Đánh thức lợi thế biên giới, kiến tạo động lực phát triển Cao Bằng (Bài 4)

Bài 4: Để doanh nghiệp lựa chọn Cao Bằng

Từ thảo luận tại hội thảo về kinh tế cửa khẩu và đổi mới sáng tạo, những số liệu đầu tư công bố của Cao Bằng đặt ra câu hỏi: doanh nghiệp lựa chọn địa điểm đầu tư trên cơ sở nào? Theo thông tin đến hết tháng 10/2026, Khu kinh tế cửa khẩu có 49 dự án của 39 doanh nghiệp, tổng vốn đăng ký khoảng 4.116 tỷ đồng, vốn đầu tư đã thực hiện khoảng 1.193,16 tỷ đồng; 43 dự án được ghi nhận đi vào hoạt động. Mỗi chỉ tiêu phản ánh một khía cạnh khác nhau, chưa đủ để kết luận hiệu quả của toàn bộ danh mục.

Đọc đúng hồ sơ đầu tư

Vốn đầu tư đã thực hiện tương đương khoảng 29% tổng vốn đăng ký. Tỷ lệ này phản ánh tương quan giữa hai chỉ tiêu tổng hợp tại thời điểm thống kê, không phải tỷ lệ hoàn thành tiến độ của toàn bộ danh mục. Các dự án có thời điểm chấp thuận, kỳ đầu tư và quy mô khác nhau. Ngược lại, việc nhiều dự án đã đi vào hoạt động cũng không tự chứng minh công suất khai thác hoặc hiệu quả sử dụng vốn. Đánh giá thực chất cần dựa trên tiến độ pháp lý từng dự án, phần diện tích đã đưa vào sử dụng, sản lượng dịch vụ và tình trạng vận hành.

Trong 9 tháng đầu năm, doanh thu sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp thuộc phạm vi thống kê đạt 900,33 tỷ đồng; nộp ngân sách nhà nước 62,14 tỷ đồng; tạo việc làm cho khoảng 500 lao động địa phương. Doanh thu không phải lợi nhuận; số lao động địa phương không phải toàn bộ lao động của doanh nghiệp. Những chỉ tiêu này có giá trị mô tả hoạt động, nhưng chưa đủ để suy ra năng suất hoặc tỷ suất sinh lời.

Hàng hóa qua Cửa khẩu Quốc tế Tà Lùng.

Hàng hóa qua Cửa khẩu Quốc tế Tà Lùng.

Trong Khu kinh tế cửa khẩu có 22 dự án kho bãi ngoài ngân sách với tổng diện tích khoảng 40,85 ha, vốn đầu tư khoảng 640,64 tỷ đồng; 16 dự án đã được ngành hải quan công nhận địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa. Những con số cho thấy quy mô đầu tư và một phần điều kiện hoạt động, chưa cho biết tỷ lệ lấp đầy, số lượt hàng xử lý hay hiệu quả sử dụng từng khu đất. Cũng không thể suy ra 6 dự án còn lại đều chậm hoặc không hoạt động, bởi phạm vi công nhận của hải quan không đồng nhất với tình trạng triển khai đầu tư.

Từ thảo luận về đổi mới sáng tạo và kinh tế cửa khẩu tại hội thảo, có thể rút ra một yêu cầu phân tích: hạ tầng và quỹ đất chỉ có giá trị kinh doanh khi được kết nối với nguồn hàng, dịch vụ và khách hàng. Đây là lập luận kinh tế để lựa chọn chỉ tiêu đánh giá, không phải nhận xét rằng các dự án kho bãi hiện nay đang hoạt động kém hiệu quả.

Doanh nghiệp quyết định bằng bài toán kinh doanh

Một nhà đầu tư logistics cần biết có bao nhiêu hàng qua từng cửa khẩu, loại hàng gì, thời điểm cao điểm, mức phí và khả năng kết nối vận tải. Một doanh nghiệp chế biến cần vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn sản phẩm, điện, nước, lao động và khách hàng. Nhà đầu tư du lịch lại quan tâm khả năng tiếp cận, thời gian lưu trú, mức chi tiêu và tính mùa vụ.

Vì thế, xúc tiến đầu tư phải đi xa hơn việc giới thiệu quỹ đất và danh mục dự án. Thông tin thị trường, quy hoạch, hiện trạng hạ tầng và quy trình thủ tục cần được công bố đủ rõ để doanh nghiệp tự tính toán. Nơi nào chưa có điện, nước, đường kết nối hoặc điều kiện môi trường phù hợp, phải nói rõ mức độ chuẩn bị thay vì quảng bá như mặt bằng sẵn sàng.

Doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc trao đổi cơ hội hợp tác tại phiên kết nối giao thương trực tiếp trong khuôn khổ Hội thảo khoa học quốc tế.

