Đặt mục tiêu có 'Làng du lịch tốt nhất thế giới' ở Đồng Nai

Sau khi góp phần đưa làng Tân Hóa (huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ, nay là xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị) trở thành đại diện đầu tiên của Việt Nam được UN Tourism vinh danh "Làng du lịch tốt nhất thế giới" năm 2023, Công ty TNHH Oxalis Adventure tiếp tục đặt mục tiêu xây dựng thêm một mô hình tương tự tại Tà Lài (tỉnh Đồng Nai).

Kế hoạch vừa được doanh nghiệp trình bày với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đồng Nai, Hiệp hội Du lịch Đồng Nai cùng lãnh đạo Khu Bảo tồn Thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai và Vườn quốc gia Cát Tiên. Mục tiêu là đưa Tà Lài trở thành làng du lịch cộng đồng kiểu mẫu, phát triển sinh kế bền vững cho người dân vùng đệm Cát Tiên và hoàn thiện các tiêu chí để ứng cử danh hiệu "Làng du lịch tốt nhất" do UN Tourism trao tặng vào năm 2030.

Lấy Tân Hóa làm tiền lệ

Tham vọng này được xây dựng trên kinh nghiệm từ Tân Hóa (Quảng Bình), địa phương được UN Tourism lựa chọn vào mạng lưới "Làng du lịch tốt nhất thế giới" nhờ mô hình phát triển dựa trên cộng đồng, bảo tồn thiên nhiên và khả năng thích ứng với điều kiện ngập lụt đặc trưng.

Theo UN Tourism, Tân Hóa được ghi nhận bởi cách khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách có trách nhiệm, giữ gìn bản sắc địa phương và để người dân trở thành trung tâm của hoạt động du lịch. Thay vì đứng ngoài chuỗi giá trị, người dân trực tiếp làm hướng dẫn viên, porter, chủ homestay hay cung cấp dịch vụ ăn uống cho du khách.

Khung cảnh làng Tân Hóa - "Làng du lịch tốt nhất thế giới" đầu tiên tại Việt Nam. Ảnh: Trần Trang.

Sau hơn một thập kỷ phát triển du lịch, ngôi làng hiện đón hơn 10.000 lượt khách mỗi năm, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 100 lao động địa phương. Thu nhập của nhiều hộ dân tăng nhiều lần so với trước đây, trong khi áp lực khai thác tài nguyên tự nhiên giảm đáng kể.

Theo Oxalis, đây là mô hình mà doanh nghiệp mong muốn nhân rộng tại Tà Lài, với triết lý phát triển du lịch phải song hành cùng bảo tồn hệ sinh thái và nâng cao chất lượng sống của cộng đồng.

Trong khi đó, theo UN Tourism, du lịch nông thôn không chỉ tạo việc làm trực tiếp mà còn thúc đẩy các chuỗi giá trị liên quan như nông nghiệp, thủ công, lưu trú và dịch vụ, qua đó góp phần nâng cao thu nhập, hạn chế tình trạng di cư lao động và khuyến khích người dân gìn giữ tài nguyên thiên nhiên cũng như bản sắc văn hóa địa phương.

Khảo sát của tổ chức này cũng cho thấy 96% quốc gia thành viên tin rằng du lịch nông thôn sẽ tiếp tục đóng vai trò lớn trong phát triển kinh tế địa phương, trong khi tạo việc làm và cải thiện sinh kế là lợi ích được nhắc đến nhiều nhất.

Không chỉ phát triển du lịch

Tà Lài nằm ở vùng đệm Vườn quốc gia Cát Tiên, là nơi sinh sống của cộng đồng người Chơ Ro, Mạ và S'tiêng. Theo kế hoạch chiến lược giai đoạn 2026-2030, mục tiêu của dự án không đơn thuần là gia tăng lượng khách mà hướng đến xây dựng một hệ sinh thái kinh tế địa phương dựa trên du lịch cộng đồng.

Ba nhóm mục tiêu được đặt ra gồm phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn môi trường và xây dựng thương hiệu quốc tế.

