Đầu tư công tăng tốc, Chính phủ thúc giải ngân 100% kế hoạch năm 2026

Giải ngân vốn đầu tư công đang ghi nhận chuyển biến tích cực khi số vốn thực hiện trong 10 tháng đầu năm tăng mạnh so với cùng kỳ. Tuy nhiên, kết quả này chưa đủ để các bộ, ngành và địa phương có thể giảm tốc. Chính phủ tiếp tục yêu cầu tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, điều chuyển vốn khỏi những dự án chậm triển khai và ưu tiên công trình có khả năng hoàn thành, phát huy hiệu quả.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết ngày 31/10/2026, tổng số vốn đầu tư công thuộc kế hoạch năm 2026 được giải ngân đạt 708.567,4 tỷ đồng, bằng 74,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm trước, tỷ lệ giải ngân cao hơn 19,7 điểm phần trăm, tương ứng số vốn tăng thêm 217.524,1 tỷ đồng.

Nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương, tương đương 30.675,4 tỷ đồng, được thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt 76,6% kế hoạch Thủ tướng giao.

Đối với nguồn vốn kế hoạch năm trước được phép kéo dài sang năm 2026, số giải ngân đến ngày 31/10 đạt 67.519,4 tỷ đồng, tương đương 49% tổng kế hoạch 137.710,2 tỷ đồng. Đây cũng là phần vốn cần được theo dõi sát để bảo đảm tiến độ thực hiện các dự án chuyển tiếp.

Những con số trên cho thấy nỗ lực đáng kể của các bộ, ngành, địa phương và chủ đầu tư trong việc đưa nguồn vốn ngân sách vào nền kinh tế. Tuy nhiên, khi mục tiêu cả năm là giải ngân toàn bộ kế hoạch được giao, khoảng thời gian còn lại không còn nhiều. Khối lượng vốn cần thực hiện trong ba tháng, từ tháng 11/2026 đến hết ngày 31/1/2027, vẫn rất lớn.

8 bộ, ngành và 16 địa phương vượt mức bình quân

Kết quả giải ngân giữa các cơ quan, địa phương đang có sự chênh lệch đáng kể. Tính đến ngày 31/10, có 8 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung cả nước.

Trong nhóm cơ quan trung ương, những đơn vị có kết quả tích cực gồm Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Bộ Công Thương, Bộ Công an và Bộ Quốc phòng.

Ở cấp địa phương, Hà Tĩnh, Bắc Ninh, Hà Nội, Lào Cai, Hải Phòng, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Quảng Ninh, Tây Ninh, Nghệ An, Khánh Hòa, Điện Biên, Cà Mau, TP.HCM, Đồng Nai và Gia Lai nằm trong nhóm có tỷ lệ giải ngân cao hơn bình quân chung.

Đáng chú ý, một số địa phương không chỉ đạt tiến độ tốt mà còn giải ngân khối lượng vốn rất lớn. Hà Nội dẫn đầu với khoảng 125.400 tỷ đồng, tiếp đến là TP.HCM với 111.000 tỷ đồng. Hải Phòng giải ngân khoảng 33.900 tỷ đồng, trong khi Hưng Yên đạt 28.200 tỷ đồng.

Bộ Tài chính đã thực hiện chấm điểm và công khai kết quả giải ngân nhằm tạo cơ sở đánh giá trách nhiệm của từng đơn vị. Đối với kế hoạch vốn năm 2026, có 7 bộ, ngành và 13 địa phương được xếp loại rất tốt; 15 bộ, ngành và 16 địa phương đạt mức tốt. Nhóm trung bình gồm 7 bộ, ngành và 4 địa phương; trong khi 4 bộ, ngành và 1 địa phương thuộc nhóm chưa tốt.

Dù vậy, vẫn còn 25 bộ, ngành và 18 địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung. Đáng chú ý, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Liên minh Hợp tác xã Việt Nam có tỷ lệ giải ngân dưới 15% hoặc chưa thực hiện giải ngân theo báo cáo.

