Đàm phán thương mại Mỹ - Ấn Độ lại đình trệ: Điều gì tiếp theo?

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc họp báo chung ở Washington ngày 02/2025. Ảnh: ANI/TTXVN

Hai nước đã thống nhất về một khuôn khổ thỏa thuận hồi tháng 2, theo đó mức thuế cao áp dụng đối với phần lớn hàng hóa Ấn Độ - được áp dụng từ tháng 8 năm ngoái sau khi một vòng đàm phán trước đó đổ vỡ - được giảm từ 50% xuống 18%.

Trong khi đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ việc Tổng thống Donald Trump sử dụng quyền hạn khẩn cấp để áp đặt thuế quan trên diện rộng đối với hàng hóa nhập khẩu, đồng thời đưa ra mức thuế cơ bản 10%. Tuy nhiên, một thỏa thuận thương mại cuối cùng giữa hai trong số những nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn chưa đạt được.

Vì sao đàm phán đình trệ?

Đầu tuần này, sau khi Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nhận định một thỏa thuận sẽ chưa thể sớm đạt được, Bộ trưởng Tài chính Ấn Độ Nirmala Sitharaman cho biết đàm phán thương mại đã rơi vào trạng thái "giậm chân tại chỗ", với rất ít dư địa để xoay xở. Cả hai bên không nêu cụ thể nguyên nhân khiến việc hoàn tất thỏa thuận bị trì hoãn.

Tuy nhiên, các cuộc đàm phán trong những tháng gần đây đã gặp nhiều trở ngại. Gần đây nhất là một đạo luật mới của Mỹ mở đường cho việc áp mức thuế lên tới 100% đối với hàng hóa Ấn Độ, liên quan đến việc New Delhi tiếp tục mua dầu của Nga. Lượng dầu nhập khẩu từ Nga của Ấn Độ đến nay chưa giảm đáng kể.

Khả năng áp mức thuế cao này đi ngược nỗ lực của New Delhi nhằm đạt được các điều khoản thuế quan ưu đãi hơn so với một số nền kinh tế tương đồng, trong đó có Việt Nam và Trung Quốc.

Thỏa thuận cũng bị trì hoãn do Washington chưa hoàn tất cuộc điều tra thương mại theo Mục 301 đối với một số quốc gia về cáo buộc dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp. Cuộc điều tra nhằm đánh giá liệu tình trạng sản xuất dư thừa có gây tổn hại hoặc làm suy yếu các ngành công nghiệp Mỹ hay không.

Trong bối cảnh đó, việc xác định mức thuế cuối cùng áp dụng đối với hàng hóa Ấn Độ vẫn gặp khó khăn.

Nhìn chung, quan hệ song phương Ấn Độ - Mỹ đã trải qua nhiều sóng gió trong năm qua, phủ bóng lên nỗ lực củng cố quan hệ đối tác thương mại giữa hai nước.

Một số sự kiện, như vụ Mỹ tấn công một tàu ngoài khơi Oman khiến 3 thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng, hay việc New Delhi nhiều lần bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Trump về vai trò trung gian hòa giải dẫn tới lệnh ngừng bắn giữa Ấn Độ và Pakistan, đã tác động đến quan hệ hai nước.

Những gì đang bị đe dọa?

Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ấn Độ và hoạt động xuất khẩu của nước này sang Mỹ đến nay vẫn duy trì ổn định.

Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Ấn Độ sang Mỹ đạt 42,79 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 4-8, tăng so với mức 40,39 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Trong tài khóa 2025-2026, Ấn Độ đạt thặng dư thương mại gần 34 tỷ USD với Mỹ.

Ấn Độ cho biết nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang Mỹ, trong đó có thuốc generic và điện thoại thông minh, không thuộc diện chịu mức thuế bổ sung 10% hiện hành.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định nếu không đạt được thỏa thuận thương mại, Ấn Độ có nguy cơ phải đối mặt với mức thuế cao hơn từ Mỹ do cuộc điều tra thương mại đang diễn ra và việc nước này tiếp tục mua dầu của Nga, ngay cả khi New Delhi có thể đàm phán để được miễn trừ theo luật trừng phạt.

Việc tăng thuế một lần nữa có thể gây thiệt hại cho các doanh nghiệp, làm suy giảm niềm tin thị trường và gây thêm sức ép đối với đồng nội tệ Ấn Độ, vốn đang giao dịch gần mức thấp kỷ lục.

Mong muốn của hai bên

Ấn Độ đang nỗ lực bảo vệ những lĩnh vực nhạy cảm về chính trị, đặc biệt là nông nghiệp, đồng thời tìm kiếm các ưu đãi thuế quan tốt hơn cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

New Delhi muốn loại các mặt hàng như sữa, gia cầm, gạo, lúa mì và một số nông sản khác khỏi phạm vi cam kết mở cửa thị trường. Ấn Độ cũng mong muốn có sự chắc chắn hơn về chính sách thuế của Mỹ trước khi đưa ra thêm các nhượng bộ.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Trump muốn Ấn Độ cắt giảm việc mua dầu của Nga, với lập luận rằng hoạt động này góp phần cung cấp nguồn tài chính cho cuộc xung đột tại Ukraine.

Ấn Độ khẳng định các quyết định về nguồn cung nhiên liệu được đưa ra dựa trên nhu cầu năng lượng của dân số 1,4 tỷ người.

Dầu thô Nga trở nên đặc biệt quan trọng đối với Ấn Độ sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát, do nguồn cung này có mức giá ưu đãi. Xung đột tại Trung Đông và những gián đoạn kéo theo cũng khiến việc tính toán các phương án nhập khẩu năng lượng trở nên cấp thiết và phức tạp hơn.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio dự kiến thăm Ấn Độ vào cuối tháng này. Đây có thể là dịp để các cuộc thảo luận song phương đạt được một số tiến triển.

Tổng thống Trump và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, những người đã điện đàm ngày 30/9, cũng dự kiến sớm trao đổi lại để rà soát tiến độ. Ông Modi dự kiến thăm Mỹ vào tháng 12 để tham dự Hội nghị cấp cao G20.