Đại đoàn kết từ nền tảng văn hóa – sức mạnh nội sinh để kiến tạo tương lai dân tộc

Tháng 11 năm 2026, lần đầu tiên Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 được kết nối với Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, hình thành Tuần văn hóa đại đoàn kết dân tộc, đúng dịp 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất và trong năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Sự kết nối ấy không đơn thuần là ghép hai ngày kỷ niệm. Nó đặt ra một vấn đề chiến lược: xây nền tảng văn hóa cho khối đại đoàn kết và chuyển hóa sức mạnh tinh thần ấy thành nguồn lực phát triển đất nước.

I. Đoàn kết không phải là đồng nhất

Lịch sử dân tộc đã chứng minh một chân lý: khi lòng người hòa hợp, ý chí được quy tụ, dân tộc có thể vượt qua những thử thách lớn lao nhất. Đại đoàn kết toàn dân tộc luôn là nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kết: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”.

Sáng 14/11, tại nhà văn hóa thôn Khéo Lẹng, xã Lâm Thượng tổ chức ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, với chủ đề “Lâm Thượng – Sắc màu hội tụ”.

Sáng 14/11, tại nhà văn hóa thôn Khéo Lẹng, xã Lâm Thượng tổ chức ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, với chủ đề “Lâm Thượng – Sắc màu hội tụ”.

Điều sâu sắc trong tư tưởng của Người là đoàn kết không đòi hỏi sự đồng nhất về hoàn cảnh, lợi ích hay quan điểm, mà dựa trên mục tiêu chung và lợi ích tối cao của dân tộc; biết phát huy điểm tương đồng, tôn trọng những khác biệt chính đáng. Khối đại đoàn kết ấy có nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, có hạt nhân lãnh đạo là Đảng; hạt nhân vững thì vòng tròn đoàn kết mới mở rộng được đến mọi người Việt Nam yêu nước, trong nước cũng như ở nước ngoài. Đại đoàn kết vì thế không phải là xóa bỏ khác biệt, càng không phải sự đồng thuận hình thức.

Hôm nay, đô thị hóa, chuyển đổi số, hội nhập và kinh tế thị trường đang làm thay đổi sâu sắc cơ cấu xã hội và lợi ích của các tầng lớp Nhân dân. Cơ hội rộng mở, nhưng khoảng cách về điều kiện sống và khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội cũng đặt ra thách thức mới cho sự gắn kết cộng đồng. Củng cố đoàn kết phải đi liền với bảo đảm công bằng xã hội, tôn trọng quyền và lợi ích chính đáng, không để ai bị bỏ lại phía sau. Đoàn kết không thể chỉ được kêu gọi bằng tình cảm và truyền thống; nó phải được bồi đắp bằng những điều kiện xã hội cụ thể và bằng niềm tin của Nhân dân.

II. Văn hóa – chiều sâu của đoàn kết

Muốn hiểu nền tảng của sự gắn kết ấy, phải trở về với văn hóa. Văn hóa không chỉ là di sản, lễ hội, phong tục hay văn học, nghệ thuật. Ở tầng sâu hơn, đó là hệ giá trị hình thành trong lịch sử, là cách một dân tộc nhận thức về mình, ứng xử với cộng đồng và lựa chọn con đường phát triển.

Ngày 24/11/1946, giữa lúc chính quyền cách mạng non trẻ đối mặt với muôn vàn khó khăn, tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu một tư tưởng vượt thời đại:

“Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”.

Người không coi văn hóa là lĩnh vực đứng ngoài chính trị, kinh tế, mà gắn văn hóa với toàn bộ đời sống con người và sự phát triển của dân tộc. Từ đó, quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết là quan hệ hữu cơ: văn hóa tạo ra những giá trị chung để con người tìm thấy sự đồng cảm, niềm tin và ý thức thuộc về một cộng đồng; đoàn kết tạo môi trường để những giá trị ấy được gìn giữ, trao truyền. Văn hóa tạo nên chiều sâu của đoàn kết; đoàn kết tạo nên sức sống của văn hóa.

III. Từ nghị quyết đến cuộc sống

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước; khẳng định Nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng văn hóa. Ngày 24/4/2026, với 477 trên 489 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 28/2026/QH16, quy định ngày 24/11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương; Nhà nước bảo đảm chi cho văn hóa hằng năm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách. Nhưng tăng nguồn lực mới là điều kiện cần; quan trọng hơn là tạo ra chuyển biến thực chất.

Ngày hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hoá, văn nghệ mang màu sắc đồng bào dân tộc, lan toả sức mạnh đại đoàn kết trong cộng đồng dân cư.

Ngày hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hoá, văn nghệ mang màu sắc đồng bào dân tộc, lan toả sức mạnh đại đoàn kết trong cộng đồng dân cư.

Chỉ thị số 35/CT-TTg ngày 30/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc đã yêu cầu lấy người dân làm trung tâm, tránh hành chính hóa, phô trương, hình thức và lãng phí. Ngay từ văn bản chỉ đạo, thước đo của tuần lễ này đã không phải là quy mô sân khấu, mà là mức độ người dân thực sự tham gia, sáng tạo và thụ hưởng.

