Đại biểu đề xuất hỗ trợ trực tiếp cho học sinh, bệnh nhân thay vì miễn thuế suất ăn

Đề nghị giảm thủ tục, làm rõ cách xác định thu nhập miễn thuế

Đại biểu Tô Ái Vang (đoàn Cần Thơ) chỉ ra những điểm bất hợp lý tại khoản 2 Điều 1 và Điều 3 của dự thảo. Đối với doanh nghiệp nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, dự thảo quy định miễn thuế tính trên “phần thu nhập từ cung cấp suất ăn”.

Tuy nhiên, theo đại biểu bản chất của nhóm doanh nghiệp này là không bóc tách được chi phí hợp lý để tính ra lợi nhuận. Đại biểu đặt câu hỏi "vậy thì cơ quan thuế sẽ căn cứ vào đâu để xác định phần thu nhập được miễn?" Sự bất khả thi trong khâu tính toán này chắc chắn sẽ dẫn đến xung đột, sự tùy nghi áp dụng giữa người nộp thuế và cán bộ thuế.

Đại biểu Tô Ái Vang.

Do đó, đại biểu kiến nghị sửa đổi cụm từ thành: "...được miễn thuế tính trên phần doanh thu hoặc doanh thu quy đổi từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh".

Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, đại biểu nêu thực tế cho thấy chi phí thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính để xin miễn thuế đôi khi còn cao hơn cả số tiền thuế được miễn, khiến hộ kinh doanh nản lòng và giá suất ăn của học sinh, bệnh nhân vẫn không thể giảm.

Vì vậy, đại biểu Tô Ái Vang kiến nghị bổ sung cơ chế "đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán, việc miễn thuế được thực hiện bằng hình thức giảm trừ trực tiếp vào mức khoán doanh thu định kỳ dựa trên hợp đồng cung cấp suất ăn hợp pháp".

Chia sẻ thực tế tại tỉnh Đắk Lắk, đại biểu Lê Thị Thanh Xuân cho biết nhiều trường học hiện phải mua thực phẩm trực tiếp từ các hộ sản xuất và cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ, dẫn đến việc lập hóa đơn chứng từ và xác minh nguồn gốc gặp muôn vàn khó khăn, nguồn cung và giá vận chuyển tại vùng biên giới, vùng xa chưa ổn định. Bên cạnh đó, nhiều trường tiểu học, mầm non vẫn thiếu vị trí việc làm nhân viên nấu ăn, thiếu bếp ăn, nhà ăn, kho bảo quản và trang thiết bị chế biến.

Từ những khó khăn đó, đại biểu kiến nghị cần hướng dẫn thống nhất hồ sơ, hóa đơn, chứng từ khi nhà trường mua thực phẩm từ nông dân, hộ kinh doanh nhỏ lẻ, phân định rõ trường hợp nào bắt buộc lập hóa đơn, trường hợp nào được sử dụng bảng kê. Làm rõ nghĩa vụ thuế VAT bởi việc miễn thuế TNDN hay thuế TNCN không đồng nghĩa với miễn thuế VAT.

Đồng thời, đại biểu đề nghị triển khai đồng bộ chính sách thuế với việc bố trí vị trí việc làm nhân viên nấu ăn và đầu tư hạ tầng bếp ăn trường học.

Bảo đảm lợi ích đến người học, người bệnh

Bàn về hiệu quả lan tỏa của chính sách, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) nhấn mạnh, việc miễn thuế cho nhà cung cấp là giải pháp hỗ trợ từ phía cung, khuyến khích họ đầu tư trang thiết bị, nâng cao năng lực chứ không nên hiểu cứng nhắc là toàn bộ số thuế được miễn phải được chuyển hóa ngay thành việc giảm giá trực tiếp từng suất ăn. Nguồn lực được giữ lại cần thời gian để tái đầu tư vào công nghệ chế biến, đào tạo nhân lực và cải thiện điều kiện an toàn thực phẩm.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị cụ thể hóa cam kết giám sát bằng các cơ chế quản lý chuyên ngành sẵn có, tránh việc đặt thêm các thủ tục hành chính nặng nề như yêu cầu cơ quan thuế phải đánh giá chất lượng từng bữa ăn hay bắt nhà cung cấp chứng minh đã giảm giá mới được miễn thuế.

Đại biểu Nguyễn Văn Thân.

Đồng thời, đại biểu đề nghị Chính phủ báo cáo Quốc hội trong thời hạn 3 năm kể từ khi chính sách đi vào hiệu lực để đánh giá toàn diện các yếu tố: đầu tư của nhà cung cấp, giá cả, chất lượng an toàn thực phẩm và mức độ thụ hưởng của người học, người bệnh tại các vùng miền khác nhau. Đây là mốc thời gian kiểm chứng hiệu quả chính sách để Quốc hội có căn cứ tiếp tục duy trì hoặc điều chỉnh cho phù hợp.

Ở chiều ngược lại, giữ vững quan điểm thận trọng về môi trường cạnh tranh thị trường, đại biểu Nguyễn Văn Thân cho rằng việc miễn thuế cho một nhóm đối tượng cung cấp suất ăn được lựa chọn sẽ tạo ra sự cạnh tranh thiếu bình đẳng so với các doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực, từ đó triệt tiêu tính cạnh tranh lành mạnh. Đại biểu đề nghị giữ nguyên mức thuế hiện hành đối với nhóm này và dùng nguồn ngân sách thu được để trực tiếp hỗ trợ kinh phí ăn uống cho học sinh, bệnh nhân.

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) cho rằng việc miễn thuế cho đơn vị cung cấp không đồng nghĩa với giá suất ăn giảm, chất lượng bữa ăn được cải thiện hoặc an toàn thực phẩm được bảo đảm. Đại biểu đề nghị nghiên cứu phương án hỗ trợ trực tiếp hoặc giảm thuế GTGT để hỗ trợ học sinh, người bệnh.

Về đề xuất miễn thuế TNDN đối với hoạt động cung cấp suất ăn tại các cơ sở giáo dục và y tế, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định đây là quyết tâm lớn của lãnh đạo chủ chốt nhằm chăm sóc tốt hơn cho học sinh và bệnh nhân. Để hưởng ưu đãi, luật đã quy định rõ điều kiện bắt buộc là các khoản thu nhập này phải được hạch toán riêng.

Liên quan đến băn khoăn của đại biểu về việc giảm bớt chi phí tuân thủ thuế, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo luôn chú trọng tối giản thủ tục cho người nộp thuế. Theo đó, quy định hiện hành cho phép áp dụng 2 cách tính thuế: tính trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí) hoặc tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu đối với doanh nghiệp nhỏ.

Tại dự án luật lần này, ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản được nâng từ dưới 3 tỷ đồng lên 10 tỷ đồng. Quy định mới này đáp ứng nguyện vọng của hơn 90% doanh nghiệp nhỏ và vừa, giúp tối ưu chi phí tuân thủ và tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển.

Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng yêu cầu, đối với suất ăn giáo dục, y tế, cần so sánh, đánh giá làm rõ hiệu quả giữa phương án miễn thuế đối với thu nhập từ cung cấp suất ăn với phương án hỗ trợ trực tiếp. Trường hợp áp dụng miễn thuế, phải quy định cụ thể đối tượng, điều kiện, phương pháp hạch toán riêng, cơ chế bảo đảm lợi ích thực sự đến được với người học, người bệnh và đáp ứng nghiêm ngặt an toàn thực phẩm.