Dân số Trung Quốc tiếp tục sụt giảm, tỷ lệ sinh rơi xuống mức thấp kỷ lục

Một thập kỷ sau khi bãi bỏ chính sách này, chính quyền Trung Quốc đang triển khai hàng loạt biện pháp từ trợ cấp tiền mặt cho đến đánh thuế các phương tiện tránh thai để thúc đẩy tỷ lệ sinh, nhưng những nỗ lực này vẫn chưa mang lại kết quả như kỳ vọng.

Số liệu nhân khẩu học mới công bố cho thấy áp lực nghiêm trọng mà quốc gia đông dân thứ hai thế giới đang phải đối mặt. Theo thống kê mới nhất từ Chính phủ, dân số 1,4 tỷ người của Trung Quốc tiếp tục thu hẹp, đánh dấu năm giảm thứ 4 liên tiếp.

Cụ thể, tổng dân số Trung Quốc tính đến hết năm 2025 đứng ở mức 1,404 tỷ người, giảm 3 triệu người so với năm trước đó.

Đáng chú ý, số trẻ em mới chào đời trong năm 2025 chỉ đạt 7,92 triệu trẻ, giảm 1,62 triệu (tương đương 17%) so với năm 2024. Đây là mức sinh thấp nhất từng được ghi nhận trong lịch sử nước này.

Ảnh minh họa.

Từ trợ cấp tiền mặt đến bỏ miễn thuế với sản phẩm tránh thai

Trong nỗ lực đảo ngược xu hướng suy giảm, Bắc Kinh đã áp dụng chiến lược mới.

Vào tháng 7 vừa qua, Chính phủ đã công bố mức trợ cấp tiền mặt 3.600 nhân dân tệ (khoảng 500 USD) cho mỗi đứa trẻ.

Song song với các ưu đãi, giới chức cũng bắt đầu điều chỉnh chính sách để định hướng hành vi xã hội, bao gồm cả việc tăng chi phí sử dụng các biện pháp tránh thai.

Kể từ ngày 1/1/2025, Trung Quốc chính thức loại bỏ các sản phẩm tránh thai, bao gồm cả bao cao su, khỏi danh mục miễn thuế giá trị gia tăng (VAT). Điều này đồng nghĩa với việc các sản phẩm này hiện đang phải chịu mức thuế 13%.

Trái lại, để khuyến khích việc nuôi dạy trẻ nhỏ, các dịch vụ nhà trẻ, mẫu giáo và dịch vụ môi giới hôn nhân đã được đưa vào danh sách miễn thuế.

Mặc dù Chính phủ không thường xuyên công bố tỷ lệ sinh tổng quát (số con trung bình mà một phụ nữ dự kiến có trong đời), nhưng các chuyên gia ước tính con số này hiện chỉ quanh mức 1,0. Con số này thấp hơn nhiều so với mức 2,1 cần thiết để duy trì dân số ổn định.

Áp lực kinh tế và gánh nặng già hóa

Nguyên nhân cốt lõi đằng sau những nỗ lực thúc đẩy sinh sản của Bắc Kinh chính là bài toán kinh tế.

Hiện nay, Trung Quốc có khoảng 323 triệu người trên 60 tuổi, chiếm 23% tổng dân số. Con số này tiếp tục tăng lên trong khi lực lượng lao động trong độ tuổi sản xuất lại ngày càng thu hẹp, tạo ra gánh nặng lớn cho hệ thống an sinh khi số người trẻ đi làm để hỗ trợ người già ít đi.

Tình trạng này thường được mô tả bằng cụm từ "già trước khi giàu". Trung Quốc từng giữ vị trí quốc gia đông dân nhất thế giới trong một thời gian dài trước khi bị Ấn Độ vượt qua vào năm 2023.

Nhiều chuyên gia nhân khẩu học nhận định rằng, đối với những cặp vợ chồng vốn đã không có ý định sinh con, việc đánh thuế 13% lên bao cao su khó có thể làm thay đổi quyết định của họ, đặc biệt là khi so sánh với chi phí đắt đỏ để nuôi dạy một đứa trẻ trong bối cảnh kinh tế hiện nay.

Các nhà nghiên cứu cũng bày tỏ lo ngại rằng việc hạn chế tiếp cận các biện pháp tránh thai có thể làm gia tăng rủi ro về sức khỏe cộng đồng.

Ngọc Linh