Nghị quyết 80-NQ/TW cũng thẳng thắn chỉ ra hạn chế: môi trường văn hóa chưa thật sự lành mạnh, đạo đức xã hội còn biểu hiện xuống cấp; đầu tư cho văn hóa còn thấp và dàn trải; thụ hưởng văn hóa còn chênh lệch giữa các vùng, miền. Muốn khắc phục, trước hết phải đổi mới phương thức. Nếu người dân chỉ tham gia những hoạt động thiết kế sẵn, nếu phong trào chạy theo số lượng, danh hiệu, thành tích, thì văn hóa cơ sở khó có sức sống bền vững. Cần chuyển từ tổ chức hoạt động văn hóa cho người dân sang tạo điều kiện để người dân tự sáng tạo, gìn giữ và thụ hưởng; lấy sự gắn bó, tính tự quản và chuyển biến trong đời sống làm thước đo, thay cho sự hoành tráng nhất thời.

IV. Niềm tin bắt đầu từ sự nêu gương

Trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng “như giữ gìn con ngươi của mắt mình”. Đoàn kết trong Đảng là hạt nhân của đoàn kết toàn dân; và đoàn kết thật sự không phải là xuôi chiều, nể nang, né tránh, mà được tôi luyện qua tự phê bình và phê bình, qua dám nói thẳng, nghe thẳng vì việc chung. Văn hóa vì thế phải hiện diện trước hết trong văn hóa lãnh đạo, văn hóa công vụ và tinh thần phục vụ Nhân dân. Một cán bộ liêm chính, biết lắng nghe, giải quyết công việc công tâm trực tiếp bồi đắp niềm tin xã hội. Ngược lại, quan liêu, cửa quyền, nói không đi đôi với làm sẽ bào mòn sự đồng thuận ngay từ cơ sở.

Màn đồng diễn sôi động với sự tham gia của các nghệ nhân, diễn viên và người dân Lạng Sơn.

Màn đồng diễn sôi động với sự tham gia của các nghệ nhân, diễn viên và người dân Lạng Sơn.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam không chỉ là nơi tập hợp, vận động, mà phải là cầu nối lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, thực hiện giám sát và phản biện xã hội đối với những chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống người dân.

Không gian mạng đang là mặt trận mới của cả văn hóa lẫn đoàn kết. Công nghệ mở ra cơ hội tiếp cận tri thức chưa từng có, nhưng cũng là nơi thông tin sai lệch và những luận điệu kích động chia rẽ dân tộc, tôn giáo, vùng miền, chia rẽ Đảng với Nhân dân tìm cách len lỏi. Bởi vậy, Nghị quyết 80-NQ/TW gắn phát triển văn hóa với xây dựng thế trận an ninh văn hóa, an ninh con người, chủ quyền văn hóa số. Điều cần xây là bản lĩnh văn hóa – thứ sức đề kháng giúp mỗi người tiếp nhận tinh hoa nhân loại trên nền giá trị cốt lõi của dân tộc.

V. Từ sức mạnh tinh thần đến năng lực hành động

Sức mạnh quốc gia không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng, quy mô vốn đầu tư hay năng lực công nghệ, mà còn bằng con người có tri thức, đạo đức, kỷ luật và sáng tạo; bằng xã hội có niềm tin, đồng thuận và trách nhiệm cộng đồng. Mục tiêu đến năm 2030 các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP cho thấy văn hóa đã được nhìn nhận như một nguồn lực phát triển theo đúng nghĩa, không phải phần việc đi sau kinh tế.

Đại đoàn kết cũng phải được chuyển hóa thành năng lực hành động: quy tụ trí tuệ, nguồn lực, sáng kiến của mọi tầng lớp Nhân dân. Đặc biệt, cần để thế hệ trẻ tiếp nhận di sản không phải như những giá trị chỉ để tưởng nhớ, mà như nguồn cảm hứng sáng tạo và trách nhiệm tiếp nối.

Giá trị của Ngày hội Đại đoàn kết không nằm ở số người tham dự, mà ở những chuyển biến trong quan hệ cộng đồng sau ngày hội. Ý nghĩa của Ngày Văn hóa Việt Nam không dừng ở tôn vinh truyền thống, mà ở chỗ văn hóa có hiện diện sâu hơn trong đời sống thường ngày hay không. Đại đoàn kết tạo nên sức mạnh dân tộc; văn hóa tạo nên chiều sâu và sức bền của sức mạnh ấy. Sức mạnh đó chỉ thành hiện thực khi được nuôi dưỡng bằng niềm tin, bảo đảm bằng công bằng, dẫn dắt bằng sự nêu gương – để mỗi người dân vừa là chủ thể, vừa được thụ hưởng xứng đáng thành quả phát triển của một Việt Nam phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Trung tướng Trần Bá Thiều, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Chính trị CAND

Nguồn CAND: https://cand.vn/dai-doan-ket-tu-nen-tang-van-hoa-suc-manh-noi-sinh-de-kien-tao-tuong-lai-dan-toc-post827948.html