Đàm phán Ukraine-Nga: Khi nào hai bên buộc phải nhượng bộ

Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed al-Nahyan (giữa) trong cuộc gặp đại diện phái đoàn Mỹ, Nga và Ukraine tham dự cuộc đàm phán ba bên, tại Abu Dhabi, ngày 23/1/2026. Ảnh: Reuters/TTXVN

Theo tờ The Guardian (Anh), các quan chức cấp cao của Ukraine và Nga gặp nhau tại Abu Dhabi trong vòng đàm phán thứ hai do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian.

Cuộc đàm phán kéo dài hai ngày diễn ra theo khuôn mẫu của vòng trước vào tháng trước, với sự tham dự của các đoàn đàm phán đến từ Washington, Kiev và Moskva.

Trong những tuần gần đây, Tổng thống Donald Trump tỏ ra lạc quan, cho rằng việc chấm dứt cuộc chiến kéo dài 4 năm đang ở trong tầm tay. Tuy nhiên, cả Moskva và Kiev đều hạ thấp kỳ vọng, cho rằng khó có thể đạt được đột phá ngay lập tức.

Nga đã nối lại các đợt không kích vào Kiev chỉ 5 ngày sau khi ông Trump tuyên bố Tổng thống Vladimir Putin đã đồng ý tạm dừng tấn công trong một tuần do điều kiện thời tiết khắc nghiệt tại Ukraine.

Các bên đang tiến gần tới thỏa thuận hòa bình đến mức nào?

Con đường dẫn tới hòa bình vẫn hết sức phức tạp, khi Moskva tiếp tục đưa ra những yêu sách lãnh thổ tối đa đối với Ukraine.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuần trước cho biết các cuộc đàm phán đang xoay quanh một vấn đề duy nhất nhưng cực kỳ nhạy cảm: lãnh thổ. Điện Kremlin nhiều lần khẳng định rằng bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào cũng phải bao gồm việc Ukraine nhượng bộ toàn bộ vùng Donbass ở miền Đông, kể cả những khu vực hiện vẫn do Kiev kiểm soát.

Ukraine đã bác bỏ các điều kiện này, dù Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết sẵn sàng xem xét những phương án thay thế, bao gồm việc rút quân khỏi một số khu vực miền Đông và thiết lập vùng phi quân sự.

Các quan chức Mỹ được cho là đang gây sức ép buộc Ukraine từ bỏ Donbass, đổi lại là các bảo đảm an ninh từ Mỹ và châu Âu, nhưng chỉ sau khi Kiev chấp nhận nhượng bộ lãnh thổ.

Ngay cả khi đạt được thỏa hiệp về lãnh thổ, nhiều rào cản khác vẫn tồn tại. Moskva tuyên bố sẽ không chấp nhận sự hiện diện của quân đội châu Âu trên lãnh thổ Ukraine - điều mà Kiev coi là thiết yếu cho các bảo đảm an ninh. Điện Kremlin cũng yêu cầu áp đặt các giới hạn nghiêm ngặt đối với quy mô quân đội Ukraine, điều mà Tổng thống Zelensky nhiều lần bác bỏ.

Dù khoảng cách lập trường còn rất lớn, cả hai bên vẫn thể hiện một “vũ điệu ngoại giao” thận trọng trước ông Trump, cố gắng tỏ ra sẵn sàng cho hòa bình để tránh làm phật lòng nhà lãnh đạo Mỹ, đồng thời đổ lỗi cho đối phương về sự bế tắc.

Ai tham gia các cuộc đàm phán?

Ukraine và Nga đều cử các phái đoàn cấp cao. Phía Ukraine gồm Kyrylo Budanov - cựu lãnh đạo tình báo quân sự, hiện là Chánh Văn phòng Tổng thống; nhà đàm phán David Arakhamia; và Andrii Hnatov - Tổng tham mưu trưởng quân đội.

Phía Nga do Igor Kostyukov - Giám đốc Cơ quan Tình báo Quân đội (GRU) - dẫn đầu, cùng các quan chức tình báo khác và đặc phái viên Điện Kremlin Kirill Dmitriev.

