Đào tạo nghề cần bắt nhịp với sự thay đổi của thị trường lao động

Chuyển đổi số phải mang lại hiệu quả thực chất

Ngày 9/10, tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức phiên thảo luận chuyên đề “Giáo dục nghề nghiệp trong hệ sinh thái nhân lực số”, trong khuôn khổ Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số.

Phiên thảo luận có sự tham gia của đại diện các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức giáo dục và đơn vị phát triển giải pháp phục vụ ngành Giáo dục đến từ nhiều quốc gia.

Phát biểu tại chương trình, ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ Giáo dục và Đào tạo), cho biết theo dự báo, đến năm 2030, khoảng 22% số việc làm hiện nay có thể thay đổi. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với hệ thống giáo dục nghề nghiệp trong việc thích ứng với sự chuyển dịch của thị trường lao động.

Ông Trần Thanh Đạm, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên.

Theo ông Trần Thanh Đạm, chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp trên thế giới không còn chỉ tập trung vào ứng dụng công nghệ trong giảng dạy, mà đang hướng tới đổi mới toàn diện cách dự báo nhu cầu kỹ năng, tổ chức đào tạo, đánh giá năng lực và kết nối người học với thị trường lao động.

Tại khu vực ASEAN, phát triển nguồn nhân lực có kỹ năng, khả năng thích ứng với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tăng cường dịch chuyển lao động được xác định là những ưu tiên quan trọng.

Đối với Việt Nam, chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp được triển khai trên nhiều phương diện, từ nâng cao năng lực số cho đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý đến đổi mới chương trình, nội dung và phương pháp đào tạo.

Cùng với đó, việc phát triển hạ tầng, học liệu số, xây dựng cơ sở dữ liệu, đổi mới quản trị nhà trường và tăng cường hợp tác quốc tế cũng là những nhiệm vụ được chú trọng.

Đặc biệt, phát triển nhân lực số được xác định là nhiệm vụ then chốt, gắn với trang bị tư duy số, kiến thức về trí tuệ nhân tạo (AI), tư duy dữ liệu, đồng thời thúc đẩy đào tạo lại và đào tạo thường xuyên.

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả chuyển đổi số, ông Trần Thanh Đạm cho rằng vấn đề không còn nằm ở việc có thực hiện chuyển đổi số hay không, mà là triển khai như thế nào để tạo ra giá trị thực chất, đồng đều trong toàn hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

Gắn đào tạo nghề với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp

Một trong những nội dung trọng tâm tại phiên thảo luận là tăng cường kết nối giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, bảo đảm hoạt động đào tạo đáp ứng những thay đổi của thị trường lao động.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Theo bà Vũ Thị Tú Anh, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, trong kỷ nguyên số, giáo dục nghề nghiệp không thể tiếp tục vận hành như một hệ thống đào tạo tách biệt với thị trường lao động.

Sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, mô hình sản xuất, chuỗi cung ứng và phương thức tổ chức việc làm đòi hỏi các cơ sở đào tạo phải thường xuyên cập nhật chương trình, phương pháp giảng dạy và nội dung thực hành.

Bà Vũ Thị Tú Anh nhận định: “Nếu nhà trường cập nhật chậm hơn doanh nghiệp, người học sẽ gặp khó khi chuyển từ môi trường học tập sang môi trường làm việc. Nếu doanh nghiệp không tham gia vào quá trình đào tạo, chương trình sẽ khó phản ánh đầy đủ những năng lực mà thị trường đang cần”.

Từ góc độ chính sách, hệ thống giáo dục nghề nghiệp cần được phát triển theo hướng hiện đại, linh hoạt, mở, liên thông, tạo điều kiện cho người học tiếp cận giáo dục suốt đời.

Trong đó, dữ liệu về nhu cầu kỹ năng, vị trí việc làm, tiêu chuẩn nghề nghiệp, xu hướng công nghệ, kết quả học tập và khả năng có việc làm của người học giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Khi những dữ liệu này được kết nối, nhà trường có thể chủ động cập nhật chương trình đào tạo; doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo; người học xác định rõ lộ trình nghề nghiệp, trong khi cơ quan quản lý có thêm căn cứ để xây dựng chính sách phù hợp.

Chia sẻ tại phiên thảo luận, các chuyên gia cho rằng, sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia có mối quan hệ chặt chẽ với chất lượng đào tạo nguồn nhân lực.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng, các cơ sở giáo dục cần đổi mới tư duy đào tạo, chú trọng trang bị kiến thức về công nghệ, AI và chuyển đổi số, giúp người học đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp trong tương lai.

Đối với Việt Nam, mục tiêu phát triển kinh tế cũng đặt ra những thách thức trong chuẩn bị nguồn nhân lực, người học không chỉ cần có kỹ năng đáp ứng công việc hiện tại mà còn phải sẵn sàng thích ứng với những yêu cầu nghề nghiệp được dự báo. Đặc biệt, cần phát huy vai trò của trải nghiệm thực tế trong quá trình học tập và sự kết nối giữa cơ sở giáo dục với doanh nghiệp nhằm bảo đảm chất lượng đào tạo.