Đại biểu Quốc hội bàn về phạm vi bồi thường trong quản lý thuế

Một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm của đại biểu Quốc hội là việc xác định phạm vi bồi thường của Nhà nước trong lĩnh vực quản lý thuế.

 Quang cảnh phiên họp Quốc hội chiều 10-8. Ảnh: TRỌNG HẢI

Ủng hộ xu hướng mở rộng và đồng bộ pháp luật

Đại biểu Quốc hội Thái Thị An Chung (Nghệ An) bày tỏ sự thống nhất với việc sửa đổi quy định theo hướng dẫn chiếu trực tiếp đến Luật Quản lý thuế. Cách làm này khắc phục được hạn chế của phương pháp liệt kê, tránh bỏ sót những trường hợp người nộp thuế thực tế bị thiệt hại nhưng không thuộc 4 nhóm hành vi được quy định trong luật hiện hành. 

Có cùng quan điểm, đại biểu Quốc hội Trần Văn Đăng (Bắc Ninh) cho biết, thực tiễn 8 năm thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước cho thấy, dù chỉ có 3 vụ bồi thường trong lĩnh vực thuế, nhưng các hành vi vi phạm thực tế cũng không được quy định cụ thể trong luật cũ mà vẫn phải căn cứ vào Luật Quản lý thuế để xác định.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TP Hồ Chí Minh) tranh luận thêm rằng, không nên lo ngại việc mở rộng phạm vi bồi thường gây áp lực cho ngân sách, bởi còn cơ chế công chức phải hoàn trả. Đại biểu nhấn mạnh nguyên tắc: “Hành vi trái pháp luật gây ra thiệt hại thì phải xem xét bồi thường”, điều này đảm bảo sự công bằng giữa cơ quan nhà nước và người dân.

Đại biểu Quốc hội Thái Thị An Chung phát biểu. Ảnh: TRỌNG HẢI

Lo ngại về "khoảng trống pháp lý" và tính khả thi

Ở chiều ngược lại, nhiều đại biểu bày tỏ sự băn khoăn về tính kỹ thuật pháp lý của việc dẫn chiếu. 

Đại biểu Quốc hội Trương Thị Diệu Thúy (Đồng Nai) nêu vấn đề: Nếu Luật Quản lý thuế dẫn chiếu sang Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, sau đó Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước lại dẫn chiếu ngược trở lại thì có thể gây ra "khoảng trống pháp lý". Đại biểu đặt câu hỏi về trách nhiệm bồi thường trong các trường hợp công chức thuế tham mưu văn bản hướng dẫn sai gây thiệt hại thì có phải bồi thường không?

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Trường Giang (Lâm Đồng) cho rằng, việc quy định chung chung sẽ khiến luật khó thực hiện. Đại biểu dẫn chứng các lĩnh vực khác như đất đai, hải quan đều quy định hành vi rất cụ thể, do đó lĩnh vực thuế cũng cần được liệt kê rõ ràng. 

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Kim Nhung (Quảng Ninh) bổ sung rằng, hồ sơ dự án luật chưa đánh giá tác động kỹ lưỡng về chi ngân sách cũng như tâm lý cán bộ, công chức sau khi mở rộng phạm vi bồi thường. Việc quy định quá chung chung có thể vô tình tạo ra “điểm nghẽn” mới, dẫn đến “khoảng trống pháp lý” trong thực thi

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Kim Nhung phát biểu. Ảnh: TRỌNG HẢI

Giải trình của cơ quan soạn thảo

Giải trình trước các ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã làm rõ mục tiêu của việc dẫn chiếu là nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi chính đáng của người nộp thuế và tạo áp lực tích cực để công chức nâng cao kỷ luật công vụ. 

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, sau 8 năm thi hành Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, trong lĩnh vực quản lý thuế chỉ phát sinh 3 vụ việc với tổng số tiền bồi thường hơn 3,8 tỷ đồng. Điều đó cho thấy việc mở rộng phạm vi bồi thường sẽ không gây cú sốc tài chính, ngược lại còn tạo ra cơ chế pháp lý công bằng cho những trường hợp thực sự bị thiệt hại do hành vi trái pháp luật của cơ quan, công chức quản lý thuế gây ra.

Bộ trưởng khẳng định, việc yêu cầu bồi thường thường đi sau hoặc gắn liền với các quyết định giải quyết khiếu nại hoặc bản án hành chính đã xác định tính trái pháp luật của hành vi, quyết định gây thiệt hại. Do đó, việc dẫn chiếu sang các quy định trong Luật Quản lý thuế là hoàn toàn có căn cứ.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình. Ảnh: TRỌNG HẢI

Tuy nhiên, trước những luồng ý kiến còn khác nhau, đại diện cơ quan soạn thảo cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan thẩm tra nghiên cứu thấu đáo để báo cáo Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội. Trong trường hợp vẫn còn nhiều quan điểm khác nhau, cơ quan soạn thảo có thể cân nhắc phương án giữ nguyên quy định hiện hành.