Từ nghị quyết đến những chuyển động thực chất của giáo dục đại học

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Quyết định số 1612/QĐ-TTg về việc “Phê duyệt Đề án phát triển, nâng cao chất lượng các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn Thủ đô; trong đó phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 2 cơ sở giáo dục đại học nằm trong nhóm 150 trường đại học hàng đầu châu Á”.

Theo Đề án, Trường Đại học Giao thông vận tải là 1 trong 12 cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn Thủ đô được lựa chọn dẫn dắt hệ thống giáo dục đại học phát triển.

PGS.TS Nguyễn Văn Hùng – Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông vận tải có những trao đổi trên Báo Giáo dục và Thời đại về chủ trương này, đồng thời chia sẻ về kết quả ban đầu thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57) và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (Nghị quyết 71).

Cụ thể hóa bằng đổi mới quản trị

* Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71 đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo dục đại học. Vậy chủ trương này được cụ thể hóa như thế nào?

- Nghị quyết 57 xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu; trong khi Nghị quyết 71 khẳng định giáo dục đại học là nòng cốt phát triển nhân lực trình độ cao, nhân tài, thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trên tinh thần đó, Trường Đại học Giao thông vận tải đã rà soát, điều chỉnh Chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030, gắn các trụ cột quản trị, đào tạo, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế với các chương trình, dự án trọng điểm quốc gia.

Trong quản trị, nhà trường tập trung tinh gọn tổ chức, giảm tầng nấc trung gian, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ và tăng trách nhiệm giải trình. Sau sắp xếp, số đơn vị cấp 2 giảm từ 37 xuống 23; số phó trưởng đơn vị cấp 2 giảm từ 44 xuống 22; số đơn vị cấp 3 giảm từ 62 xuống 42.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành mô hình quản trị hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và gắn tự chủ với hiệu quả hoạt động.

PGS.TS Nguyễn Văn Hùng – Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông vận tải.

Đào tạo nhân lực cho những lĩnh vực chiến lược

* Trong đào tạo, đâu là hướng đi được nhà trường ưu tiên để đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho các lĩnh vực chiến lược?

- Chúng tôi xác định đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển của ngành và đất nước. Trong lĩnh vực đường sắt, nhà trường đã chủ trì xây dựng Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học, được Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành theo Quyết định số 1061/QĐ-BGDĐT ngày 4/5/2026; đồng thời hoàn thành xây dựng chuẩn chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ và trình Bộ GD&ĐT.

Nhà trường cũng đề xuất 12 chương trình đào tạo kỹ sư tài năng STEM; hoàn thiện hồ sơ mở các ngành Trí tuệ nhân tạo (AI), An toàn thông tin, Khoa học dữ liệu; đồng thời tích hợp năng lực số, AI, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo vào chương trình đào tạo.

Cùng với đổi mới chương trình, chúng tôi chú trọng phát triển đội ngũ. Hiện trường có 785 giảng viên, trong đó 364 giảng viên có trình độ tiến sĩ trở lên. Nhà trường cũng đang tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ và thu hút các chuyên gia, nhà khoa học có uy tín.

Nghiên cứu không chỉ để có công bố

* Một trong những yêu cầu lớn hiện nay là đưa nghiên cứu khoa học ra khỏi phạm vi phòng thí nghiệm, gắn với những bài toán thực tiễn. Theo ông, bài toán này cần được giải quyết như thế nào?

- Quan điểm của chúng tôi là nghiên cứu không chỉ để có công bố, mà phải từng bước tạo ra tri thức, công nghệ và sản phẩm có khả năng ứng dụng; tham gia giải quyết những bài toán công nghệ lớn của ngành và đất nước.

Năm học 2025-2026, trường có 261 bài báo công bố trên các tạp chí quốc tế uy tín; đang chủ trì 34 đề tài cấp Bộ và tương đương với tổng giá trị khoảng 51,5 tỷ đồng. Trong năm 2025, 18 sản phẩm được chuyển giao, tạo doanh thu hơn 2,8 tỷ đồng.

Đến hết tháng 6/2026, trường được cấp 22 văn bằng bảo hộ sở hữu trí tuệ, gồm 8 bằng sáng chế và 14 bằng giải pháp hữu ích. Nhà trường đã thành lập 4 nhóm nghiên cứu mạnh và 19 nhóm nghiên cứu tiềm năng, tập trung nguồn lực theo sản phẩm và các bài toán công nghệ chiến lược.

Đặc biệt, nhà trường tham gia toàn bộ chuỗi nhiệm vụ khoa học và công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt do Bộ Xây dựng giao. Một số sản phẩm bước đầu đã hình thành như khung kiến trúc hệ thống tiêu chuẩn đường sắt tốc độ cao, các thiết kế dầm, giải pháp về nền đường và phần mềm mô phỏng tương tác động lực học giữa phương tiện và đường ray. Đây là hướng nghiên cứu chúng tôi muốn tiếp tục đẩy mạnh: xác định rõ bài toán, tập trung nhóm nghiên cứu và gắn kết quả với địa chỉ ứng dụng cụ thể.

Mở rộng hệ sinh thái nhà trường – doanh nghiệp

* Sự tham gia của doanh nghiệp và các đối tác được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu. Quan điểm của ông về vấn đề này?

- Mô hình liên kết “Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp” đang được mở rộng theo hướng doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo và nghiên cứu: từ góp ý chuẩn đầu ra, xây dựng chương trình, cung cấp chuyên gia, tiếp nhận thực tập, đồng hướng dẫn đồ án đến đặt hàng nghiên cứu và tiếp nhận chuyển giao.

Riêng trong lĩnh vực đường sắt, trường đã tổ chức 6 khóa đào tạo ngắn hạn cho hơn 200 học viên từ các cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Trong lĩnh vực bán dẫn, nhà trường nhận được hỗ trợ về học bổng, thiết bị, phần mềm chuyên dụng và mở rộng kết nối với các tập đoàn công nghệ.

Sản phẩm nghiên cứu khoa học của thầy - trò Trường Đại học Giao thông vận tải.

* Trường ĐH Giao thông vận tải được lựa chọn là một trong 12 cơ sở giáo dục đại học dẫn dắt trên địa bàn Thủ đô. Điều này đặt ra những yêu cầu gì đối với nhà trường trong thời gian tới?

- Đây vừa là sự ghi nhận, vừa đặt ra trách nhiệm lớn hơn. Nhà trường tiếp tục phát huy vai trò của một cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực giao thông, vận tải và đặt mục tiêu thuộc nhóm 200 trường đại học hàng đầu châu Á vào năm 2030.

Để thực hiện mục tiêu đó, chúng tôi sẽ tiếp tục đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư phòng thí nghiệm, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và mở rộng hợp tác trong nước, quốc tế.

Điều quan trọng là các mục tiêu phải được chuyển thành những nhiệm vụ cụ thể, có sản phẩm và địa chỉ ứng dụng.

Với tinh thần “Tiên phong - Trách nhiệm - Chất lượng - Thích ứng”, nhà trường hướng tới đóng góp thiết thực cho sự phát triển của ngành giao thông vận tải, Thủ đô Hà Nội và đất nước.

Xin cảm ơn PGS.TS Nguyễn Văn Hùng.