Đánh thức 'kho báu' xứ Đoài, đưa Sơn Tây thành điểm du lịch hấp dẫn

Sở Du lịch Hà Nội phối hợp với UBND phường Sơn Tây tổ chức chương trình khảo sát du lịch Sơn Tây vào ngày 10-7. Ảnh: Hoàng Quyên

Vùng lõi của văn hóa xứ Đoài

Sơn Tây là vùng đất cổ, có bề dày lịch sử, văn hóa lâu đời. Sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, phường có diện tích 23,05km², được xem là cửa ngõ phía Tây của Thủ đô Hà Nội. Nơi đây hiện đang lưu giữ nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc với 175 di tích và 48 di sản văn hóa phi vật thể.

Đây là vùng đất địa linh nhân kiệt "một ấp hai vua" - quê hương của Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng và Đức Vua Ngô Quyền, đồng thời là nơi sinh ra Thám hoa Giang Văn Minh lừng danh với khí phách "Đằng Giang tự cổ huyết do hồng". Trên địa bàn hiện có 30 cơ sở lưu trú đang hoạt động. Các mô hình homestay và không gian sáng tạo cho thấy khu vực đã bắt đầu thu hút các doanh nghiệp và du khách.

Khảo sát điểm di tích Đền Và. Ảnh: Hoàng Quyên

Đánh giá về tiềm năng du lịch Sơn Tây, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang cho rằng, Sơn Tây là vùng đất hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch. Đây là nơi lưu giữ những giá trị đặc sắc của văn hóa xứ Đoài; là vùng đất có chiều sâu lịch sử, giàu truyền thống, sở hữu hệ thống di tích, làng cổ, lễ hội, tín ngưỡng, nghề truyền thống cùng không gian sinh thái đặc trưng mà không nhiều địa phương có được. Những giá trị ấy không chỉ là tài sản văn hóa quý báu của Thủ đô mà còn là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế du lịch theo hướng bền vững.

Thông tin về định hướng phát triển du lịch địa phương, Phó Chủ tịch UBND phường Sơn Tây Hà Ngọc Quân cho biết, phát triển du lịch gắn với phát triển kinh tế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của địa phương trong thời gian tới. Theo định hướng được đưa vào Quy hoạch Thủ đô, tầm nhìn đến năm 2065, Sơn Tây đặt mục tiêu phát triển dịch vụ trở thành lĩnh vực chủ đạo.

Đoàn du khách trải nghiệm tại Làng cổ Đường Lâm. Ảnh: Hoàng Quyên

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Quân cho biết, địa phương đã quy hoạch phát triển hạ tầng du lịch gắn với hệ thống danh lam thắng cảnh và hạ tầng giao thông trên địa bàn. Trong đó, Thành cổ Sơn Tây sẽ được phục dựng toàn bộ, đồng thời triển khai phát triển du lịch tại Đền Và, góp phần khai thác hiệu quả các giá trị di sản, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Bên cạnh đó, Sơn Tây đã xây dựng kế hoạch phát triển du lịch gắn với việc đa dạng hóa các hoạt động văn hóa, tạo ra những sản phẩm mới mang bản sắc riêng. Ngoài các sản phẩm truyền thống, phường sẽ phát triển sản phẩm du lịch văn hóa "Trung thu Thành cổ" vào mỗi dịp Tết Trung thu và lễ hội Đả Ngư tại Đền Và…

Để Sơn Tây trở thành trụ cột du lịch của Thủ đô

Mặc dù có nhiều tiềm năng về văn hóa và di sản, các chuyên gia du lịch cho rằng việc phát triển du lịch của phường Sơn Tây vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế. Hạ tầng giao thông đến một số điểm di tích còn chật hẹp; chưa có cơ sở lưu trú chất lượng cao; sản phẩm du lịch chưa thực sự đa dạng, thiếu tính liên kết; các dịch vụ hỗ trợ khách du lịch còn hạn chế. Bên cạnh đó, công tác quảng bá, ứng dụng công nghệ số trong phát triển du lịch cần tiếp tục được đẩy mạnh. Nguồn nhân lực phục vụ du lịch cũng cần được đào tạo, nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Khảo sát tổ hợp dịch vụ Đoài tại Làng cổ Đường Lâm. Ảnh: Hoàng Quyên

