Đan Điền vun bồi tài sản trí tuệ: Từ làng quê thành vùng thương hiệu

Giữa nhiều vùng quê đang loay hoay với bài toán đầu ra cho nông sản và sản phẩm làng nghề, xã Đan Điền chọn một hướng đi khác. Thay vì chỉ tập trung tăng sản lượng, địa phương đang chú trọng xây dựng thương hiệu và chuẩn hóa chất lượng sản phẩm. Đồng thời, việc bảo hộ tài sản trí tuệ cho các sản phẩm đặc trưng cũng được từng bước đẩy mạnh.

Đó cũng là tinh thần của Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi và các văn bản hướng dẫn. Không chỉ bảo vệ thương hiệu, luật tạo cơ sở để HTX khai thác hiệu quả các tài sản trí tuệ như nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, chỉ dẫn địa lý và giống cây trồng.

Gạo Mắt Biếc: Khi danh tiếng bắt đầu từ câu chuyện của vùng đất

Ở thôn Hà Cảng (xã Đan Điền), HTX Sản xuất và Dịch vụ nông nghiệp Phú Thuận đang từng bước đưa hạt gạo địa phương ra thị trường bằng chính thương hiệu của mình. Sản phẩm gạo Mắt Biếc hiện được sản xuất trên 15ha lúa HG12 đạt tiêu chuẩn VietGAP và đã được công nhận OCOP 3 sao.

Xây dựng thương hiệu gạo, nâng cao chất lượng và bảo hộ tài sản trí tuệ đang giúp HTX gia tăng giá trị sản phẩm, mở rộng đầu ra.

Điều tạo nên sự khác biệt không chỉ nằm ở chất lượng hạt gạo. Ông Trần Minh Ích, Giám đốc HTX Phú Thuận, cho biết cái tên Mắt Biếc được lấy cảm hứng từ cây cô đơn và bối cảnh bộ phim cùng tên nổi tiếng, vốn đều gắn với thôn Hà Cảng. Ngay cả ngôi trường Đo Đo trong phim cũng được dựng tại trụ sở HTX.

“Chúng tôi muốn cái tên Mắt Biếc vừa giúp người tiêu dùng nhớ đến sản phẩm, vừa lưu giữ những giá trị văn hóa của quê hương", ông Ích nói.

Đằng sau một cái tên là cả quá trình xây dựng thương hiệu. Các thành viên HTX thống nhất sản xuất theo quy trình VietGAP, kiểm soát chặt từ giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đến thu hoạch. Bao bì được thiết kế lại, thông tin sản phẩm được công khai rõ ràng, hướng đến xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Theo ông Ích, để một thương hiệu gạo của Huế cạnh tranh với những thương hiệu nổi tiếng trên thị trường là điều không dễ. “Muốn người tiêu dùng nhớ đến mình thì chất lượng phải ổn định, thương hiệu phải được bảo hộ và sản phẩm phải có câu chuyện riêng”, ông chia sẻ.

Đó cũng là lý do HTX chủ động đăng ký nhãn hiệu, xây dựng thương hiệu và ứng dụng công nghệ số trong quảng bá sản phẩm. Trong quá trình phát triển, HTX nhận được sự đồng hành của các cơ quan chức năng. Nhiều chính sách được triển khai, từ hỗ trợ chứng nhận VietGAP, OCOP, đăng ký nhãn hiệu đến hỗ trợ 50% chi phí giống và phân bón cho người dân.

Những chính sách này giúp HTX giảm đáng kể chi phí đầu tư. Nhờ đó, tài sản trí tuệ không chỉ dừng ở thủ tục đăng ký mà còn được khai thác để gia tăng giá trị sản phẩm.

Bao La: Bảo vệ giá trị của làng nghề bằng sở hữu trí tuệ

Nếu gạo Mắt Biếc đại diện cho nông nghiệp thì HTX Sản xuất dịch vụ Mây tre đan Bao La là hình ảnh tiêu biểu cho kinh tế làng nghề của Đan Điền.

Sau gần hai thập niên phát triển, HTX hiện sở hữu hơn 500 mẫu sản phẩm, từ đồ gia dụng, quà lưu niệm đến sản phẩm trang trí cho nhà hàng, khách sạn và các công trình kiến trúc. Trong đó, bộ sản phẩm rổ, rá và lồng đèn lục giác đã đạt OCOP 4 sao và đang được đề nghị công nhận OCOP 5 sao.

Ông Võ Văn Dinh, Giám đốc HTX, cho biết sản phẩm hiện được khách hàng ở Nhật Bản, Trung Quốc và nhiều thị trường khác đánh giá cao nhờ chất lượng ổn định và mẫu mã ngày càng đa dạng.

