Đại sứ Philippines: Mong đợi tiếng nói của Việt Nam tại các hội nghị cấp cao ASEAN, AIPA

Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III trả lời phỏng vấn phóng viên Thông tấn xã Việt Nam.

Trước chuyến công tác của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan tại Manila, Philippines, từ ngày 14 - 17/11; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham dự Đại hội đồng Liên Nghị viện các nước ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47) tại Manila từ ngày 17 - 18/11, Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III đã chia sẻ với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam về những kết quả nổi bật của năm Chủ tịch ASEAN 2026 đến thời điểm này, kỳ vọng đối với các hội nghị sắp tới tại Manila, cũng như vai trò của ASEAN trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, và triển vọng hợp tác giữa Việt Nam và Philippines.

Philippines giữ vai trò Chủ tịch ASEAN 2026, xin Đại sứ đánh giá những kết quả nổi bật của năm Chủ tịch ASEAN 2026 cho đến thời điểm này. Philippines kỳ vọng gì ở Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan tại Manila?

Khi đảm nhiệm cương vị Chủ tịch ASEAN năm nay, Philippines xác định ba ưu tiên là hòa bình và an ninh, hành lang thịnh vượng và trao quyền cho người dân. Mọi hoạt động của Philippines trong năm Chủ tịch đều xoay quanh ba mục tiêu này và chúng tôi tin rằng các mục tiêu đó đã đạt được.

Về hành lang thịnh vượng, tại hội nghị cấp cao sắp tới, các nước sẽ chính thức ký Hiệp định khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA), một khuôn khổ quan trọng để các nước ASEAN cùng thúc đẩy phát triển kinh tế số. Về hòa bình và an ninh, hai sáng kiến của Philippines là thành lập diễn đàn của lực lượng bảo vệ bờ biển và thành lập trung tâm hàng hải ASEAN đã được các nhà lãnh đạo ASEAN ủng hộ. Qua đó, sự gắn kết và hợp tác trong lĩnh vực an ninh hàng hải sẽ được tăng cường.

Về trao quyền cho người dân, các nước ASEAN đã thảo luận việc phối hợp hỗ trợ công dân ASEAN chịu tác động của các cuộc khủng hoảng đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới. Chúng tôi kỳ vọng các nội dung này sẽ được chính thức hóa tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49, khai mạc ở Manila vào Chủ nhật này.

Về vai trò của ASEAN trong khu vực, chương trình tại Manila bao gồm Hội nghị Cấp cao Đông Á, Hội nghị Cấp cao ASEAN+3 và các hội nghị cấp cao ASEAN với Australia, Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản. Điều này cho thấy ASEAN là địa chỉ được nhiều đối tác lựa chọn cho đối thoại khu vực. Việc các nhà lãnh đạo tới Manila thể hiện khả năng của ASEAN trong việc vượt qua những khác biệt về chính trị, kinh tế và văn hóa - xã hội.

Chúng tôi cũng dự kiến Tổng thống Hoa Kỳ sẽ tham dự hội nghị. Trước đây, nhiều bộ trưởng của Hoa Kỳ đã tới khu vực và đối thoại với ASEAN ở cấp bộ trưởng; nay nước này được đại diện bởi nguyên thủ. Đây là minh chứng rõ nét cho việc các nhà lãnh đạo thế giới coi trọng ASEAN.

Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 tại Manila. Theo Đại sứ, chuyến tham dự này có ý nghĩa như thế nào đối với quan hệ song phương Việt Nam - Philippines, cũng như đối với việc thúc đẩy hợp tác ASEAN? Philippines mong đợi những đóng góp nào từ Việt Nam tại hội nghị lần này?

Chúng tôi rất cảm ơn sự ủng hộ tích cực của Chính phủ Việt Nam, thể hiện qua chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào ngày đầu tháng 6/2026 và việc Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu vào tháng 5/2026. Chúng tôi tiếp tục mong đợi sự tham gia tích cực của Thủ tướng Lê Minh Hưng trong các cuộc họp, nhất là các cuộc đối thoại giữa ASEAN với đối tác. Tôi tin rằng Việt Nam sẽ có những đóng góp mang tính xây dựng trong các cuộc thảo luận với lãnh đạo Australia, Ấn Độ, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Điều quan trọng là mọi nhà lãnh đạo ASEAN đều có cơ hội đóng góp ý kiến. Các nước thành viên ASEAN có điều kiện chính trị, kinh tế và văn hóa - xã hội khác nhau, nên ý kiến của mỗi nhà lãnh đạo giúp cuộc thảo luận thêm phong phú nhờ được lắng nghe nhiều quan điểm. Với Việt Nam, chúng tôi chờ đợi Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp tục chia sẻ quan điểm về liên kết kinh tế khu vực và đóng góp ý kiến về an ninh năng lượng, một vấn đề cấp bách của khu vực.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ dự Đại hội đồng Liên Nghị viện các nước ASEAN (AIPA) tại Philippines. Theo Đại sứ, Quốc hội/Nghị viện các nước có thể đóng góp thế nào vào việc hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và nâng cao vai trò của AIPA? Đại sứ đánh giá ra sao về hợp tác giữa Quốc hội hai nước Việt Nam - Philippines?