Trong đó, người dân sẽ được tạo việc làm thông qua chuỗi giá trị kết hợp giữa du lịch, lưu trú, nông nghiệp sạch và thủ công mỹ nghệ. Việc chuyển đổi sinh kế cũng được kỳ vọng góp phần giảm áp lực khai thác rừng, đồng thời khôi phục nghề dệt thổ cẩm và các giá trị văn hóa bản địa.

Tour khám phá đưa du khách hiking xuyên rừng, trải nghiệm thực địa tại VQG Cát Tiên. Ảnh: Oxalis.

Theo kế hoạch, giai đoạn đầu (2026-2027) sẽ tập trung tạo các sản phẩm trải nghiệm tại Vườn quốc gia Cát Tiên, tuyển dụng và đào tạo khoảng 30 người dân địa phương làm porter, hướng dẫn viên và trợ lý tour. Cùng với đó là mô hình "Ăn trưa tại nhà dân" (home-meal), trong đó các hộ gia đình được tập huấn về an toàn thực phẩm, kỹ năng phục vụ và giao tiếp để trực tiếp đón khách. Nghề dệt thổ cẩm cũng được phục dựng và đưa vào chuỗi trải nghiệm dành cho du khách.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, ông Nguyễn Châu Á, CEO Công ty TNHH Oxalis Adventure, cho biết sau 2 tháng đi vào vận hành, hiệu ứng các tour khám phá Vườn quốc gia Cát Tiên vượt kỳ vọng ban đầu.

Gần 100 người đã vào rừng thám hiểm với tỷ lệ 40% khách Việt và 60% khách nước ngoài.

Đến giai đoạn 2027-2028, dự án sẽ mở rộng chuỗi giá trị bằng việc xây dựng 10 homestay kiểu mẫu nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc bản địa. Song song đó là dự án "Cánh đồng du lịch Tà Lài", kết hợp trải nghiệm nông nghiệp với phát triển thương hiệu "Gạo sạch Tà Lài" để bán cho khách du lịch và phân phối ra thị trường.

Giai đoạn cuối (2029-2030) sẽ bổ sung các sản phẩm như chèo thuyền, đạp xe địa hình, biểu diễn cồng chiêng hay tắm lá thuốc truyền thống; đồng thời thu hút thêm các doanh nghiệp cùng theo đuổi mô hình du lịch có trách nhiệm để phát triển hệ sinh thái dịch vụ. Đây cũng là thời điểm Tà Lài hoàn thiện hồ sơ ứng cử danh hiệu "Best Tourism Villages" của UN Tourism.

Thay vì chỉ đặt mục tiêu về lượng khách, kế hoạch phát triển Tà Lài đưa ra các chỉ số gắn với sinh kế và bảo tồn.

Kiểm lâm VQG Cát Tiên chia sẻ với du khách cách nhận biết dấu vết của động vật hoang dã và những thách thức trong công tác bảo vệ rừng. Ảnh: Oxalis.

Đến năm 2030, dự án hướng tới tạo việc làm thường xuyên cho tối thiểu 100 lao động địa phương, giúp thu nhập của các hộ tham gia tăng ít nhất 50% so với trước năm 2026. Toàn bộ rác thải từ hoạt động du lịch sẽ được phân loại và xử lý, đồng thời không để xảy ra tác động xâm hại đến hệ sinh thái rừng của Vườn quốc gia Cát Tiên.

Theo phân công trong kế hoạch, Oxalis đóng vai trò quy hoạch sản phẩm, đào tạo và điều phối nguồn khách; cộng đồng địa phương trực tiếp vận hành các dịch vụ như homestay, bữa ăn tại nhà dân, nông nghiệp sạch và thủ công; trong khi chính quyền cùng Vườn quốc gia Cát Tiên chịu trách nhiệm về cơ chế, quản lý tải lượng khách và bảo vệ vùng đệm sinh thái.

Nếu đạt mục tiêu vào năm 2030, Tà Lài có thể trở thành đại diện tiếp theo của Việt Nam được UN Tourism vinh danh là "Làng du lịch tốt nhất thế giới". Xa hơn một danh hiệu quốc tế, kế hoạch này cũng là phép thử cho khả năng phát triển du lịch dựa trên cộng đồng, trong đó giá trị của thiên nhiên và văn hóa bản địa được xem là nền tảng để tạo sinh kế lâu dài, thay vì nguồn tài nguyên để khai thác ngắn hạn.