Đại lộ ven sông Hồng: Mở trục động lực mới cho Thủ đô

Phối cảnh Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Trục động lực đặc biệt của Thủ đô

Ngày 13-5-2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 2512/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Trong cấu trúc phát triển gồm 9 trục động lực, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là một trục phát triển đặc biệt.

Khác với các trục hướng tâm hoặc vành đai giao thông, tuyến đại lộ được hình thành dọc theo hai bên bờ sông Hồng, lấy dòng sông làm trung tâm tổ chức không gian. Theo quy hoạch, hệ thống đại lộ được xây dựng trên cả hai bờ Tả và Hữu, mỗi bên có mặt cắt ngang khoảng 60m, tích hợp giao thông, cây xanh, đường đi bộ, đường xe đạp và các không gian công cộng.

Quy hoạch xác định đây là trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, đồng thời là trục phát triển kinh tế - xã hội mang tính biểu trưng của Hà Nội trong giai đoạn mới.

Một trong những điểm đáng chú ý là tuyến đại lộ được kết nối với hệ thống cầu, hầm vượt sông Hồng theo quy hoạch. Thành phố dự kiến có tổng cộng 22 công trình vượt sông Hồng; trong đó 9 cầu đã hoàn thành, 7 cầu đang triển khai và nhiều dự án khác chuẩn bị đầu tư.

Nếu các cây cầu hiện hữu chủ yếu kết nối hai bờ trong khu vực nội đô thì các công trình mới được định hướng mở rộng không gian phát triển theo cả hướng Đông - Tây và Bắc - Nam. Cầu Ngọc Hồi trên tuyến Vành đai 3,5 sẽ kết nối Hà Nội với Hưng Yên; cầu Thượng Cát mở hướng phát triển khu vực phía Bắc thành phố.

Cầu Ngọc Hồi trên tuyến Vành đai 3,5 sẽ kết nối Hà Nội với Hưng Yên.

Khi hệ thống cầu và đại lộ được hình thành đồng bộ, vai trò của sông Hồng sẽ có sự thay đổi căn bản, từ ranh giới tự nhiên thành trục kết nối trong không gian phát triển của Thủ đô.

Tạo dư địa liên kết vùng

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng không chỉ phục vụ phát triển đô thị Hà Nội mà còn được định hướng kết nối với các địa phương trong vùng.

Quy hoạch xác định kéo dài hành lang phát triển dọc sông Hồng tới Hưng Yên, Hà Nam ở phía Nam và Phú Thọ ở phía Tây Bắc. Phạm vi nghiên cứu được mở rộng khoảng 90km, từ khu vực Cổ Đô, Đường Lâm, Thành cổ Sơn Tây qua trung tâm Hà Nội đến Văn Giang và Phố Hiến.

Trong tổng thể đó, đại lộ ven sông giữ vai trò là tuyến lõi của hành lang phát triển liên vùng. Hệ thống cầu vượt sông trên các tuyến vành đai 3,5; 4; 4,5 và 5 sẽ kết nối Hà Nội với các đô thị, trung tâm phát triển mới của vùng Đồng bằng sông Hồng.

Quy hoạch cũng đặt mục tiêu bảo đảm sự kết nối liên tục dọc lưu vực sông Hồng từ khu vực thượng nguồn đến hạ nguồn. Đây là cơ sở để khai thác hiệu quả hơn các tiềm năng về giao thương, cảnh quan, du lịch và phát triển đô thị dọc hai bên sông.

Đánh giá về chủ trương đầu tư dự án, KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội cho rằng, đây là bước ngoặt quan trọng trong tư duy phát triển đô thị của Thủ đô.

Theo ông Trần Huy Ánh, lần đầu tiên Hà Nội có điều kiện hiện thực hóa một cách bài bản định hướng phát triển đô thị "quay mặt ra sông", coi sông Hồng không chỉ là tuyến phòng, chống lũ mà còn là trục không gian, cảnh quan và sinh thái trung tâm.

"Khi được triển khai theo tầm nhìn dài hạn, dự án sẽ góp phần tạo lập không gian phát triển mới cho Hà Nội, đồng thời thể hiện định hướng phát triển bền vững, hài hòa giữa phát triển đô thị với bảo vệ môi trường và thích ứng với điều kiện tự nhiên", KTS Trần Huy Ánh nhận định.

Đưa sông Hồng trở lại vị trí trung tâm

Sông Hồng gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của Thăng Long - Hà Nội. Tuy nhiên, trong nhiều năm, không gian ven sông chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng do những yêu cầu về đê điều, phòng chống lũ và hạn chế về hạ tầng.

Việc triển khai Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được xem là bước cụ thể hóa các định hướng lớn của Trung ương và thành phố trong phát triển đô thị Hà Nội giai đoạn mới.

Trong nhiều năm, không gian ven sông chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng. Ảnh: Phạm Hùng

Phát biểu tại lễ khởi công dự án ngày 19-12-2025, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, trong thời gian dài, không gian hai bên bờ sông Hồng còn bị chia cắt bởi hệ thống đê điều, hạ tầng chưa đồng bộ và chưa phát huy được đầy đủ tiềm năng phát triển.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, việc đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng là yêu cầu khách quan và cấp thiết nhằm tái thiết không gian đô thị ven sông, hoàn thiện hệ thống hạ tầng và tạo thêm động lực phát triển cho khu vực trung tâm của Thủ đô.

Dự án được định hướng phát triển đồng bộ hệ thống giao thông, cảnh quan và không gian đô thị hai bên bờ sông theo hướng hiện đại, bền vững, góp phần nâng cao chất lượng đô thị trung tâm.

Cùng với mục tiêu phát triển hạ tầng, thành phố xác định bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình triển khai dự án. Công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn, gắn với các dự án tái thiết, ổn định nơi ở và sinh kế cho người dân trong khu vực chịu ảnh hưởng.

Theo UBND thành phố Hà Nội, việc rà soát phạm vi tác động, xây dựng phương án giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư sẽ được thực hiện trên cơ sở quy hoạch, phương án kỹ thuật và điều kiện thực tế của từng địa bàn, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và hạn chế thấp nhất ảnh hưởng tới đời sống người dân.

Với quy mô hơn 11.400ha và tổng mức đầu tư sơ bộ gần 737 nghìn tỷ đồng, Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng là một trong những dự án hạ tầng chiến lược lớn nhất của Hà Nội trong nhiều thập niên qua. Không chỉ mở thêm không gian phát triển đô thị dọc hai bên sông, dự án còn là bước đi quan trọng trong quá trình hiện thực hóa mục tiêu đưa sông Hồng trở thành trục cảnh quan, sinh thái và động lực phát triển mới của Thủ đô trong tầm nhìn dài hạn.