không vũ trụ. Tại phòng thí nghiệm của Đại học Hawaii, sinh viên lắp ráp thiết bị bay, mô phỏng quỹ đạo, thiết kế hệ thống điện và trạm theo dõi vệ tinh.

Matthew Madayag, sinh viên tìm thấy Phòng thí nghiệm bay vũ trụ Hawaii qua một tờ rơi trong thang máy trường, nói: “Tên của chúng tôi sẽ được đưa lên quanh Mặt Trăng”. Nhưng nếu không có thay đổi, phần lớn ​​sinh viên vẫn sẽ rời Hawaii. Những công việc tốt nhất trong ngành hiện nằm ở các công ty tại đất liền như SpaceX.

Bang đang đàm phán với Fenix Space, công ty phóng vệ tinh có trụ sở tại California, về khả năng xây dựng một bãi phóng trên đảo. Với các kỹ sư, đây có thể là bước quan trọng để hình thành ngành hàng không vũ trụ tại Hawaii.

Josh Leong, tại trụ sở chính của Normal ở Kailua (Hawaii), đã cải tiến chiếc xe buýt nhỏ Volkswagen của mình để chạy bằng pin Tesla. Ảnh: WSJ.

Một hướng đi khác là công nghệ biển, tận dụng vị trí nằm giữa Thái Bình Dương. Lĩnh vực này hiện gồm các doanh nghiệp sửa chữa tàu hàng, sản xuất cảm biến phát hiện lũ, nuôi nhuyễn thể thương mại và chế biến tảo biển thành thực phẩm bổ sung cho gia súc.

Oceanit, công ty nghiên cứu và kỹ thuật công nghiệp tại Honolulu, là một trong những doanh nghiệp công nghệ lớn nhất bang. Công ty đã đào tạo khoảng 800 thực tập sinh trong nhiều năm, nhưng phần lớn sau đó rời Hawaii. Patrick Sullivan, CEO Oceanit, cho rằng bang không nên cố dự đoán ngành nào sẽ thành công.

Chờ một ‘kỳ lân’ ở Hawaii

Trung Lam (45 tuổi) lớn lên tại Hawaii trong gia đình có cha mẹ là người Việt Nam. Sau khi tốt nghiệp ngành kỹ thuật cơ khí tại Đại học California, Davis, anh trở về đảo và từng làm việc tại cửa hàng bánh mì của gia đình.

Sau đó, Lam tham gia các dự án startup, hỗ trợ cộng đồng người lao động công nghệ địa phương và cuối cùng trở thành lãnh đạo Hawaii Technology Development Corporation - cơ quan phụ trách đa dạng hóa nền kinh tế của bang.

Lam tập trung vào 2 lĩnh vực là đại dương và không gian, cho rằng Hawaii có lợi thế về vị trí: gần xích đạo, thuận lợi cho phóng tàu vũ trụ và được bao quanh bởi Thái Bình Dương.

Cơ quan này đang thuê một khu sản xuất tại Kapaa Industrial Park với giá hơn 1 triệu USD, sau đó dự kiến cho các startup thuê lại. Mục tiêu là giúp những doanh nghiệp non trẻ tiếp cận không gian sản xuất mà không phải cam kết những hợp đồng thuê dài hạn.

Ashten Akemoto ở lại Hawaii làm việc, đóng góp cho ngành công nghệ địa phương. Ảnh: Kayla Chang/WSJ.

Tuy nhiên, Hawaii từng thất bại với một chương trình tương tự. Năm 2001, bang cấp ưu đãi thuế 100% cho các nhà đầu tư vào doanh nghiệp công nghệ. Một cuộc kiểm toán sau khi chương trình kết thúc cho thấy gần 1 tỷ USD ưu đãi thuế đã được cấp nhưng kết quả thu về rất hạn chế.

Keizo Gates (41 tuổi) cũng hiểu rõ khoảng cách giữa ý tưởng và lợi nhuận. Anh và những người bạn thời trung học thành lập Kamanu Composites - doanh nghiệp sản xuất ca nô sử dụng máy móc đạt chuẩn hàng không vũ trụ. Công ty đang mắc nợ và Gates không chắc có thể duy trì hoạt động đến hết năm.

Trong khi đó, startup Normal lại cho thấy một khả năng khác. Josh Leong, cựu nhân viên Google và cựu thành viên vườn ươm Y Combinator, đã thuyết phục Ashten Akemoto, một kỹ sư 23 tuổi chuẩn bị sang Nhật làm việc, ở lại Hawaii.

Hai người thành lập Normal, tuyển kỹ sư trẻ và những người có kinh nghiệm để phát triển thiết bị điều hòa, thông gió tiết kiệm năng lượng. Công ty hiện có khoảng 20 nhân viên.

Akemoto cho biết việc thuyết phục những kỹ sư trẻ đến Hawaii sống và làm việc không quá khó. “Thật bất ngờ khi có thể dễ dàng thuyết phục một nhóm kỹ sư công nghệ 20 tuổi sống trên ghế sofa nhà tôi và cùng chế tạo robot ở Hawaii”, anh nói với WSJ.

Những startup như Normal là điều các lãnh đạo Hawaii kỳ vọng có thể thay đổi nền kinh tế. Các nhà sáng lập địa phương kết hợp với những người rời Thung lũng Silicon, tận dụng sức hút của Hawaii và khả năng tiếp cận vốn đầu tư.

Ở Kapaa Industrial Park, các doanh nghiệp truyền thống như sản xuất chocolate, sửa thuyền, hàn và sửa ống nước đang hoạt động cạnh những startup công nghệ. Akemoto, người vừa rời Normal để thành lập startup robot riêng, cho rằng Hawaii chỉ cần một thành công đủ lớn. “Hawaii cần một kỳ lân. Chúng tôi cần một thành công điên rồ”, anh nói.