Dấu hiệu nhận biết có thể mắc bệnh cúm

Trẻ có thể xuất hiện lơ mơ, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê hoặc tăng trương lực cơ. Ảnh: Đinh Hà.

Theo số liệu giám sát bệnh truyền nhiễm, cúm mùa đang có xu hướng tăng nhẹ trong những tuần gần đây, nhưng chưa ghi nhận diễn biến bất thường về số ca bệnh nặng và tử vong.

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm Influenza gây ra, chủ yếu gồm cúm A và cúm B. Bệnh lây truyền qua đường hô hấp thông qua giọt bắn khi người bệnh nói chuyện, ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt có virus.

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Hoàng Phong, Trưởng khoa Hô hấp 1, Bệnh viện Nhi đồng 2, thời tiết giao mùa tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh hô hấp phát triển, làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở trẻ. Phần lớn người mắc cúm có thể tự hồi phục, tuy nhiên, bệnh vẫn có khả năng gây biến chứng, nhất là ở trẻ nhỏ và những trường hợp có bệnh nền.

Các dấu hiệu nhận biết cúm mùa phổ biến:

Toàn thân: Sốt cao đột ngột, kèm lạnh run, đau đầu và đau mỏi cơ thể.
Hô hấp: Ho dồn dập, đau rát họng, chảy nước mũi, đau tức ngực.
Tiêu hóa (ít gặp hơn): Đau bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy.

Ở trẻ nhỏ, những biểu hiện ban đầu như sốt, ho, sổ mũi, nghẹt mũi có thể dễ bị phụ huynh bỏ qua. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi diễn biến bệnh, đặc biệt khi trẻ sốt cao, mệt nhiều hoặc xuất hiện những dấu hiệu bất thường.

Nhóm trẻ có nguy cơ diễn tiến nặng khi mắc cúm mùa gồm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 2 tuổi; trẻ mắc bệnh mạn tính và trẻ bị suy giảm miễn dịch. Ngoài ra, trẻ sinh non, nhẹ cân, suy dinh dưỡng hoặc chưa được tiêm chủng đầy đủ cũng cần được quan tâm, theo dõi sát khi mắc bệnh đường hô hấp.

Môi trường sống cũng ảnh hưởng đến nguy cơ mắc bệnh. Trẻ sống trong không gian đông đúc, ô nhiễm, thiếu vệ sinh, thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá hoặc người mắc bệnh truyền nhiễm đường hô hấp có nguy cơ phơi nhiễm cao hơn.

Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu cảnh báo như khó thở, thở nhanh hoặc thở bất thường, co lõm lồng ngực, tím môi và đầu chi, tay chân lạnh. Trẻ sốt cao liên tục trên 39 độ C, khó hạ sốt, lừ đừ, li bì, khó đánh thức, co giật, bỏ bú, uống kém hoặc có dấu hiệu mất nước cũng cần được đánh giá y tế kịp thời.

Để hạn chế nguy cơ mắc cúm mùa, bác sĩ Phong lưu ý phụ huynh cần bảo đảm chế độ dinh dưỡng phù hợp với lứa tuổi, giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng, hạn chế khói thuốc lá và các nguồn ô nhiễm.

Trẻ cần được tiêm chủng đầy đủ theo lịch, trong đó có vaccine cúm hàng năm theo khuyến cáo. Khi bệnh hô hấp gia tăng, cha mẹ nên hạn chế đưa trẻ đến nơi đông người, tránh để trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh, đồng thời duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng và vệ sinh các vật dụng thường xuyên tiếp xúc.

Khi trẻ mắc bệnh và được bác sĩ đánh giá có thể chăm sóc tại nhà, cha mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi trong phòng sạch, thông thoáng; bổ sung đủ nước phù hợp với lứa tuổi. Trẻ đang bú mẹ tiếp tục được bú mẹ. Với trẻ ăn dặm hoặc trẻ lớn, phụ huynh nên cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu, chia thành nhiều bữa nhỏ nếu trẻ ăn kém hoặc dễ nôn trớ.

Khi trẻ sốt từ 38,5 độ C trở lên, phụ huynh có thể sử dụng paracetamol theo hướng dẫn của bác sĩ. Liều dùng thường được tính theo cân nặng, khoảng 10-15 mg/kg/lần, cách nhau 4-6 giờ và không vượt quá liều tối đa khuyến cáo. Cha mẹ cần dùng thuốc đúng liều, đúng khoảng cách, tránh tự ý phối hợp nhiều loại thuốc có cùng thành phần paracetamol.

Phụ huynh có thể vệ sinh mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý phù hợp với lứa tuổi. Nếu cần bù nước bằng dung dịch Oresol, cần pha đúng hướng dẫn và sử dụng theo tư vấn của nhân viên y tế.

Đặc biệt, cha mẹ không tự ý sử dụng kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc các thuốc điều trị khác khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Trẻ cần được tái khám đúng hẹn và theo dõi sát trong quá trình chăm sóc tại nhà. Nếu xuất hiện dấu hiệu chuyển nặng, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, không trì hoãn việc thăm khám.