Đằng sau nước đi của Anh ở Ukraine và lời cảnh báo từ Nga

Một binh sĩ Ukraine thuộc Trung đoàn Không người lái độc lập số 429 'Achilles' điều khiển UAV trong một chuyến bay huấn luyện ở miền đông Ukraine tháng 8/2025. (Nguồn: Getty Images)

Theo tạp chí Modern Diplomacy, Đại sứ quán Nga tại London cho biết, Anh sẽ phải đối mặt với hậu quả vì cung cấp UAV mà Ukraine sử dụng trong các cuộc tập kích nhằm vào lãnh thổ Nga. Cảnh báo được đưa ra sau khi báo The Times đưa tin, UAV do Anh sản xuất lần đầu được sử dụng trong các cuộc tập kích tầm xa nhằm vào Nga. Bộ Quốc phòng Anh không xác nhận liệu UAV của nước này có tham gia các cuộc tập kích hay không.

Tranh cãi trước mắt có thể xoay quanh một hệ thống vũ khí cụ thể, nhưng vấn đề lớn hơn là sự thay đổi trong tính chất hỗ trợ của phương Tây đối với Ukraine.

Từ hỗ trợ quân sự đến can dự sâu hơn

Kể từ khi Nga mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine năm 2022, Anh luôn là một trong những nước châu Âu ủng hộ Kiev nhất quán nhất. London đã cung cấp vũ khí, huấn luyện và hỗ trợ tài chính, đồng thời nhiều lần khẳng định Ukraine cần có những năng lực cần thiết để tự bảo vệ.

Chương trình UAV mới nhất đánh dấu sự mở rộng đáng kể trong hỗ trợ này. Hồi tháng 6, Anh tuyên bố sẽ cung cấp cho Ukraine 150.000 UAV vào cuối năm 2026, trong khuôn khổ gói tài chính trị giá 752 triệu Bảng Anh.

UAV đã trở thành một thành tố quan trọng trong các hoạt động quân sự tại Ukraine, khi cho phép cả hai bên tấn công cơ sở hạ tầng, các tuyến hậu cần và mục tiêu quân sự với chi phí tương đối thấp. Đối với Ukraine, các hệ thống tầm xa cũng trở thành một phương tiện quan trọng để bù đắp những hạn chế về năng lực không quân thông thường.

Điều này đặt các chính phủ phương Tây trước một ranh giới khó xác định. Việc cung cấp vũ khí cho Ukraine phục vụ mục đích phòng thủ sẽ dễ giải thích hơn so với việc cung cấp những năng lực có thể tạo điều kiện cho các cuộc tập kích sâu vào lãnh thổ Nga.

Vì sao Nga tập trung vào Anh?

Theo Modern Diplomacy, cảnh báo của Nga đáng chú ý bởi Anh đã trở thành một trong những quốc gia châu Âu sẵn sàng nhất trong việc thúc đẩy duy trì hỗ trợ quân sự cho Ukraine.

Moscow nhiều lần cảnh báo các chính phủ phương Tây rằng, việc gia tăng hỗ trợ quân sự có nguy cơ dẫn tới đối đầu trực tiếp với Nga. Tuyên bố mới nhất tiếp nối lập trường này, nhưng sự xuất hiện của UAV do Anh sản xuất trong các hoạt động tập kích tầm xa của Ukraine tạo thêm cơ sở để Moscow lập luận rằng sự hỗ trợ của phương Tây là sự tham gia trực tiếp vào cuộc xung đột.

Đại sứ quán Nga cho rằng, mức độ can dự của Anh càng sâu và sự hỗ trợ dành cho Kiev càng lớn thì cái giá mà London phải trả sẽ càng cao. Điểm đáng chú ý là Moscow không nói rõ “hậu quả” cụ thể sẽ là gì. Sự mơ hồ này để ngỏ nhiều khả năng, từ các biện pháp trả đũa ngoại giao đến hoạt động mạng, các chiến dịch bí mật hoặc những hình thức gây sức ép khác.

Chính sự mơ hồ đó cũng có thể trở thành một công cụ chiến lược, bởi nó tạo ra sự bất định mà không buộc Moscow phải ngay lập tức cam kết với một biện pháp đáp trả cụ thể.

Thế lưỡng nan về nguy cơ leo thang

Các nhân viên cứu hỏa đang nỗ lực dập tắt đám cháy tại một kho phân phối gần Moscow. (Nguồn: Anadolu)

Vấn đề cốt lõi đối với Anh và các đồng minh là năng lực tấn công lãnh thổ Nga của Ukraine có thể củng cố vị thế của Kiev, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng khả năng leo thang.

Ukraine đã sử dụng UAV tầm xa để tập kích các nhà máy lọc dầu và cơ sở hậu cần của Nga. Những cuộc tập kích này có thể làm gián đoạn mạng lưới cung ứng phục vụ hoạt động quân sự của Nga và cơ sở hạ tầng năng lượng, qua đó có khả năng làm gia tăng chi phí duy trì các hoạt động quân sự.