Doanh nghiệp Việt Nam và Trung Quốc trao đổi cơ hội hợp tác tại phiên kết nối giao thương trực tiếp trong khuôn khổ Hội thảo khoa học quốc tế.

Quỹ đất dành cho logistics là nguồn lực quan trọng của tỉnh. Hiệu quả khai thác có thể được theo dõi qua tiến độ đưa dự án vào sử dụng, nhu cầu thị trường, công suất phục vụ và mức đóng góp cho hoạt động kinh tế địa phương. Cách đánh giá dựa trên hồ sơ và kết quả thực tế sẽ giúp tỉnh vừa hỗ trợ nhà đầu tư triển khai dự án, vừa sử dụng tốt nguồn lực đất đai theo quy định.

Thay vì dàn trải danh mục mời gọi đầu tư, Cao Bằng có thể lựa chọn một số cơ hội đủ điều kiện về quy hoạch, đất đai, hạ tầng, nguồn lao động và nhu cầu thị trường để chuẩn bị hồ sơ minh bạch, thuận tiện cho nhà đầu tư nghiên cứu. Doanh nghiệp địa phương cũng cần cơ hội tham gia cung ứng nguyên liệu, vận tải, bảo trì và dịch vụ cho dự án lớn; mức độ liên kết này là một thước đo chất lượng thu hút đầu tư.

Chính quyền tháo gỡ đúng phần việc của mình

Tỉnh có thể chủ động nâng chất lượng quy hoạch, cung cấp thông tin, rút ngắn khâu phối hợp nội bộ theo pháp luật, hỗ trợ giải quyết thủ tục và theo dõi kiến nghị doanh nghiệp. Những nội dung về thuế, hải quan hoặc cơ chế ưu đãi vượt thẩm quyền phải được nghiên cứu, đánh giá tác động và trình cơ quan có thẩm quyền; không được giới thiệu như ưu đãi đã có hiệu lực.

Trong xử lý dự án chậm, cần phân biệt khó khăn do mặt bằng, hạ tầng, thủ tục với hạn chế từ năng lực tài chính hoặc việc không thực hiện cam kết của nhà đầu tư. Cơ chế xử lý phải dựa vào hồ sơ và quy định pháp luật, tránh đánh đồng mọi dự án chưa giải ngân đủ vốn với vi phạm tiến độ.

Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Phan Thăng An trao đổi về các sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ phục vụ thương mại xuyên biên giới, xuất khẩu.

Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Phan Thăng An trao đổi về các sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ phục vụ thương mại xuyên biên giới, xuất khẩu.

Từ những đề xuất hợp tác với đối tác Trung Quốc, bài toán của nhà đầu tư hiện ra khá cụ thể: có đủ hàng cho kho lạnh không, nguồn nguyên liệu cho chế biến ở đâu, điện và đất sản xuất có đáp ứng được không, thị trường tiêu thụ đã được xác định đến mức nào? Cơ quan quản lý có thể cung cấp thông tin, hướng dẫn và giải quyết thủ tục thuộc thẩm quyền; quyết định đầu tư vẫn phải dựa trên phương án kinh doanh và điều kiện pháp lý của từng dự án.

Đầu tư phải có liên kết tại chỗ

Giá trị lan tỏa không phụ thuộc đơn thuần vào nơi đăng ký trụ sở của doanh nghiệp. Một nhà đầu tư ngoài tỉnh vẫn có thể tạo việc làm, sử dụng dịch vụ và mua nguyên liệu tại Cao Bằng; doanh nghiệp đăng ký trong tỉnh cũng phải được đánh giá theo hoạt động thực tế. Cần quan tâm các hợp đồng cung ứng, việc làm, thu nhập và dịch vụ được tạo ra trên địa bàn, đồng thời bảo đảm cạnh tranh bình đẳng giữa các chủ thể.

Để doanh nghiệp tại chỗ tham gia sâu hơn, hỗ trợ thiết thực là đào tạo kỹ năng, minh bạch thông tin, kết nối nhà cung ứng và tạo điều kiện tiếp cận dịch vụ công bình đẳng. Năng lực cạnh tranh được xây dựng bằng chất lượng sản phẩm và dịch vụ, không phải bằng ưu tiên hành chính đối với nơi đăng ký trụ sở.

Điều thuyết phục nhà đầu tư không chỉ là vị trí cửa khẩu hay danh mục ưu đãi, mà là thông tin có thể kiểm tra về nguồn hàng, khách hàng, mặt bằng, hạ tầng và chi phí. Khi những điều kiện ấy được làm rõ, doanh nghiệp mới có cơ sở lựa chọn Cao Bằng bằng một phương án kinh doanh khả thi.

Minh Tâm

Nguồn Cao Bằng: https://baocaobang.vn/danh-thuc-loi-the-bien-gioi-kien-tao-dong-luc-phat-trien-cao-bang-bai-4-3194523.html