Hình ảnh ông Budanov và Kostyukov đối diện nhau mang nhiều ý nghĩa biểu tượng: với tư cách là các cựu và đương kim lãnh đạo tình báo, cả hai từng chỉ đạo nhiều chiến dịch bí mật nhằm vào đối phương, trong đó Ukraine đã loại bỏ một số nhân vật cấp cao của GRU trong thời gian chiến sự.

Về phía Mỹ, đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner – con rể của ông Trump – cũng tham dự. Hai nhân vật này ngày càng xuất hiện thường xuyên trong các hoạt động ngoại giao của Mỹ, từ Trung Đông, vấn đề Iran đến xung đột Ukraine, dù bị chỉ trích vì thiếu kinh nghiệm ngoại giao chính thức.

Hiện vẫn chưa rõ khi nào Tổng thống Putin và Tổng thống Zelensky có thể gặp trực tiếp. Ông Zelensky nhiều lần khẳng định sẵn sàng gặp ông Putin tại một địa điểm trung lập, trong khi Điện Kremlin cho biết Tổng thống Nga chỉ chấp nhận đàm phán nếu ông Zelensky tới Moskva.

Người dân Ukraine và Nga mong muốn điều gì?

Sau một mùa đông khắc nghiệt chưa từng có và trước những tháng ngày đầy thử thách, khi phần lớn hạ tầng dân sự bị phá hủy bởi các cuộc không kích của Nga, người dân Ukraine đang thể hiện rõ sự mệt mỏi. Dù mong muốn hòa bình là phổ biến, các cuộc thăm dò cho thấy sự phản đối mạnh mẽ đối với bất kỳ thỏa thuận nào buộc Ukraine phải nhượng toàn bộ Donbass để đổi lấy bảo đảm an ninh và chấm dứt chiến tranh. Nhiều người lo ngại rằng sự nhượng bộ này sẽ không mang lại hòa bình lâu dài mà chỉ khuyến khích Nga tiếp tục mở rộng chiến dịch quân sự.

Tại Nga, một số ít khảo sát độc lập cho thấy tỷ lệ người Nga ủng hộ đàm phán hòa bình đã tăng lên 61%. Dẫu vậy, đa số người dân Nga - tương tự quan điểm của lãnh đạo nước này - vẫn không sẵn sàng chấp nhận nhượng bộ lãnh thổ trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào.

Nếu đàm phán lại thất bại thì sao?

Tổng thống Putin cho rằng Nga đang chiếm ưu thế trong cuộc chiến và phát tín hiệu sẵn sàng tiếp tục giao tranh nếu Ukraine không chấp nhận các điều kiện do Moskva đưa ra.

Trong một cuộc chiến tiêu hao đã khiến gần 2 triệu người thương vong, câu hỏi trung tâm là: bên nào sẽ gục ngã trước, hay nói cách khác, bên nào có sức chịu đựng lớn hơn để duy trì xung đột lâu dài?

Ukraine, với dân số ít hơn nhiều so với Nga, đang chật vật huy động đủ quân đội để lấp đầy những khoảng trống, trong khi vẫn còn tồn tại những nghi ngờ về việc liệu năng lực công nghiệp quân sự của châu Âu có thể tăng nhanh đủ để bù đắp cho sự giảm sút viện trợ quân sự từ Mỹ hay không.

Ukraine, với dân số ít hơn nhiều so với Nga, đang gặp khó khăn trong việc huy động đủ binh sĩ, trong khi vẫn tồn tại nghi ngờ về khả năng công nghiệp quốc phòng của châu Âu có thể nhanh chóng bù đắp cho sự sụt giảm viện trợ quân sự từ Mỹ hay không.

Trong khi đó, Nga cũng đang chịu áp lực ngày càng lớn. Nền kinh tế có dấu hiệu trì trệ, nhiều lĩnh vực phi quân sự suy giảm, trong khi doanh thu từ dầu mỏ sụt giảm mạnh do tác động của các lệnh trừng phạt.

Cho đến khi một trong hai bên đạt tới điểm đứt gãy và buộc phải nhượng bộ, cuộc chiến nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp diễn.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc (Theo The Guardian)