Hiến kế cho du lịch Sơn Tây, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội Nguyễn Tiến Đạt cho rằng sức hấp dẫn của du lịch Sơn Tây đến từ bản sắc văn hóa xứ Đoài, hệ thống nhà cổ và mô hình du lịch cộng đồng. Ông Đạt đề xuất phát triển mạng lưới du lịch cộng đồng theo phương châm "Mỗi nhà cổ là một sản phẩm", qua đó hình thành những trải nghiệm đặc trưng gắn với đời sống của người dân địa phương. Cùng với đó, Sơn Tây cần quy hoạch các không gian trải nghiệm dành cho du khách như khu vực giới thiệu ẩm thực truyền thống, nghề thủ công dân gian và các hoạt động văn hóa bản địa; hỗ trợ các dự án hợp tác công - tư (PPP) và thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

Một ngôi nhà cổ tại Đường Lâm được chủ nhà làm homestay. Ảnh: Hoàng Quyên

Đưa ra định hướng phát triển trong thời gian tới, Viện trưởng Viện Phát triển Du lịch châu Á Phạm Hải Quỳnh cho rằng, Sơn Tây cần xây dựng thương hiệu "Sơn Tây - Hành trình di sản: Kết nối quá khứ, kiến tạo tương lai cùng cộng đồng", lấy cộng đồng làm trung tâm và hướng đến phát triển du lịch xanh, bền vững. Địa phương cần chuẩn hóa không gian làng cổ, từ đầu làng đến cuối làng, giữ gìn và phát huy những yếu tố đặc trưng như đường đá nghiêng đỏ, tường đá ong, góp phần tạo nên diện mạo đồng bộ, mang đậm bản sắc xứ Đoài.

Đối với làng cổ Đường Lâm, ông Phạm Hải Quỳnh đề xuất xây dựng mô hình "sản phẩm tự xúc tiến" theo cơ chế vận hành khép kín, có khả năng tự phát triển và lan tỏa giá trị. Ngoài ra, địa phương cần chuẩn hóa vai trò của cộng đồng trong hoạt động du lịch, phát triển kinh tế đêm với trải nghiệm "Một ngày làm cư dân làng cổ", đồng thời đẩy mạnh số hóa di sản và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong kể chuyện, giới thiệu giá trị văn hóa, lịch sử tới du khách.

Hội nghị xúc tiến du lịch Sơn Tây. Ảnh: Hoàng Quyên

Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang cho biết ngành Du lịch Hà Nội xác định Sơn Tây không chỉ là một điểm đến riêng lẻ mà cần được đặt trong không gian phát triển chung của vùng phía Tây Hà Nội, gắn kết với các tuyến, điểm du lịch văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm làng nghề, tạo nên những hành trình đa dạng, hấp dẫn, góp phần mở rộng không gian phát triển của du lịch Hà Nội trong giai đoạn mới. Bên cạnh đó, Hà Nội đặt mục tiêu và quyết tâm phấn đấu đưa Làng cổ Đường Lâm trở thành "Làng du lịch tốt nhất thế giới" (Best Tourism Village) do Tổ chức Du lịch Liên Hợp quốc (UN Tourism) vinh danh trước năm 2030.

"Để hiện thực hóa mục tiêu đó, rất cần sự chung tay của các cấp, ngành, chính quyền địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Phát triển du lịch không chỉ là nhiệm vụ của ngành du lịch mà còn là trách nhiệm chung trong việc gìn giữ di sản, bảo tồn bản sắc, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng hình ảnh điểm đến văn minh, thân thiện, an toàn", ông Nguyễn Trần Quang bày tỏ.