Đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu đạt mức cao nhất 7 năm kể từ 2018

Ảnh minh họa - Ảnh: Reuters.

Đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu đã đạt mức cao nhất kể từ năm 2018, đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc vượt qua các nền kinh tế có thu nhập cao khác về đầu tư vào khu vực này, dù xuất khẩu vẫn là phương thức kinh doanh được ưa thích của các doanh nghiệp đến từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Theo một báo cáo của công ty Rhodium Group và Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator (MERICS), một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Berlin, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Trung Quốc vào châu Âu đã có sự gia tăng mạnh mẽ. Trong khi đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ đang chững lại ở mức thấp nhất trong một thập kỷ do căng thẳng địa chính trị, Trung Quốc đã tăng tỷ lệ đầu tư vào thị trường châu Âu. Khu vực này chiếm khoảng 25% tổng vốn FDI của Trung Quốc trong năm 2025, từ mức 17% vào năm 2024.

Năm ngoái, Trung Quốc đã đầu tư 16,8 tỷ euro (19,5 tỷ USD) vào châu Âu, bao gồm Liên minh châu Âu (EU) và Anh. Con số này tăng 67% so với năm trước, và trong đó, 42% hướng vào lĩnh vực chuỗi cung ứng xe điện. Các hoạt động mua bán và sáp nhập (M&A) đã thúc đẩy sự tăng trưởng này, với mức tăng 89% lên 7,9 tỷ euro, trong khi đầu tư mới - xây dựng cơ sở từ đầu - tăng 51% lên 8,9 tỷ euro.

Sự tăng trưởng đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu diễn ra khi các công ty của nước này tìm kiếm cơ hội ở nước ngoài để bù đắp cho tình trạng ảm đạm của nhu cầu trong nước và ứng phó với xung đột thương mại.

Mặc dù lượng vốn đầu tư đã hoàn thành tăng lên như trên, tổng số vốn đầu tư mà Trung Quốc rót vào châu Âu trong năm ngoái vẫn chưa bằng một nửa so với mức đỉnh thiết lập vào giữa thập kỷ trước, do dòng vốn đầu tư tổng thể vẫn thấp hơn nhiều. Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng các giao dịch mới được công bố trong năm 2025 là 5,2 tỷ euro, giảm nhiều so với mức 16,9 tỷ euro vào năm 2023.

“Trọng tâm của Bắc Kinh là xây dựng năng lực công nghiệp trong nước và giữ công nghệ cốt lõi và bí quyết ở trong nước. Chủ trương này sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài ra nước ngoài”, báo cáo nhận xét.

Trong khi đó, nhu cầu trong nước yếu và biên lợi nhuận thấp ở Trung Quốc, cũng như đồng nhân dân tệ bị định giá thấp, sẽ khuyến khích các công ty Trung Quốc tiếp tục sử dụng xuất khẩu làm kênh chính để bán hàng ra nước ngoài. Xuất khẩu của Trung Quốc sang châu Âu tiếp tục tăng, đặc biệt là trong các lĩnh vực đã thu hút đầu tư lớn của Trung Quốc. Trong đó, xuất khẩu ô tô tăng 15%, xuất khẩu pin tăng 43% và xuất khẩu thiết bị điện gió tăng 65%.

Báo cáo lập luận rằng ngay cả với các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp của EU, mà các tác giả ước tính chỉ ảnh hưởng đến khoảng 9% xuất khẩu của Trung Quốc sang châu Âu, khu vực này nói chung vẫn là "một thị trường tương đối mở đối với Trung Quốc”.

"Câu hỏi then chốt là liệu các công ty Trung Quốc có tiếp tục dựa nhiều vào xuất khẩu để tăng doanh số bán hàng ở nước ngoài hay không, hay mức độ đầu tư ra nước ngoài của họ sẽ tăng đều đặn? Nếu các điều kiện kinh tế, chính trị và chính sách không thay đổi đáng kể, chúng tôi dự báo các công ty Trung Quốc sẽ ưu tiên xuất khẩu”, báo cáo viết.