Các ưu tiên của Quốc hội Philippines khi đăng cai AIPA phù hợp với ưu tiên trong năm Chủ tịch ASEAN của Philippines, gồm ngoại giao phòng ngừa, thúc đẩy hòa bình và an ninh, tăng cường liên kết kinh tế và triển khai các quyết định của lãnh đạo ASEAN tại Cebu về hợp tác hàng hải.

Tại AIPA, Chủ tịch Hạ viện Philippines, với tư cách chủ nhà, mời lãnh đạo các nghị viện ASEAN dẫn dắt thảo luận một số chủ đề. Với Chủ tịch Quốc hội Việt Nam, chúng tôi đề nghị dẫn dắt thảo luận bốn nội dung: vai trò của các thể chế nghị viện trong ngăn ngừa và quản lý các thách thức về an ninh mạng lưới kết nối; vai trò của nghị viện trong thúc đẩy tăng trưởng bao trùm; vai trò của nghị viện trong tăng cường giao lưu, đóng góp của người dân; vai trò của nghị viện trong việc tạo điều kiện để phụ nữ lãnh đạo tham gia quản trị trí tuệ nhân tạo (AI).

Qua việc phân công này, chúng tôi hy vọng được lắng nghe quan điểm của Việt Nam, thông qua Chủ tịch Quốc hội, về những vấn đề mà Việt Nam rất am hiểu. Mối quan tâm của Việt Nam về an ninh số đã được truyền thông đề cập nhiều, còn quản trị AI cũng là một ưu tiên của Việt Nam.

Ý kiến của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam sẽ đóng góp vào nội dung thúc đẩy giao lưu nhân dân bởi Việt Nam thực hiện ba trụ cột đối ngoại là đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân, nên có nhiều kinh nghiệm trong kết nối nhân dân. Với nội dung tăng trưởng bao trùm cũng vậy bởi Việt Nam tiếp tục phát triển đáng kể ngay cả khi các xung đột đang tác động đến tăng trưởng kinh tế của nhiều nước.

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động phức tạp, ASEAN đang đứng trước nhiều thách thức. Theo Đại sứ, ASEAN cần làm gì để giữ vững đoàn kết, vai trò trung tâm và nâng cao khả năng tự cường?

ASEAN có khả năng đặc biệt trong việc đưa các bên khác nhau về cùng một bàn thảo luận những vấn đề chung. Tôi tin ASEAN sẽ tiếp tục đóng vai trò đó. Cần lưu ý rằng ASEAN không đứng về phe nào. ASEAN là diễn đàn trung lập, kể cả khi bàn đến những vấn đề nhạy cảm như kinh tế toàn cầu và an ninh.

Hội nghị Cấp cao Đông Á là diễn đàn quan trọng do ASEAN lập ra để thảo luận các thách thức về kinh tế và an ninh. Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa các nước lớn, các ASEAN không lựa chọn một hay một vài phương án phát triển kinh tế theo hướng đứng về một bên.

Bản chất của ASEAN là tìm ra điều phù hợp nhất với khu vực và tuân thủ nguyên tắc đồng thuận, không áp đặt quyết định lên các nước thành viên. Vì vậy, các nước có thể theo đuổi những con đường phát triển khác nhau. Giá trị nằm ở chỗ chúng ta chia sẻ kinh nghiệm với nhau để cả 11 nước thành viên cùng tiến lên. Khi Philippines bàn giao vai trò Chủ tịch cho Singapore, tôi tin Singapore sẽ tiếp tục bảo đảm ASEAN đóng vai trò thiết thực trong việc kết nối các nước.

An ninh năng lượng là một yếu tố quan trọng khác để nâng cao khả năng tự cường. Vấn đề này đã được đưa vào chương trình nghị sự tại Hội nghị Cấp cao lần thứ 48 ở Cebu và sẽ tiếp tục được thảo luận tại phiên toàn thể Hội nghị lần thứ 49 ở Manila. Các nhà lãnh đạo ASEAN nhất trí rằng làm việc cùng nhau sẽ giúp giải quyết tốt hơn thách thức này.

Các chương trình kết nối lưới điện, chia sẻ dự trữ năng lượng sẽ được tiếp tục triển khai đến cả năm sau, khi nguồn cung năng lượng thế giới vẫn bất ổn. ASEAN không còn dừng ở thảo luận chung chung mà đã triển khai các chương trình cụ thể. Mỗi nước thành viên, trong đó có Việt Nam, sẽ đóng góp theo cách khác nhau, vì có nước có dự trữ năng lượng, có nước chủ yếu lọc hóa dầu, có nước nhập khẩu ròng, có nước xuất khẩu nhiên liệu, nên sự hợp tác này sẽ mang lại lợi ích cho tất cả.

Với cách tiếp cận đó, đến năm 2045, ba trụ cột của ASEAN sẽ vững mạnh: người dân được trao quyền và hưởng lợi từ tăng trưởng, khu vực ổn định và bản sắc ASEAN, thông qua việc phát huy các giá trị văn hóa, nghệ thuật, tiếp tục được lan tỏa. ASEAN thúc đẩy sự phát triển toàn diện cho mọi người dân trong khu vực, và đó là điểm độc đáo của ASEAN.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!