Đặc sắc Lễ giỗ ông, bà Đỗ Công Tường

TÔN VINH BẬC TIỀN HIỀN CÓ CÔNG MỞ CÕI

Đối với mỗi người dân Cao Lãnh, địa danh quê hương luôn gắn liền với lòng tôn kính sâu sắc dành cho ông, bà chủ chợ Đỗ Công Tường (tục danh là Lãnh).

Lễ nghinh sắc theo nghi thức dân gian truyền thống.

Theo tư liệu lịch sử, vào những năm đầu thời Vua Gia Long, ông, bà từ miền Trung vào lập nghiệp tại thôn Mỹ Trà. Nhờ tính tình cương trực, gia cảnh khá giả, ông được dân làng tín nhiệm cử giữ chức Câu Đương để phân xử các vụ tranh tụng trong vùng.

Tại đây, ông, bà cùng người dân khai khẩn đất hoang, trồng quýt. Nơi đây, dần nhộn nhịp người mua kẻ bán. Thấy người dân tảo tần không nơi trú ngụ lúc mưa nắng, ông, bà tự tay dựng những chòi tre lá, tạo tiền đề hình thành nên chợ Vườn Quýt, chợ Ông Câu hay Câu Lãnh - tiền thân của địa danh Cao Lãnh sầm uất ngày nay.

Năm Canh Thìn (1820), trận dịch tả kinh hoàng hoành hành khắp vùng Mỹ Trà cướp đi sinh mạng của biết bao người. Đứng trước nỗi đau chung của xóm làng, ông, bà Đỗ Công Tường lập bàn hương án, nguyện cầu dùng mạng sống của mình để đổi lấy sự bình an cho bờ cõi, chấm dứt dịch bệnh.

Sau 3 ngày chay lạt khổ hạnh, bà qua đời vào mùng 9 tháng 6 âm lịch, sau đó, ông cũng qua đời vào mùng 10. Điều kỳ lạ là ngay sau đó, dịch bệnh dần lắng xuống.

Đền thờ ông, bà Đỗ Công Tường tọa lạc tại đường Lê Lợi, phường Cao Lãnh được xếp hạng Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.

Cảm kích trước ơn đức bao la ấy, Nhân dân lập miếu phụng thờ, gọi là Miễu ông, bà chủ chợ. Qua nhiều lần trùng tu, tôn tạo, Di tích quốc gia Mộ và Đền thờ ông, bà Đỗ Công Tường ngày nay là một tổ hợp kiến trúc nghệ thuật nguy nga, lộng lẫy mang đậm phong cách thời Nguyễn và kiến trúc đình đền đặc trưng của Nam bộ.

Năm 2014, Di tích vinh dự được Trung tâm UNESCO trao tặng Bảng vàng “Top 100 điểm du lịch văn hóa tâm linh tiêu biểu”. Đến năm 2019, công trình chính thức được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia.

LỄ GIỖ GIÀU BẢN SẮC VĂN HÓA

Lễ giỗ lần thứ 206 năm nay được đánh giá là bước chuyển mình mạnh mẽ trong công tác tổ chức khi khéo léo kết hợp giữa yếu tố tâm linh truyền thống và các hoạt động kích cầu du lịch, quảng bá hình ảnh địa phương.

Người dân đến viếng ông, bà Đỗ Công Tường.

Phần lễ truyền thống diễn ra trang nghiêm với các nghi thức như: Lễ thỉnh sắc, Lễ nghinh sắc (rước sắc) qua các tuyến đường chính của phường Cao Lãnh, dâng hương, cúng tiên thường và chánh tế theo nghi thức cổ truyền.

Cùng với đó, chuỗi hoạt động trang trí, văn hóa, văn nghệ, thể dục - thể thao, quảng bá kết nối du lịch đa dạng như: Không gian Văn hóa góc quê và Làng Hòa An xưa (tái hiện chợ Vườn Quýt, thư pháp, trà đạo…).

Hằng năm, chính quyền địa phương tổ chức Lễ giỗ ông, bà Đỗ Công Tường vào các ngày mùng 8, 9, 10 tháng 6 (âm lịch).

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, Lễ giỗ ông, bà được UBND phường Cao Lãnh tổ chức trang trọng với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và kết nối du lịch đa dạng, mang đến không gian lễ hội ý nghĩa, góp phần quảng bá hình ảnh, giá trị văn hóa tâm linh vùng đất Cao Lãnh và nghệ thuật dân gian đến du khách gần xa.

Bên cạnh đó, lễ giỗ còn lồng ghép các hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của địa phương, các gian hàng ẩm thực; đêm hội hoa đăng; chương trình nghệ thuật và pháo hoa nghệ thuật; thi Lân Sư Rồng tranh cúp Đỗ Công Tường; hoạt động các môn thể thao dân tộc, giải cờ tướng, cờ thế mở rộng; giao lưu thể dục dưỡng sinh…

Chủ tịch UBND phường Cao Lãnh Bùi Quốc Nam cho biết: “Lễ giỗ là sự kiện văn hóa tâm linh quan trọng, không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người dân địa phương nhằm tuyên truyền, giáo dục và tạo điều kiện cho mọi người bày tỏ lòng tôn kính, ghi nhớ công ơn của ông, bà Đỗ Công Tường có công khai khẩn đất hoang và cưu mang giúp đỡ người dân thuở khai hoang mở cõi.

Sức lan tỏa của lễ giỗ được chứng minh qua số lượng du khách và tấm lòng của người dân. Trưởng Ban Tế tự Đền thờ ông, bà Đỗ Công Tường Nguyễn Anh Tuấn cho biết: “Hằng năm, lễ giỗ đón hàng trăm ngàn lượt người dân trong và ngoài tỉnh Đồng Tháp đến cúng viếng. Điều này khẳng định sự gắn bó sâu sắc và lòng thành kính lớn lao của Nhân dân dành cho ông, bà Đỗ Công Tường”.

Lễ giỗ còn là ngày hội của tình thâm và lòng thiện nguyện của người dân. Cứ mỗi dịp lễ giỗ, các hộ tiểu thương tại chợ Cao Lãnh cùng các doanh nghiệp tự nguyện đóng góp kinh phí, góp công sức để nấu thức ăn, thức uống và gói hàng ngàn đòn bánh tét phục vụ hoàn toàn miễn phí cho du khách thập phương.

Tất cả đều đồng lòng cầu mong ông, bà phù hộ cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, việc mua bán được hanh thông, phát đạt.

Trải qua 206 năm, Lễ giỗ ông, bà Đỗ Công Tường vượt lên trên quy mô của nghi thức tưởng niệm thông thường để trở thành biểu tượng văn hóa tinh thần của người dân Đồng Tháp.

Sự gìn giữ và phát huy các giá trị đạo đức tốt đẹp này chính là nén tâm hương ý nghĩa dâng lên các bậc tiền nhân; đồng thời mở ra những cơ hội mới để đưa du lịch văn hóa tâm linh địa phương ngày càng phát triển.