Cưỡng chế vi phạm đất đai: Siết kỷ cương, gỡ 'điểm nghẽn' cho dự án
Nhiều địa phương đang tăng tốc cưỡng chế công trình vi phạm đất đai, trật tự xây dựng, đặc biệt tại các khu vực quy hoạch hồ điều hòa, khu dân cư. Việc xử lý quyết liệt góp phần bảo đảm tiến độ dự án, song cũng đặt ra yêu cầu hài hòa giữa kỷ cương pháp luật và quyền lợi người dân.
Thực tế cho thấy, tình trạng xây dựng trái phép, lấn chiếm đất công, đất nông nghiệp vẫn diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực ven đô. Các công trình vi phạm không chỉ phá vỡ quy hoạch mà còn trở thành “điểm nghẽn” trong triển khai các dự án hạ tầng.

Lực lượng chức năng phường Từ Liêm triển khai cưỡng chế, tháo dỡ các công trình vi phạm tại ngõ 299, đường Nguyễn Văn Giáp. Ảnh: Báo Pháp luật Việt Nam
Điển hình, cuối tháng 3.2026, chính quyền Hà Nội đã tổ chức cưỡng chế 27 trường hợp vi phạm đất đai tại phường Từ Liêm nhằm phục vụ dự án hồ điều hòa Phú Đô - công trình chống ngập trọng điểm phía Tây thành phố.
Theo chính quyền địa phương, các công trình vi phạm chủ yếu là nhà cấp 4, mái tôn, dựng trên đất nông nghiệp hoặc đất công. Việc tồn tại kéo dài đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải phóng mặt bằng. Ông Lê Việt Bắc Anh - Phó Chủ tịch UBND phường Từ Liêm cho biết, cưỡng chế nhằm “xử lý dứt điểm vi phạm, tạo mặt bằng sạch phục vụ dự án đúng tiến độ” .
Đáng chú ý, quá trình tổ chức cưỡng chế được triển khai theo hướng công khai, vận động trước khi áp dụng biện pháp bắt buộc. Nhờ đó, hơn 90% hộ dân đã chủ động tháo dỡ, phối hợp bàn giao mặt bằng, hạn chế phát sinh điểm nóng.
Không chỉ tại Hà Nội, nhiều địa phương khác cũng đang đồng loạt siết chặt quản lý. Trước đó, các xã như Tây Phương, Ô Diên đã cưỡng chế hàng loạt công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, trong đó có cả công trình quy mô lớn như sân thể thao, nhà xưởng. Điều này cho thấy xu hướng xử lý vi phạm đang được triển khai từ cấp cơ sở, thay vì để tồn đọng kéo dài.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy việc cưỡng chế không đơn thuần là câu chuyện pháp lý. Nhiều công trình vi phạm có lịch sử tồn tại lâu năm, gắn với sinh kế của người dân, dẫn đến tâm lý bức xúc khi bị tháo dỡ. Do đó, các địa phương buộc phải kết hợp cưỡng chế với đối thoại, công khai quy hoạch, chính sách bồi thường và hỗ trợ tái định cư.
Ở góc độ quản lý, việc mạnh tay xử lý vi phạm được xem là tín hiệu tích cực nhằm lập lại kỷ cương trong sử dụng đất. Các chuyên gia nhận định, nếu không xử lý dứt điểm các trường hợp tồn đọng, các dự án hạ tầng - đặc biệt là hồ điều hòa, khu dân cư - sẽ tiếp tục bị chậm tiến độ, kéo theo hệ lụy về môi trường và phát triển đô thị.
Song song đó, yêu cầu đặt ra là phải ngăn chặn vi phạm từ sớm, thay vì “hợp thức hóa” hoặc để kéo dài rồi mới cưỡng chế. Điều này đòi hỏi nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở, minh bạch thông tin quy hoạch và tăng cường giám sát ngay từ đầu.
Nhìn tổng thể, việc các địa phương kiên quyết cưỡng chế vi phạm đất đai đang góp phần tháo gỡ “điểm nghẽn” cho các dự án trọng điểm. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả bền vững, cần kết hợp giữa xử lý nghiêm, minh bạch chính sách và hoàn thiện cơ chế quản lý, nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người dân.











