'Đánh thức' di sản bằng nghệ thuật thực cảnh

Từ âm nhạc, múa, ánh sáng đến sự tham gia của cộng đồng bản địa, các chương trình nghệ thuật đang “đánh thức” chiều sâu văn hóa, đưa di sản bước ra đời sống đương đại và chạm tới cảm xúc của du khách theo một cách đầy mới mẻ.

Khai thác di sản đúng cách bằng nghệ thuật sẽ là cú hích mạnh mẽ để thu hút du khách trong nước và quốc tế

Biến di sản thành sân khấu

Từ lâu, Ninh Bình đã được biết đến như vùng đất “địa linh nhân kiệt”, nơi thiên nhiên và lịch sử giao hòa tạo nên một không gian văn hóa đặc biệt. Những dãy núi đá vôi trùng điệp, dòng sông len lỏi dưới chân núi cùng hàng nghìn hang động kỳ ảo đã tạo nên một “phim trường tự nhiên” hiếm có. Trong dòng chảy phát triển du lịch hiện nay, chính không gian thiên nhiên ấy đang được “đánh thức” bằng nghệ thuật, trở thành những sân khấu thực cảnh sống động.

Vừa có cảnh quan kỳ vĩ, Ninh Bình vừa sở hữu một hệ thống di sản đồ sộ với Quần thể danh thắng Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, Cố đô Hoa Lư cùng hàng loạt di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh nổi tiếng. Những không gian này mang dấu ấn lịch sử hào hùng và chứa đựng chiều sâu văn hóa lâu đời. Khi lịch sử, thiên nhiên và nghệ thuật hòa quyện, mỗi màn trình diễn không chỉ là một tiết mục giải trí mà còn là hành trình tái hiện ký ức văn hóa, đem lại cảm xúc chân thực mà những sân khấu nhân tạo khó có thể tái tạo.

Điểm đặc biệt của các show diễn thực cảnh tại Ninh Bình là sự tham gia của chính cộng đồng địa phương. Bên cạnh các nghệ sĩ chuyên nghiệp, những cô lái đò, nghệ nhân làng nghề hay người dân bản địa cũng trở thành một phần của chương trình. Họ là những “diễn viên” đặc biệt, lại vừa là những người mang theo hơi thở đời sống, góp phần thổi hồn cho di sản, giúp mỗi câu chuyện được kể bằng sự chân thực và gần gũi.

Trong vài năm trở lại đây, nhiều chương trình nghệ thuật thực cảnh đã ra đời và nhanh chóng tạo tiếng vang như: Hoa Lư vũ họa, Anh hùng cờ lau, Khúc hát thiên nhiên… Những chương trình này đã mở ra một cách tiếp cận mới trong việc quảng bá di sản.

Chị Vương Yến (du khách Tuyên Quang) chia sẻ: “Tôi đã đến Ninh Bình nhiều lần, nhưng thời gian gần đây cảm nhận rõ sự đổi mới. Các show diễn thực cảnh rất đặc biệt, nhiều địa phương khác chưa có. Khi âm thanh, ánh sáng hòa vào từng gốc cây, tảng đá, cây cầu hay dòng sông, cả không gian như trở thành một sân khấu khổng lồ, khiến du khách thực sự đắm chìm trong vẻ đẹp và câu chuyện của di sản Ninh Bình”.

Show diễn thực cảnh đang là hướng đi mới nhằm “đánh thức” di sản bằng nghệ thuật sống động ở Ninh Bình

Động lực thu hút khách du lịch

Không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần, các show diễn thực cảnh đang dần trở thành một “điểm nhấn” trong bức tranh du lịch Ninh Bình. Thông qua nghệ thuật biểu diễn kết hợp với không gian di sản, những chương trình này đã mang đến trải nghiệm mới lạ cho du khách, đồng thời góp phần kể lại câu chuyện văn hóa, lịch sử của vùng đất Cố đô theo một cách sống động và giàu cảm xúc.

Ông Phạm Công Chất, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Thương mại và Du lịch Doanh Sinh cho biết, nhằm tạo thêm sức hút cho du lịch địa phương, dịp Tết Bính Ngọ vừa qua, Khu du lịch sinh thái Thung Nham đã xây dựng một chương trình nghệ thuật thực cảnh đặc biệt với cấu trúc gồm bốn trạm biểu diễn: Dế Mèn phiêu lưu ký, Vỗ cánh mặt trời, Hồi sinh và Vũ điệu loài hoa. Các tiết mục được dàn dựng công phu, kết hợp âm nhạc, múa và hoạt cảnh, tái hiện vẻ đẹp của hệ sinh thái núi rừng - sông nước, đồng thời truyền tải thông điệp bảo vệ thiên nhiên một cách tinh tế và giàu cảm xúc.

Tại Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động, show Hoa Lư vũ họa cũng đang trở thành điểm hẹn nghệ thuật thu hút đông đảo du khách. Sân khấu được thiết kế ngay trên mặt nước, lấy cảm hứng từ vẻ đẹp nguyên sơ của dòng sông Ngô Đồng.

Với sự tham gia của hơn 50 diễn viên múa cùng các nghệ nhân đến từ 5 làng nghề truyền thống của Ninh Bình, chương trình mang đến bức tranh nghệ thuật giàu bản sắc, nơi thiên nhiên, văn hóa và con người hòa quyện trong từng chuyển động sân khấu.

Một trong những show diễn thực cảnh gây ấn tượng mạnh với du khách là Anh hùng cờ lau tại Phố cổ Hoa Lư. Dù đã tổ chức hơn 50 buổi biểu diễn, chương trình vẫn luôn thu hút đông đảo khán giả, nhiều suất diễn gần như kín chỗ.

Bà Trần Thị Diệp Anh, Quản lý Phố cổ Hoa Lư cho biết: “Anh hùng cờ lau bắt đầu tổ chức từ tháng 11.2025, trung bình mỗi tháng có ít nhất 8 buổi biểu diễn. Ngoài 32 nghệ sĩ xiếc chuyên nghiệp, chương trình còn có sự tham gia của các nghệ nhân hát chèo địa phương và những người chèo thuyền bản địa. Từ nay đến cuối năm, show diễn vẫn được tổ chức định kỳ vào các ngày cuối tuần và liên tục được nâng cấp về âm thanh, ánh sáng, kịch bản cũng như các tiết mục biểu diễn nhằm mang đến trải nghiệm ngày càng hấp dẫn cho khán giả”.

Gắn với câu chuyện lịch sử về Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước, Anh hùng cờ lau chính là cách tái hiện lịch sử hào hùng của dân tộc, góp phần giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ hôm nay. “Chúng tôi mong muốn đưa show diễn trở thành điểm nhấn văn hóa riêng của Phố cổ Hoa Lư, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh Ninh Bình và thu hút thêm du khách”, bà Trần Thị Diệp Anh bày tỏ.

Có thể thấy, những show diễn thực cảnh được tổ chức tại Ninh Bình trong thời gian qua không đơn thuần là sản phẩm giải trí. Đó là những “bữa tiệc” nghệ thuật giàu bản sắc, nơi quá khứ và hiện tại gặp gỡ trong không gian di sản.

Quan trọng hơn, đây cũng là minh chứng cho thấy: Nếu khai thác đúng cách, di sản sẽ trở thành động lực mạnh mẽ, mở ra sức hút mới cho du lịch, đưa hình ảnh địa phương đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế.

ANH TÚ