Các học giả Trung Quốc phàn nàn rằng EU đang áp dụng các chính sách nhằm phân ly với Trung Quốc. Cùng với đó, căng thẳng thương mại giữa hai bên đang gia tăng khi EU xem xét một loạt các biện pháp để đối phó với sự tràn ngập hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc.

Vào tháng 12 năm ngoái, EU đã mở một cuộc điều tra sâu rộng về nhà sản xuất sản phẩm kiểm tra an ninh Trung Quốc Nuctech do lo ngại rằng công ty này có thể đã được hưởng lợi từ trợ cấp, tạo ra lợi thế cạnh tranh không công bằng ở châu Âu. Căng thẳng cũng gia tăng vào tuần trước, khi Bắc Kinh ra lệnh cho các thực thể Trung Quốc không hỗ trợ cuộc điều tra của EU, lập luận rằng việc châu Âu sử dụng quy định về trợ cấp nước ngoài trong trường hợp này là "quyền tài phán ngoài lãnh thổ không chính đáng”.

Sự giám sát của châu Âu đối với vốn FDI cũng đang gia tăng. Vào tháng 12, EU đã đạt được một thỏa thuận chính trị tạm thời để sửa đổi quy định sàng lọc FDI nhằm tăng cường an ninh kinh tế, đưa ra các cơ chế đánh giá bắt buộc ở cấp độ quốc gia, mở rộng giám sát các khoản đầu tư gián tiếp thông qua các công ty con đặt tại EU, và các quy tắc cơ bản thống nhất cho các ngành quan trọng tại toàn bộ các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, đề xuất trao quyền cho Ủy ban châu Âu (EC) có thể bác bỏ các quyết định sàng lọc quốc gia đã bị loại bỏ sau khi bị Hội đồng châu Âu phản đối.

Báo cáo của Rhodium-MERICS cho biết chi phí cao và rào cản quy định ở châu Âu có thể hạn chế sức hấp dẫn của khu vực này đối với các nhà đầu tư Trung Quốc, trong khi sự chậm trễ và thỏa hiệp chính trị có thể làm chậm nỗ lực của EU để đưa thêm hoạt động sản xuất về khu vực này.

Đồng thời, báo cáo cho rằng Brussels có thể vẫn thận trọng trong việc thực hiện các biện pháp thương mại chống lại Trung Quốc vì lo ngại về khả năng trả đũa - đặc biệt là liên quan đến các khoáng sản quan trọng - và cũng do sự bất định về chính sách thuế quan của Mỹ. "Điều này sẽ đồng nghĩa thị trường châu Âu còn mở rộng cho hàng xuất khẩu của Trung Quốc trong trung hạn”, đồng thời mang lại cho các công ty Trung Quốc "ít lý do hơn để đầu tư vào EU”.

Hungary vẫn là điểm đến hàng đầu cho đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu, thu hút 3,9 tỷ euro, tiếp theo là Đức với 2,5 tỷ euro và Pháp với 1,9 tỷ euro trong năm 2025. Ba trong số 10 dự án đầu tư lớn nhất của Trung Quốc đang được triển khai ở châu Âu - của các công ty Contemporary Amperex Technology, BYD và Sunwoda Electronic - đều ở Hungary.

Tuy nhiên, tỷ trong của Hungary trong tổng đầu tư của Trung Quốc vào vào châu Âu đã giảm xuống còn 23% vào năm 2025, từ 32% một năm trước đó - theo báo cáo. Thay vào đó, động lực đã chuyển sang Đức và Tây Ban Nha, nơi đầu tư của Trung Quốc đạt mức tăng lần lượt 88% và 147%. Đức đứng thứ hai sau Hungary về đầu tư của Trung Quốc trong lĩnh vực xe điện, tiếp theo là Tây Ban Nha.