Việc công khai kết quả chấm điểm không chỉ phản ánh tiến độ sử dụng vốn mà còn tạo sức ép trách nhiệm đối với từng cơ quan, đơn vị. Những nơi giải ngân tốt cần tiếp tục duy trì cách làm hiệu quả; các đơn vị chậm tiến độ phải xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục, thay vì chỉ nêu khó khăn chung.

Giải ngân vốn đầu tư công đang ghi nhận chuyển biến tích cực khi số vốn thực hiện trong 10 tháng đầu năm tăng mạnh. (Ảnh: Minh họa)

Gỡ điểm nghẽn, điều chuyển vốn sang dự án có khả năng giải ngân

Bên cạnh kết quả tích cực, tiến độ tại một số nhóm dự án trọng điểm vẫn là vấn đề đáng lo ngại. Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết các dự án giao thông trọng điểm mới giải ngân 66,8% kế hoạch vốn đã phân bổ. Trong số 103 dự án và dự án thành phần, có 24 dự án giải ngân dưới 40%.

Một vấn đề khác là vốn tạm ứng chưa thu hồi đến hết tháng 10 vẫn bằng 33,9% tổng số vốn đã giải ngân. Tỷ lệ này đã cải thiện so với tháng 9 nhưng vẫn ở mức cao, cho thấy yêu cầu kiểm soát dòng vốn và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án cần được đặt ra quyết liệt hơn.

Đáng chú ý, các chương trình mục tiêu quốc gia mới giải ngân 11,1% dự toán, kế hoạch. Đây là mức thấp so với tiến độ chung, đòi hỏi các cơ quan thực hiện phải rà soát lại toàn bộ quy trình tổ chức triển khai.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, những khó khăn chủ yếu hiện nay tập trung ở công tác giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu, nhân công và tình trạng giá vật liệu xây dựng tăng cao. Đây đều là những yếu tố có thể tác động trực tiếp đến tiến độ thi công, nghiệm thu khối lượng và thanh toán vốn.

Để khắc phục, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành và địa phương triển khai Nghị quyết 312/NQ-CP ngày 5/10/2026 của Chính phủ, đồng thời quản lý sát từng dự án, từng công việc và từng khoản vốn còn lại. Mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ cơ quan chịu trách nhiệm, thời điểm phải hoàn thành và kết quả cụ thể.

Các đơn vị có kết quả giải ngân tốt được yêu cầu tiếp tục phát huy cách làm hiệu quả, không chủ quan trước khối lượng vốn còn lại. Với những đơn vị thuộc nhóm chưa tốt, nhiệm vụ trước mắt là rà soát, làm rõ nguyên nhân chậm tiến độ, xác định trách nhiệm và tập trung xử lý từng vướng mắc cụ thể.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu rà soát, điều chuyển vốn từ những dự án chậm triển khai sang các dự án có khả năng giải ngân tốt, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch đầu tư công năm 2026.

Thủ tướng đồng thời nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát chặt số lượng dự án, đặc biệt kiên quyết đối với các dự án xây dựng trụ sở tại tỉnh, thành phố, nhằm tập trung nguồn lực cho công trình thiết yếu và có hiệu quả lan tỏa. Các dự án trọng điểm cần được thúc đẩy, nhất là trong khâu giải phóng mặt bằng và bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số được đặt ra, đầu tư công tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tạo sức cầu, thúc đẩy sản xuất và phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, hiệu quả không chỉ nằm ở số vốn được giải ngân mà còn phụ thuộc vào chất lượng công trình, tiến độ hoàn thành và khả năng phát huy giá trị sau đầu tư.

Với hơn 708.567 tỷ đồng đã được giải ngân sau 10 tháng, nền tảng thực hiện kế hoạch năm đã có chuyển biến rõ rệt. Nhưng để cán đích 100%, các bộ, ngành và địa phương sẽ phải giải quyết đồng thời hai nhiệm vụ: tăng tốc giải ngân và bảo đảm từng đồng vốn được đưa vào đúng dự án, đúng tiến độ, tạo ra hiệu quả thực chất cho nền kinh tế.