Đặt nền móng cho tăng trưởng hai con số: Kinh tế Việt Nam cần gì từ giai đoạn 2026-2030?

Sáng 13/1 tại Hà Nội, hội thảo "Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026" đã diễn ra với sự tham dự của nhiều chuyên gia kinh tế, lãnh đạo doanh nghiệp và tổ chức tài chính.

Việt Nam còn dư địa chính sách nhất định

Trình bày tham luận tại sự kiện, TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho rằng bối cảnh kinh tế toàn cầu đang bước vào giai đoạn "bất định sâu sắc", trong đó các yếu tố chính trị, địa chính trị, công nghệ và kinh tế đan xen ngày càng chặt chẽ.

Theo TS. Võ Trí Thành, thế giới hiện nay đang đối mặt với nhiều biến động lớn như cạnh tranh chiến lược giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ, tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và thiên tai, sự bùng nổ của công nghệ, cũng như quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tái cấu trúc nền kinh tế toàn cầu. Những xu hướng này vừa tạo ra thách thức, vừa mở ra cơ hội phát triển mới cho các nền kinh tế đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược thương hiệu và cạnh tranh phát biểu tại sự kiện.

Vị chuyên gia cho biết, tại các diễn đàn quốc tế, hai câu hỏi lớn thường xuyên được đặt ra là làm thế nào để vừa nâng cao khả năng chống chịu, vừa duy trì tăng trưởng trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động; đồng thời làm sao để Việt Nam tiếp tục con đường phát triển dài hạn hướng tới các mục tiêu 2030-2045, tránh nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình.

Từ góc độ chính sách, ông nhấn mạnh ba nhóm giải pháp quan trọng.

Thứ nhất là ứng xử linh hoạt và khéo léo với môi trường quốc tế, đặc biệt trong quan hệ với các thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, đồng thời đa dạng hóa đối tác tại EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ.

Thứ hai là củng cố nền tảng kinh tế vĩ mô nhằm bảo đảm hiệu quả phân bổ nguồn lực, hạn chế đầu cơ và bảo đảm an sinh xã hội.

Thứ ba là đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực - những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng dài hạn.

TS. Võ Trí Thành cũng lưu ý, dù Việt Nam còn dư địa chính sách nhất định với nợ công ở mức an toàn, song tăng trưởng cao cần đi kèm chất lượng và tính bền vững, tránh chạy theo các mục tiêu ngắn hạn.

Đâu là trụ cột của mô hình tăng trưởng kinh tế mới?

Tại phiên thảo luận thứ nhất với chủ đề "Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số", các diễn giả gồm PGS.TS Trần Đình Thiên - thành viên Tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, ông Đặng Thành Tâm - Chủ tịch HĐQT Kinh Bắc (KBC), ông Phạm Hồng Hải - Tổng giám đốc Ngân hàng OCB và ông Nguyễn Đức Hùng Linh - Phó Tổng giám đốc Khối Đầu tư AgriS đã trao đổi về những yếu tố then chốt cho tăng trưởng giai đoạn tới.

PGS.TS Trần Đình Thiên đánh giá, điểm "bình thường mới" quan trọng nhất tạo nền tảng cho bước ngoặt tăng trưởng giai đoạn 2026-2030 là việc khu vực kinh tế tư nhân đã được đặt đúng vào vai trò vốn có của nó - nền tảng, cốt lõi và là động lực tăng trưởng hàng đầu của nền kinh tế.

Theo ông, việc "bình thường hóa" vai trò của khu vực tư nhân không chỉ tạo ra sự thay đổi về mô hình phát triển, mà còn quan trọng hơn là khôi phục và củng cố niềm tin của xã hội vào triển vọng dài hạn của nền kinh tế.

PGS.TS Trần Đình Thiên - thành viên Tổ tư vấn Kinh tế của Thủ tướng, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam.

Ông Thiên nhận định, một điểm khác biệt rất đáng chú ý trong giai đoạn hiện nay nằm ở cách tiếp cận và tổ chức thực thi các nghị quyết. Nếu như trước đây, nhiều nghị quyết có nội dung đúng đắn nhưng hiệu lực và hiệu quả triển khai còn hạn chế, thì nay tư duy điều hành đã chuyển sang hướng tổng thể, đồng bộ, theo "bộ", theo "khối".

Cách tiếp cận này cho phép các chính sách không còn vận hành đơn lẻ, manh mún, mà tạo ra sự cộng hưởng, qua đó thay đổi cục diện phát triển và giúp các chủ trương lớn đi vào cuộc sống nhanh và thực chất hơn.

Ông Thiên nêu rõ, mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam đang dần hình thành với những động lực ngày càng rõ nét, nếu được thực thi hiệu quả sẽ mở ra dư địa tăng trưởng rất lớn trong giai đoạn tới.

Mô hình này dựa trên ba trụ cột chính: khu vực tư nhân được nhìn nhận đúng và trao không gian phát triển tương xứng; khoa học - công nghệ lần đầu tiên được xác lập là lực lượng sản xuất nền tảng, vừa là mục tiêu vừa là công cụ phát triển; và hạ tầng được đầu tư theo cách tiếp cận hệ thống, có ưu tiên và liên kết chặt chẽ.

Tuy nhiên, theo ông Thiên, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở năng lực thực thi. Ông nhấn mạnh, chỉ khi những tư duy, chủ trương và nghị quyết đúng đắn được chuyển hóa thành hành động cụ thể, hiệu quả, nền kinh tế mới có thể đạt được tăng trưởng cao không chỉ về quy mô mà còn về chất lượng, hiệu quả và sử dụng tối ưu các nguồn lực trong giai đoạn 2026-2030.

"Với tinh thần của các Nghị quyết đã được đưa ra, tôi tin rằng nếu thành công, điều này sẽ đảm bảo đất nước phát triển không chỉ về số lượng mà còn về hiệu quả, về cách sử dụng nguồn lực một cách tối ưu", ông Thiên kỳ vọng.

Từ góc độ tài chính - ngân hàng, ông Phạm Hồng Hải cho rằng tư duy "quyết định nhanh - triển khai nhanh - chịu trách nhiệm rõ ràng" đang dần trở thành thông lệ mới trong hệ thống ngân hàng.

Việc phân quyền mạnh hơn, áp dụng phương pháp quản trị linh hoạt và phát triển các sản phẩm tín dụng dựa trên dòng tiền đã góp phần cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp khởi nghiệp.

Bên cạnh đó, tín dụng xanh được đánh giá vừa là trách nhiệm xã hội, vừa là cơ hội kinh doanh, giúp ngân hàng tăng trưởng ổn định và kiểm soát rủi ro tốt hơn.

Toàn cảnh hội thảo "Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026".

Ở góc độ thu hút đầu tư nước ngoài, ông Đặng Thành Tâm cho rằng môi trường đầu tư tại Việt Nam đang có những chuyển biến tích cực nhờ tiến độ ra quyết định và triển khai dự án được cải thiện.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý sự cần thiết của việc gia tăng tỉ lệ nội địa hóa, nâng cao giá trị gia tăng trong nước và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn.

Trong khi đó, đại diện AgriS, ông Nguyễn Đức Hùng Linh nhấn mạnh, các tiêu chuẩn ESG và yêu cầu truy xuất nguồn gốc đang trở thành yếu tố bắt buộc đối với hàng hóa Việt Nam khi tham gia thị trường toàn cầu.

Theo ông, đây là xu hướng dài hạn, đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ, số hóa chuỗi sản xuất và nâng cao năng lực quản trị để duy trì khả năng cạnh tranh.

Nguyễn Hồng Nhung