Đào tạo đại học phải giải quyết bài toán nhân lực của xã hội

Đến năm 2035, giáo dục đại học Việt Nam phấn đấu 90% người tốt nghiệp có việc làm phù hợp trong 12 tháng.

Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến 2045 của Chính phủ được công bố ngày 21/9, trong đó mục tiêu lớn nhất là đưa giáo dục đại học trở thành "hạ tầng tri thức chiến lược quốc gia", giữ vai trò nòng cốt trong phát triển nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, nghiên cứu khoa học và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước.

Bộ GD-ĐT cho biết, chiến lược này yêu cầu một trường đại học không thể chỉ quan tâm tuyển được bao nhiêu sinh viên, mà phải trả lời được: nhà trường đào tạo nhân lực cho lĩnh vực nào; giải quyết vấn đề gì của đất nước; kết quả đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao đã tạo ra giá trị gì cho xã hội.

Đến năm 2035, Việt Nam phấn đấu có 100% cơ sở giáo dục đại học đạt chuẩn; tỷ lệ học đại học trong nhóm dân số 18-22 tuổi đạt 45%; người học sau đại học chiếm 15%; người học STEM chiếm 40% quy mô ở mỗi trình độ; 90% người tốt nghiệp có việc làm phù hợp trong 12 tháng.

Những con số này phải được chuyển hóa thành chất lượng và hiệu quả thực chất. Qua đó, mỗi trường đại học phải được nhận diện bằng chất lượng và giá trị đóng góp cho đất nước, không chỉ bằng quy mô đào tạo.

Chính phủ muốn mở rộng tỷ lệ tiếp cận giáo dục trình độ cao, tăng mạnh số người học các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và công nghệ. Đến năm 2035, khoảng 45% dân số trong độ tuổi 18 - 22 học đại học (hiện khoảng 36%), ở bậc sau đại học đạt 15%. Số học viên khối ngành STEM chiếm 40% quy mô đào tạo.

Các mục tiêu khác là: tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt 50% (hiện là 36%); tỷ trọng nguồn thu từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển giao tri thức của các trường đạt 15%; thu hút 5.000 nhà khoa học, chuyên gia quốc tế và trí thức Việt Nam ở nước ngoài đến giảng dạy, nghiên cứu.

Cùng đó, Chính phủ lựa chọn khoảng 30 trường đại học trọng điểm để tập trung đầu tư nguồn lực. 3-5 trường trong số này được định hướng thành đại học tinh hoa, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của giáo dục đại học Việt Nam, với 10 trường thuộc top 200 châu Á, hai trường vào top 100 thế giới theo lĩnh vực đào tạo.

Chiến lược đặt ra bộ chỉ số cốt lõi của giáo dục đại học. Bộ chỉ số là công cụ để chuyển từ quản lý chủ yếu bằng hồ sơ, thủ tục sang quản trị bằng mục tiêu, dữ liệu và kết quả. Đây cũng là “bảng đo sức khỏe và mức độ đóng góp” của từng cơ sở giáo dục đại học, phù hợp với sứ mạng của cơ sở đó.

Bộ chỉ số sẽ tập trung vào năm nhóm: chất lượng đào tạo và việc làm của người học; năng lực đội ngũ; kết quả khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; hiệu quả quản trị, sử dụng nguồn lực; mức độ đóng góp cho xã hội, ngành, vùng và đất nước.