Đất nông nghiệp Hà Nội phải tạo giá trị cao hơn

Giáo sư Đặng Hùng Võ và ông Mai Văn Phấn là khách mời Chương trình thời sự đặc biệt của Cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội tối 26-3. Ảnh: Phạm Hùng

Không thể làm nông nghiệp theo lối cũ

Trao đổi về những nét đặc thù của nông nghiệp Hà Nội, Giáo sư Đặng Hùng Võ cho rằng, Hà Nội là đô thị đặc biệt nhưng nông nghiệp vẫn giữ vị trí quan trọng và còn nhiều dư địa phát triển. Theo ông, thực tế cho thấy dù bước sang thời kỳ công nghiệp hóa, nông nghiệp không hề mất đi vai trò, mà vẫn là một trong những trụ cột tạo ra giá trị, thậm chí đóng góp lớn cho xuất khẩu ở tầm quốc gia.

Theo Giáo sư Đặng Hùng Võ, điểm đặc thù của nông nghiệp Hà Nội nằm ở chỗ tồn tại ngay trong lòng đô thị, nơi đất đai ngày càng thu hẹp và chịu áp lực lớn từ quá trình đô thị hóa. Chính yếu tố đất đai này buộc nông nghiệp không thể đi theo lối canh tác truyền thống, mà phải chuyển sang hướng hiện đại, giá trị cao. Nói cách khác, không thể “cày sâu cuốc bẫm” như trước, mà cần cơ giới hóa, ứng dụng khoa học và tổ chức sản xuất theo hướng hiệu quả hơn trên mỗi đơn vị diện tích.

Giáo sư Đặng Hùng Võ cũng nhấn mạnh, công nghệ cao không thể làm theo kiểu phong trào. Muốn phát triển được, phải bắt đầu từ nền tảng “nông nghiệp chính xác”, tức là hiểu rõ từng loại cây trồng cần gì, từ dinh dưỡng, nước tưới đến quy trình chăm sóc theo từng giai đoạn. Đây là khâu then chốt để tiến tới nông nghiệp công nghệ cao thực sự.

Giáo sư Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường. Ảnh: Phạm Hùng

Trong điều kiện quỹ đất hạn chế, theo Giáo sư Đặng Hùng Võ, Hà Nội cần xác định rõ giá trị sử dụng của đất nông nghiệp trong tổng thể phát triển kinh tế. Một hướng đi tiềm năng là kết hợp nông nghiệp với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm. Tuy nhiên, việc này phải được làm bài bản, xuất phát từ chính hoạt động sản xuất nông nghiệp, tránh tình trạng làm “farm” chỉ để đón khách mà không rõ sản xuất gì, dẫn đến thiếu bền vững.

Từ góc nhìn đó, Giáo sư Đặng Hùng Võ cho rằng đặc thù của nông nghiệp Hà Nội không chỉ nằm ở vị trí trong lòng đô thị, mà còn ở yêu cầu phải chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy: Từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp công nghệ cao, chính xác và đa giá trị, trong đó đất đai là yếu tố quyết định cách thức phát triển.

Thêm động lực từ cơ chế mới

Đề cập những cơ chế, chính sách hỗ trợ xu hướng khai thác đất nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị, gắn sản xuất với dịch vụ, du lịch và các mô hình đa giá trị, ông Mai Văn Phấn cho biết mục tiêu cốt lõi của Nghị quyết 02 là phát huy nguồn lực đất đai, trước hết để người dân trực tiếp sản xuất phát triển kinh tế, từ đó đóng góp chung cho xã hội.

Theo ông Mai Văn Phấn, Luật Đất đai 2024 đã cụ thể hóa nhiều quy định mang tính đột phá nhằm thúc đẩy việc tích tụ và sử dụng đất hiệu quả. Điểm nhấn quan trọng là quy định về sử dụng đất đa mục đích, cho phép linh hoạt trong khai thác giá trị kinh tế trên cùng một diện tích đất nông nghiệp. Bên cạnh đó, hạn mức tập trung tích tụ đất đai đối với cá nhân đã được mở rộng gấp 10 lần so với Luật năm 2013, lên tới 30ha, đồng thời mở rộng đối tượng tham gia để mọi thành phần xã hội đều có thể chung tay phát triển.

Ông Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Ảnh: Phạm Hùng

Đối với đặc thù của Hà Nội, ông Mai Văn Phấn cho rằng địa phương cần có định hướng rõ nét, thay vì chỉ thuần túy trồng lúa hay chăn nuôi. Theo ông, Thủ đô nên tập trung phát triển nông nghiệp gắn với du lịch trải nghiệm, xác định các sản phẩm đặc thù như hoa, cây cảnh, rau, củ, quả chất lượng cao để cung cấp cho đô thị. Để hiện thực hóa điều này, việc xác định rõ các vùng trồng, vùng phát triển trong quy hoạch sử dụng đất là yêu cầu tiên quyết.

Ông Mai Văn Phấn cũng cho biết, công tác quản lý và kiểm soát hiện nay đã được đơn giản hóa tối đa thông qua việc phân cấp mạnh mẽ. Theo Nghị định 102, các phương án sử dụng đất nông nghiệp đa mục đích hiện do cấp xã trực tiếp phê duyệt và kiểm soát, thay vì phải qua nhiều cấp như trước. Việc này không chỉ tạo thuận lợi về thủ tục hành chính, mà còn giúp chính quyền cơ sở giám sát chặt chẽ, tránh tình trạng lợi dụng chính sách để “bê tông hóa” hay chiếm dụng đất, bảo đảm đất nông nghiệp không bị biến dạng và có thể quay lại sản xuất khi cần thiết.

Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp Thủ đô cho giá trị rất cao, đáp ứng nhu cầu của đô thị. Ảnh: Phạm Hùng

Ý kiến của hai chuyên gia cho thấy, với Hà Nội, trong điều kiện quỹ đất ngày càng hạn hẹp, hướng đi phù hợp không phải là mở rộng sản xuất theo chiều rộng, mà là nâng cao giá trị trên từng đơn vị diện tích, đồng thời khai thác linh hoạt hơn các mô hình sử dụng đất nhờ những cơ chế, chính sách mới.

Nhóm phóng viên