Đại biểu Thái Thị An Chung: Cần tính toán đầu tư cao tốc 6 làn xe, tránh lãng phí khi mở rộng sau này

Sáng 7/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp thảo luận tại Tổ về chủ trương đầu tư 3 dự án xây dựng đường bộ cao tốc, gồm: Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum; cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, đoạn qua địa phận tỉnh Sơn La và dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp thảo luận tại tổ. Ảnh: PV

Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, đại biểu Thái Thị An Chung - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An nhấn mạnh sự cần thiết đầu tư các dự án đường bộ cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; Quảng Ngãi - Kon Tum và Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, đoạn qua địa phận tỉnh Sơn La.

Từ thực tiễn triển khai đầu tư, khai thác các tuyến cao tốc thời gian qua, đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị cơ quan soạn thảo quan tâm một số vấn đề về quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật, hình thức đầu tư và phương án bố trí vốn.

Về quy mô và tiêu chuẩn kỹ thuật, đại biểu cho biết, theo phương án hiện nay, các dự án dự kiến bố trí 4 làn xe, tốc độ thiết kế tối đa 80 km/h. Tuy nhiên, qua thực tiễn khai thác một số tuyến cao tốc 4 làn xe, đại biểu nhận thấy năng lực lưu thông còn hạn chế, tốc độ di chuyển thực tế thấp và dễ xảy ra ùn tắc khi có sự cố.

Đại biểu Thái Thị An Chung dẫn chứng một số tuyến cao tốc, trong đó có đoạn Bãi Vọt - Nghệ An đang được nghiên cứu, triển khai mở rộng lên 6 làn xe. Thực tế cho thấy, với quy mô 4 làn xe, phương tiện lưu thông còn chậm. Ngay cả khi tốc độ cho phép là 80 km/h, tốc độ di chuyển thực tế nhiều thời điểm chỉ đạt khoảng 60 km/h. Đáng chú ý, khi xảy ra sự cố trên đường, tình trạng ùn tắc có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng lưu thông của toàn tuyến.

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu phương án đầu tư 6 làn xe ngay từ đầu để đáp ứng nhu cầu giao thông trong tương lai, tránh phải mở rộng sau này, vừa phát sinh thêm chi phí, vừa có nguy cơ gây lãng phí nguồn lực.

Đại biểu Thái Thị An Chung - Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: PV

Cùng với đó, cần tính toán giải phóng mặt bằng theo quy mô 6 làn xe ngay trong giai đoạn đầu, thay vì chỉ thực hiện theo quy mô 4 làn xe như phương án đang đề xuất.

Đại biểu Thái Thị An Chung cũng kiến nghị nghiên cứu nâng tốc độ thiết kế tối đa từ 80 km/h lên 100 km/h. Theo đại biểu, việc nâng tốc độ thiết kế sẽ tạo điều kiện để phương tiện có thể khai thác với tốc độ thực tế khoảng 80 km/h, bảo đảm hiệu quả đầu tư và khả năng lưu thông.

Đại biểu Thái Thị An Chung đề cập thực tế một số đoạn cao tốc từ Quảng Trị vào Huế có những bất cập về tổ chức giao thông, khiến tuyến đường chưa phát huy đầy đủ đặc trưng và hiệu quả của đường cao tốc. Vì vậy, các yếu tố về quy mô làn xe, tốc độ thiết kế và phương án tổ chức giao thông cần được nghiên cứu kỹ ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư.

Về hình thức lựa chọn nhà thầu, đại biểu Thái Thị An Chung bày tỏ đồng tình với đề xuất của Chính phủ về việc áp dụng cơ chế chỉ định thầu đối với các dự án.

Theo đại biểu Thái Thị An Chung, thời gian qua, Việt Nam đã triển khai nhiều dự án đường bộ cao tốc trên cả nước, từ khu vực đồng bằng đến miền núi, trong đó có những địa bàn có địa hình phức tạp, hiểm trở. Qua quá trình thực hiện, nhiều chủ đầu tư và nhà thầu đã tích lũy được kinh nghiệm trong thi công các công trình giao thông quy mô lớn.

Do đó, việc áp dụng cơ chế chỉ định thầu có thể góp phần rút ngắn thời gian triển khai, đồng thời tận dụng kinh nghiệm, năng lực của các đơn vị đã tham gia thực hiện các dự án cao tốc.

Một nội dung khác được đại biểu quan tâm là tổng mức đầu tư và phương án bố trí vốn cho các dự án. Đại biểu đánh giá tổng mức đầu tư của các dự án cơ bản đã được tính toán tương đối sát. Tuy nhiên, khi xem xét cơ cấu nguồn vốn, đại biểu nhận thấy dự án cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên còn một vấn đề cần được làm rõ.

Cụ thể, dự án có tổng mức đầu tư khoảng 63.000 tỷ đồng, trong đó vốn ngân sách nhà nước dự kiến bố trí khoảng 43.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong khi đó, dự án dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác năm 2031. Như vậy, vẫn còn khoảng 20.000 tỷ đồng chưa được làm rõ về nguồn bố trí và thời điểm phân bổ.

Từ đó, đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị Chính phủ và các cơ quan liên quan cần có phương án cụ thể đối với phần vốn này, bảo đảm tính khả thi trong quá trình triển khai, tránh ảnh hưởng đến tiến độ dự án.

Đối với phương án phân bổ vốn và trách nhiệm ngân sách giữa Trung ương, địa phương, đại biểu cho rằng, hồ sơ các dự án Bảo Hà - Lai Châu và Quảng Ngãi - Kon Tum đã thể hiện tương đối rõ nguồn vốn của từng cấp, tạo thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, riêng kinh phí giải phóng mặt bằng, đại biểu bày tỏ băn khoăn về khả năng cân đối ngân sách của các địa phương.

Theo phương án được nêu, tỉnh Lai Châu dự kiến bố trí 30% kinh phí giải phóng mặt bằng, tương đương khoảng 2.000 tỷ đồng; tỉnh Quảng Ngãi bố trí 50%, tương đương khoảng 2.047 tỷ đồng. Đại biểu cho rằng, đây là khoản kinh phí rất lớn, tạo áp lực đáng kể đối với ngân sách địa phương, nhất là những tỉnh còn nhiều khó khăn về cân đối thu, chi ngân sách.

Từ thực tiễn của tỉnh Nghệ An, đại biểu chia sẻ việc bố trí khoảng 1.400 tỷ đồng cho công tác giải phóng mặt bằng cũng đã là một nhiệm vụ khó khăn. Trong khi đó, Lai Châu là địa phương còn nhiều khó khăn, khả năng tự cân đối ngân sách hạn chế, nên việc phải bố trí khoảng 2.000 tỷ đồng sẽ là thách thức không nhỏ.

Vì vậy, đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị tiếp tục nghiên cứu phương án cân đối, điều chỉnh mức hỗ trợ từ ngân sách Trung ương đối với các địa phương như Lai Châu và Quảng Ngãi, tương tự cơ chế hỗ trợ đang áp dụng đối với tỉnh Sơn La.

Theo đại biểu, việc tăng cường hỗ trợ từ ngân sách Trung ương sẽ góp phần giảm áp lực tài chính cho các địa phương, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm tiến độ thực hiện các dự án trọng điểm.

Kết thúc phần phát biểu, đại biểu Thái Thị An Chung tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phải tính toán đồng bộ giữa quy mô đầu tư, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng cân đối nguồn lực, nhằm bảo đảm các tuyến cao tốc sau khi hoàn thành đáp ứng tốt nhu cầu giao thông, phát huy hiệu quả đầu tư và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho các địa phương.