Đảm bảo an ninh, trật tự trong hoạt động khai thác đất

Từ kiểm tra, phát hiện nhiều vụ khai thác đất trái phép

Thời gian qua, cùng với đẩy mạnh tuyên truyền, các địa phương thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm tra, nắm tình hình tại những khu vực có nguy cơ phát sinh hoạt động khai thác đất, đá, cát trái phép; san gạt, hạ cốt nền không đúng quy định.

Điển hình, tháng 6/2026, Công an xã Xuân Lũng kịp thời phát hiện, tham mưu UBND xã phối hợp với các bộ phận chuyên môn xử lý một trường hợp vi phạm hành chính về hành vi “hủy hoại đất” theo quy định tại Nghị định số 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ.

Trường hợp này bị xử phạt 7,5 triệu đồng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, tài nguyên trên địa bàn. Theo thông tin ban đầu, do có nhu cầu đất san lấp, các đối tượng đã tự ý khai thác, vận chuyển đất ra khỏi khu vực khi chưa được chính quyền địa phương cho phép.

Tiếp đó, trong tháng 7/2026, qua công tác nắm địa bàn, Công an xã Hợp Lý phối hợp với Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh phát hiện, ngăn chặn vụ việc có dấu hiệu khai thác, vận chuyển đất trái phép.

Khoảng 8 giờ 45 phút ngày 22/7, Công an xã phối hợp Đội 3, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an tỉnh thành lập tổ công tác kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về tài nguyên, khoáng sản trên địa bàn. Tại khu đất thuộc hộ ông N.T.Đ., trú tại thôn Hòa Văn, xã Hợp Lý, lực lượng chức năng phát hiện một máy xúc nhãn hiệu DOOSAN 140W do N.V.M. điều khiển đang múc đất lên xe ô tô tải biển kiểm soát 98C-012.99 do L.C.V. điều khiển. Thời điểm kiểm tra, trên thùng xe có khoảng 1m3 đất.

Tại khu vực liền kề, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện xe ô tô biển kiểm soát 73C-008.44 do Đ.T.Đ. điều khiển, trên thùng xe có khoảng 3m3 đất. Khi được yêu cầu xuất trình giấy phép hoặc các giấy tờ liên quan đến hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản, những người liên quan đều không xuất trình được hồ sơ theo quy định. Vụ việc sau đó được lực lượng chức năng xử lý theo quy định của pháp luật.

Trong đợt cao điểm thi đua từ đầu tháng 7 đến đầu tháng 8/2026, công tác đấu tranh với các hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, trong đó có khai thác đất san lấp, tiếp tục được đẩy mạnh. Lực lượng chức năng phát hiện nhiều vụ khai thác khoáng sản trái phép tại các xã Hội Thịnh, Thanh Ba, Tiên Lương, Tiên Lữ, Hợp Lý, Bình Xuyên và Hoàng Cương... Qua củng cố hồ sơ, xử lý, lực lượng chức năng đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền trên 160 triệu đồng; đồng thời hoàn thiện hồ sơ, đề xuất xử phạt đối với 6 vụ việc khác theo quy định.

Nhu cầu đất san lấp lớn, nhiệm vụ quản lý tăng

Theo thống kê của Sở NN&MT, sau sáp nhập, toàn tỉnh có 683 điểm mỏ khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND tỉnh; trong đó 207 điểm mỏ đã được cấp phép, 476 điểm mỏ chưa được cấp phép, với nhiều điểm liên quan đến khai thác đất san lấp, tận thu...

Các điểm mỏ đã được tích hợp vào Quy hoạch tỉnh của 3 địa phương trước sáp nhập, tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản trên phạm vi toàn tỉnh. Tuy nhiên, số lượng mỏ lớn, phân bố phân tán, trong khi lực lượng quản lý còn mỏng đang tạo áp lực không nhỏ đối với công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, nhất là hoạt động khai thác đất đắp nền nhỏ lẻ tại những địa bàn khó khăn.

Theo dự báo, đến năm 2030, nhu cầu cát xây dựng trên địa bàn tỉnh khoảng 6,3 triệu m3/năm; đá xây dựng khoảng 8,3 triệu m3/năm; riêng nhu cầu đất san lấp khoảng 18-20 triệu m3/năm. Trong khi đó, công suất khai thác đất san lấp hiện còn hạn chế, chủ yếu dựa vào các vị trí thu hồi đất dôi dư từ các dự án đầu tư công, thời gian khai thác ngắn, khó đáp ứng nhu cầu phát triển trung và dài hạn. Vì vậy, hoạt động khai thác đất đắp nền tại các địa phương có nguy cơ diễn biến phức tạp nếu không được quản lý, kiểm tra và xử lý thường xuyên, nghiêm minh.

Sau sáp nhập, tỉnh Phú Thọ có diện tích rộng, địa hình đa dạng, nhiều khu vực đồi núi. Đây là điều kiện để một số đối tượng lợi dụng khai thác trái phép đất làm vật liệu san lấp. Trong khi đó, nhu cầu đất đắp nền phục vụ các dự án trên địa bàn tỉnh ngày càng lớn; một số địa phương lân cận như Hà Nội, Thanh Hóa, Thái Nguyên cũng có nhu cầu cao. Khi nguồn đất được cấp phép khai thác còn hạn chế, nguy cơ phát sinh hoạt động khai thác, vận chuyển đất trái phép tại nhiều địa bàn là vấn đề cần được quan tâm.

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý hoạt động khai thác đất đắp nền, thời gian tới, các đơn vị chức năng và chính quyền địa phương cần chủ động nắm tình hình, kịp thời phát hiện, tham mưu xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Qua đó, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, ngăn chặn tình trạng khai thác tài nguyên trái phép, san gạt, hạ cốt nền không đúng quy định, giữ vững trật tự, kỷ cương trong quản lý đất đai, tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Trong đó, cần tăng cường kiểm tra, ngăn chặn triệt để tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, khai thác vượt mốc giới, ngoài phạm vi cấp phép hoặc núp bóng các dự án cải tạo đất; hạn chế thất thoát tài nguyên và nguồn thu ngân sách nhà nước do trốn thuế, khai báo sai sản lượng. Đồng thời, xử lý, xóa bỏ các điểm có dấu hiệu tranh giành địa bàn khai thác, bến bãi trung chuyển trái phép; tạo môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp chấp hành tốt quy định pháp luật.

Cùng với đó, cần tiếp tục phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực, buông lỏng quản lý của cán bộ, cơ quan chức năng ở cơ sở. Tăng cường tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các phương tiện vận chuyển đất san lấp gây hư hỏng hệ thống giao thông đường bộ, đê điều, nhất là các tuyến đường liên thôn, liên xã. Qua đó, hạn chế tình trạng đường giao thông bị xuống cấp, hư hỏng do xe quá tải, góp phần ổn định ANTT và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác, vận chuyển đất san lấp.