Tuy nhiên, khi thị trường xuất khẩu gặp khó khăn hồi năm 2025, HTX cũng đối mặt với nhiều sức ép như đơn hàng giảm, nguyên liệu tăng giá và cạnh tranh gay gắt.

Để thích ứng, HTX đẩy mạnh quảng bá trên website, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, đồng thời tham gia các hội chợ triển lãm để tìm kiếm khách hàng mới. Bên cạnh đó, HTX tiếp tục nghiên cứu thiết kế sản phẩm mới, nhận các đơn hàng theo yêu cầu riêng của nhà hàng, quán cà phê và công trình dân dụng.

Theo ông Dinh, hiện HTX tạo việc làm thường xuyên cho hơn 140 lao động, góp phần duy trì nghề truyền thống và nâng cao thu nhập cho người dân địa phương.

Trong câu chuyện của Bao La, tài sản trí tuệ không chỉ là nhãn hiệu. Đó còn là kiểu dáng sản phẩm, thiết kế sáng tạo và giá trị văn hóa của làng nghề. Uy tín thương hiệu cùng những mẫu mã mới cũng là tài sản trí tuệ cần được gìn giữ và phát huy.

Nếu không được nhận diện và bảo vệ, những giá trị này rất dễ bị sao chép, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm. Sở hữu trí tuệ phải trở thành nền tảng phát triển của HTX

Thực tế cho thấy nhiều HTX vẫn chưa quan tâm đúng mức đến tài sản trí tuệ. Không ít đơn vị chỉ tập trung vào sản xuất mà chưa chú trọng đăng ký nhãn hiệu, bảo hộ kiểu dáng công nghiệp, xây dựng thương hiệu hay khai thác giá trị từ quyền sở hữu trí tuệ.

Trong khi đó, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi cùng các văn bản hướng dẫn đã tạo thêm nhiều cơ chế để HTX bảo vệ và phát triển tài sản trí tuệ. Việc tuyên truyền pháp luật giúp các HTX hiểu rõ hơn vai trò của tài sản trí tuệ. Đồng thời, các HTX nắm vững quy định về quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, chỉ dẫn địa lý, bảo hộ giống cây trồng và các cơ chế bảo vệ tài sản trí tuệ.

Song song với đó là các chính sách hỗ trợ của Nhà nước về đăng ký, khai thác, phát triển và bảo vệ tài sản trí tuệ đối với HTX, sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng địa phương. Đây không chỉ là sự hỗ trợ về kinh phí mà còn là nền tảng để các HTX từng bước xây dựng chiến lược thương hiệu dài hạn.

Xây dựng “bản đồ thương hiệu” cho Đan Điền

Theo Phó Chủ tịch UBND Tp. Huế Trần Hữu Thùy Giang, các sở, ngành cần tiếp tục đồng hành với các HTX ở Đan Điền. Trọng tâm là chuyển giao khoa học - kỹ thuật, kết nối với các cơ sở đào tạo, nghiên cứu để nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm.

Đổi mới mẫu mã, phát triển thiết kế và bảo vệ tài sản trí tuệ góp phần nâng cao sức cạnh tranh cho các sản phẩm của HTX Sản xuất dịch vụ Mây tre đan Bao La.

Chính quyền xã Đan Điền định hướng các HTX tiếp tục đổi mới mẫu mã và đẩy mạnh chuyển đổi số. Địa phương cũng khuyến khích liên kết với các doanh nghiệp lữ hành để phát triển du lịch trải nghiệm làng nghề.

Đó là hướng đi phù hợp để tài sản trí tuệ không chỉ dừng ở việc được bảo hộ mà còn được khai thác hiệu quả, tạo thêm giá trị kinh tế cho cộng đồng. Từ gạo Mắt Biếc đến làng nghề Bao La, Đan Điền đang cho thấy một cách làm đáng chú ý. Đó là phát triển kinh tế địa phương không chỉ dựa trên sản phẩm, mà dựa trên tài sản trí tuệ của sản phẩm.

Mỗi hạt gạo có thương hiệu, mỗi sản phẩm thủ công có thiết kế riêng và mỗi làng nghề có câu chuyện văn hóa được gìn giữ sẽ tạo nên giá trị khác biệt. Giá trị ấy không chỉ thể hiện ở doanh thu mà còn ở sức cạnh tranh bền vững.

Khi thị trường ngày càng coi trọng thương hiệu, nguồn gốc và bản quyền, việc tuyên truyền Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi cùng các cơ chế bảo hộ càng trở nên quan trọng. Đây sẽ là nền tảng để Đan Điền phát triển các sản phẩm đặc trưng dựa trên tài sản trí tuệ, nâng cao giá trị kinh tế tập thể và hướng đến phát triển bền vững.