'Đánh thức' bảo tàng thiên nhiên bằng công nghệ số

Quét mã QR được dán trên mỗi mẫu vật trưng bày để tìm hiểu sâu hơn thông tin mẫu vật

Số hóa mẫu vật trực quan, sinh động

Sau thời gian sửa chữa, nâng cấp, Bảo tàng Thiên nhiên Duyên hải miền Trung vừa đưa vào hoạt động không gian trưng bày mới, được tổ chức theo tư duy khoa học, mạch lạc, lấy câu chuyện về thiên nhiên làm trung tâm.

Ông Lê Nguyễn Thới Trung, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Thiên nhiên Duyên hải miền Trung cho biết, việc xây dựng không gian trưng bày mới gắn với định hướng phát triển Bảo tàng trở thành thiết chế khoa học - công nghệ hiện đại, lấy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo làm nền tảng. "Mỗi không gian trưng bày không chỉ giới thiệu mẫu vật, mà còn kể những câu chuyện về thiên nhiên, giúp người xem dễ tiếp cận tri thức, hiểu sâu hơn về giá trị của tài nguyên, đa dạng sinh học và ý nghĩa của công tác bảo tồn", ông Trung chia sẻ.

Đáng chú ý, Bảo tàng đã tích hợp không gian trải nghiệm công nghệ VR360, cho phép khách tham quan "bước vào" các hệ sinh thái rừng, môi trường sống tự nhiên thông qua hình ảnh ảo. Hình thức này giúp người xem tiếp cận tri thức thiên nhiên một cách trực quan, sinh động, mang tính khoa học và giàu giá trị giáo dục, đồng thời tăng tính tương tác, tạo hứng thú học tập.

Một điểm nhấn khác trong quá trình chuyển đổi số của Bảo tàng là số hóa hệ thống mẫu vật. Đến nay, đơn vị đã số hóa hơn 1.000 mẫu vật đang trưng bày, trong đó có nhiều mẫu vật quý hiếm. Mỗi mẫu vật đều được gắn mã QR, cho phép người xem sử dụng điện thoại thông minh để quét và truy cập thông tin chi tiết. Thông tin mẫu vật không chỉ dừng lại ở chữ viết, mà được thể hiện bằng hình ảnh, video, giọng nói thuyết minh, giới thiệu đầy đủ về tên gọi, đặc điểm nhận dạng, phân bố, sinh thái, sinh cảnh… Qua đó, khách tham quan có thể chủ động tìm hiểu sâu hơn theo nhu cầu, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một chiều như trước.

Em Nguyễn Thùy Nhiên, học sinh Trường THPT Hai Bà Trưng chia sẻ: "Khi quét mã QR, em có thể xem thêm nhiều hình ảnh, video minh họa nên được hiểu sâu hơn. Việc tham quan Bảo tàng vì thế trở nên thú vị hơn, không bị khô khan như chỉ đọc bảng giới thiệu, xem mẫu vật".

Cùng với VR/AR, việc ứng dụng 3D Mapping trong xây dựng “Bảo tàng thiên nhiên số” cho phép các trường học, trung tâm giáo dục có thể tham quan trực tuyến, "tiền trạm" trước khi tổ chức các chuyến tham quan thực tế. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động giáo dục trải nghiệm.

Hoàn thiện "Bảo tàng thiên nhiên số"

Với hơn 6.000 mẫu vật, Bảo tàng từng bước xây dựng hệ thống sưu tập có giá trị khoa học - giáo dục, phản ánh đặc trưng hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới, đầm phá ven biển và tài nguyên địa chất khu vực. Từ vai trò là nơi lưu giữ mẫu vật, Bảo tàng đang dần khẳng định vị thế là địa chỉ khoa học, giáo dục và truyền thông, kết nối nghiên cứu với cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức xã hội về bảo tồn thiên nhiên gắn với phát triển bền vững.

Hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, Bảo tàng đang tiếp tục hoàn thiện "Bảo tàng thiên nhiên số", xây dựng không gian trưng bày hiện đại, thân thiện với công chúng. Song song đầu tư hạ tầng, Bảo tàng chú trọng xây dựng cơ sở dữ liệu mẫu vật đồng bộ, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, bảo quản, kiểm kê và nghiên cứu.

Theo ông Dương Văn Sỹ, Phó Giám đốc Bảo tàng Thiên nhiên Duyên hải miền Trung, phát triển bảo tàng số đã mở ra một không gian tương tác mới, giúp công chúng có những trải nghiệm sâu sắc hơn với hiện vật và câu chuyện thiên nhiên. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục nâng cấp trang thông tin điện tử, mở rộng gắn mã QR, số hóa mẫu vật bằng công nghệ 3D, đầu tư hệ thống màn hình tương tác để nâng cao trải nghiệm thực tế ảo cho khách tham quan.

Bảo tàng còn tăng cường liên kết, hợp tác với các bảo tàng trong nước và quốc tế nhằm trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ mẫu vật, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ mới trong thu thập, xử lý, chế tác và trưng bày mẫu vật. Đây chính là nền tảng để Bảo tàng Thiên nhiên Duyên hải miền Trung từng bước khẳng định vai trò trong mạng lưới bảo tàng hiện đại, góp phần đưa tri thức thiên nhiên đến gần hơn với cộng đồng trong kỷ nguyên số.

Bài, ảnh: HOÀI THƯƠNG