Đánh thức tiềm năng di sản ở Biện Thượng

Du khách tham quan quần thể danh thắng Kim Sơn.

Nằm nép mình dưới chân núi Báo, hướng ra dòng sông Mã, chùa Báo Ân là một trong những di tích tiêu biểu của địa phương. Trải qua hàng trăm năm và nhiều lần trùng tu, chùa vẫn giữ kiến trúc truyền thống với các hạng mục tiêu biểu như tòa Tam bảo, tượng Quan Thế Âm Bồ Tát, bia đá và tháp Viên Quang. Nơi đây là không gian sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của Nhân dân và điểm đến tâm linh của du khách.

Không chỉ gìn giữ giá trị kiến trúc, lịch sử, chùa Báo Ân còn là nơi lưu truyền nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống. Hằng năm, từ ngày 27 đến 29 tháng 2 âm lịch chùa Báo Ân diễn ra Lễ hội Rước nước. Lễ hội mang đậm dấu ấn văn hóa cư dân ven sông Mã, gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và cuộc sống bình yên. Lễ hội không chỉ đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của Nhân dân mà còn trở thành sản phẩm văn hóa đặc sắc, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Nếu chùa Báo Ân lưu giữ chiều sâu lịch sử và đời sống tín ngưỡng thì danh lam thắng cảnh núi Kim Sơn lại gây ấn tượng bởi vẻ đẹp sơn thủy hữu tình cùng ngôi chùa Kim Sơn linh ứng, điểm đến tâm linh quen thuộc của người dân và du khách. Sự hòa quyện giữa núi non, hang động tự nhiên và không gian văn hóa tâm linh tạo nên điểm đến mang bản sắc riêng của Biện Thượng.

Phát huy lợi thế đó, địa phương từng bước đầu tư chỉnh trang cảnh quan, hoàn thiện hạ tầng, bảo vệ môi trường, đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số và kết nối Kim Sơn với các di tích tiêu biểu khác để hình thành tuyến tham quan văn hóa - tâm linh.

Đến tham quan danh lam thắng cảnh Kim Sơn, chị Nguyễn Thị Nguyệt (phường Hạc Thành) chia sẻ: “Tôi ấn tượng bởi cảnh quan nơi đây vẫn giữ được vẻ đẹp tự nhiên, các di tích được bảo tồn khá tốt và môi trường sạch sẽ. Nếu tiếp tục đầu tư thêm các dịch vụ trải nghiệm, ứng dụng công nghệ số trong giới thiệu di tích thì chắc chắn sẽ thu hút nhiều du khách, nhất là giới trẻ”.

Xã Biện Thượng hiện sở hữu 31 di tích lịch sử - văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và danh lam thắng cảnh, trong đó có 7 di tích được xếp hạng cấp quốc gia. Nhiều công trình có giá trị như Phủ Trịnh, đền thờ Quận công Hoàng Đình Phùng, đình Bồng Hạ, đình làng Bồng Trung... đang được quan tâm trùng tu, tôn tạo, góp phần gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của Nhân dân.

Không dừng lại ở việc bảo tồn, xã Biện Thượng từng bước hoàn thiện cơ chế quản lý và phát huy giá trị di sản. Địa phương rà soát hiện trạng từng di tích để xây dựng lộ trình tu bổ phù hợp; kiện toàn ban quản lý, ban hành quy chế quản lý và tổ chức hoạt động văn hóa, tín ngưỡng. Đồng thời, nhiều di tích được giới thiệu trên các nền tảng số và triển khai gắn mã QR, giúp người dân, du khách thuận tiện tra cứu thông tin.

Trong bối cảnh nhiều địa phương tìm kiếm những sản phẩm du lịch mới, Biện Thượng lựa chọn phát huy chính những giá trị văn hóa sẵn có. Đây không chỉ là giải pháp bảo tồn di sản mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch, dịch vụ, tạo sinh kế cho người dân và bồi đắp bản sắc cộng đồng. Khi di tích được gìn giữ, lễ hội truyền thống được phát huy và không gian văn hóa được hồi sinh, di sản không còn chỉ là ký ức của quá khứ mà đang trở thành nguồn lực cho sự phát triển hôm nay.

Việc gắn bảo tồn với khai thác hợp lý đang mang lại những kết quả tích cực. Từ đầu năm đến nay, danh lam thắng cảnh Kim Sơn đón khoảng 4.000 lượt khách; các điểm di tích như Phủ Trịnh, chùa Báo Ân và đền thờ Trần Khát Chân thu hút khoảng 3.000 lượt khách đến tham quan, chiêm bái. Những con số này cho thấy sức hút ngày càng lớn của hệ thống di sản và khẳng định hướng đi phù hợp trong phát triển du lịch gắn với bảo tồn.

Ông Hà Minh Đoan, Phó Chủ tịch UBND xã Biện Thượng, cho biết: “Xác định bảo tồn di tích phải gắn với phát huy giá trị để tạo động lực phát triển bền vững, địa phương sẽ tiếp tục huy động các nguồn lực đầu tư, ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, kết nối các điểm di tích, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng di sản, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội”.

Với cách tiếp cận lấy bảo tồn làm nền tảng, lấy phát huy giá trị làm động lực, Biện Thượng đang từng bước để mỗi di tích, danh thắng, mỗi lễ hội trở thành một điểm hẹn văn hóa, một sản phẩm du lịch và một dấu ấn riêng trong hành trình phát triển.