Tuy nhiên, từ góc nhìn của Moscow, sự tham gia của các loại vũ khí do phương Tây sản xuất làm thay đổi tính toán chính trị. Nếu các hệ thống của Anh được sử dụng để tấn công những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga, nước này có thể lập luận rằng ngày càng khó duy trì sự phân biệt giữa việc hỗ trợ Ukraine và trực tiếp tạo điều kiện cho các cuộc tập kích nhằm vào Moscow.

Điều đó tạo ra một vòng xoáy leo thang nguy hiểm: vũ khí phương Tây được chuyển giao cho Ukraine, năng lực tập kích tầm xa của Kiev được mở rộng, Nga đưa ra các cảnh báo hoặc biện pháp đáp trả, các chính phủ phương Tây chịu thêm sức ép và cuối cùng có thể tiếp tục tăng cường hỗ trợ Ukraine. Thách thức là ngăn vòng xoáy này vượt khỏi phạm vi các hoạt động quân sự tại Ukraine.

Anh khó thay đổi lập trường

Theo Modern Diplomacy, bất chấp cảnh báo của Nga, phản ứng của Anh cho thấy London ít có khả năng thay đổi hướng đi. Bộ Quốc phòng Anh khẳng định nước này “sát cánh với Ukraine” và tiếp tục cam kết cung cấp trang thiết bị mà Kiev cần để tự bảo vệ trước Nga.

Lập trường này phản ánh một tính toán rộng hơn của Anh: giảm hỗ trợ quân sự có thể làm suy yếu khả năng chống đỡ của Ukraine, đồng thời có khả năng khiến Moscow tin rằng quyết tâm của phương Tây đang suy giảm. Từ góc nhìn này, cảnh báo của Nga có thể được Anh xem không phải là lý do để giảm hỗ trợ mà ngược lại, là dấu hiệu cho thấy sự hỗ trợ quân sự đang tạo ra tác động đáng kể.

Nguy cơ nằm ở chỗ Nga có thể đáp trả bằng cách tìm cách gia tăng sức ép lên Anh bên ngoài phạm vi trực tiếp của các hoạt động quân sự. Đối với Nga, vai trò ngày càng mở rộng của Anh có thể trở thành cơ sở để gia tăng sức ép nhằm vào các lợi ích của London. Đối với London, việc giảm hỗ trợ có thể làm suy yếu Ukraine và ảnh hưởng tới chiến lược răn đe rộng hơn của châu Âu.

Bài toán an ninh rộng hơn của châu Âu

Tranh cãi này cũng cho thấy hoạt động quân sự tại Ukraine đang ngày càng định hình môi trường an ninh của châu Âu. Các chính phủ châu Âu không còn chỉ tranh luận về việc Ukraine cần bao nhiêu hỗ trợ quân sự. Họ đang phải đối mặt với một câu hỏi khó hơn: các quốc gia châu Âu có thể hỗ trợ trực tiếp đến mức nào mà không bị cuốn vào một cuộc đối đầu rộng hơn với Nga?

Modern Diplomacy nhận địnhUAV khiến bài toán này trở nên phức tạp bởi chúng làm mờ những ranh giới truyền thống giữa hoạt động phòng thủ và tấn công. Một hệ thống không người lái tương đối rẻ có thể bay hàng trăm km và tấn công cơ sở hạ tầng nằm xa tiền tuyến. Điều đó có nghĩa là ranh giới địa lý của hoạt động quân sự tại Ukraine ngày càng khó xác định.

Dù tuyên bố mới nhất của Nga không nhất thiết có nghĩa Moscow đang chuẩn bị hành động quân sự trực tiếp nhằm vào Anh, song tần suất và mức độ của những cảnh báo này cho thấy một vấn đề sâu xa hơn: ranh giới giữa hỗ trợ gián tiếp và can dự trực tiếp đang ngày càng trở nên mong manh.

Câu hỏi then chốt vì thế là liệu phản ứng của Moscow có tiếp tục nằm trong phạm vi các biện pháp trả đũa mang tính chính trị hoặc phi đối xứng, hay Nga sẽ tìm cách gây sức ép trực tiếp đối với những quốc gia cung cấp các năng lực này. Đối với Anh, thách thức chiến lược là duy trì hỗ trợ Ukraine mà không để hoạt động hỗ trợ quân sự tạo ra một con đường leo thang mất kiểm soát giữa NATO và Nga.

Tranh cãi về UAV từ đó phản ánh một sự thay đổi lớn hơn trong hoạt động quân sự tại Ukraine: hỗ trợ quân sự của phương Tây ngày càng giúp Ukraine có khả năng tiến hành các cuộc tập kích sâu hơn vào lãnh thổ Nga, đồng thời làm gia tăng những rủi ro đối với các quốc gia cung cấp năng lực đó.