Đầu tư hạ tầng APEC 2027, tạo nền tảng phát triển dài hạn

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 3.8, các đại biểu Quốc hội làm việc tại tổ để thảo luận về ba nội dung gồm: Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV của Luật Đầu tư liên quan đến danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến và các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ

Rà soát danh mục dự án, quy định rõ thời hạn thực hiện Nghị quyết

Thảo luận về dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù phục vụ APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, các đại biểu Quốc hội thuộc đoàn Bắc Ninh và Cà Mau đánh giá cao công tác chuẩn bị hồ sơ của Chính phủ. Đồng thời, nhiều ý kiến đã được đưa ra nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội xem xét.

Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà (Bắc Ninh) đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát kỹ Phụ lục danh mục dự án kèm theo Tờ trình.

Theo đại biểu, qua đối chiếu cho thấy tại Mục 2.1 và Mục 2.3 của Phụ lục có một số dự án chưa nằm trong Danh mục dự án phục vụ APEC 2027 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 948/QĐ-TTg.

Vì vậy, Chính phủ cần giải trình và làm rõ căn cứ đưa các dự án này vào phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết để bảo đảm phù hợp với chủ trương của cấp có thẩm quyền.

Đại biểu Đỗ Thị Việt Hà, đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Ninh phát biểu

Đối với Điều 13 về thời hạn thi hành, đại biểu đề nghị không quy định thời hạn thực hiện Nghị quyết là 5 năm. Theo đại biểu, Nghị quyết này được ban hành nhằm áp dụng cơ chế đặc thù để xử lý các khó khăn, vướng mắc đối với những công trình, dự án cụ thể chứ không phải là một cơ chế thí điểm.

Vì vậy, hiệu lực của Nghị quyết sẽ tự chấm dứt khi các công trình, dự án thuộc phạm vi điều chỉnh hoàn thành việc nghiệm thu, bàn giao và đưa vào khai thác, sử dụng.

Cùng chung quan điểm về việc cần quy định rõ thời hạn hiệu lực cũng như điều khoản chuyển tiếp, đại biểu Hồ Việt Triều (Cà Mau) bày tỏ băn khoăn đối với trường hợp các dự án kéo dài vượt quá mốc 5 năm.

Theo đại biểu, cần xác định rõ khung pháp lý áp dụng cho việc kiểm tra, nghiệm thu và quyết toán vốn đầu tư trong trường hợp này để tránh phát sinh khoảng trống pháp lý.

Liên quan đến nội dung thẩm duyệt phòng cháy, chữa cháy và tiêu chuẩn kỹ thuật đối với thiết bị nhập khẩu, đại biểu Hồ Việt Triều đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát và đánh giá thận trọng.

Đại biểu nhấn mạnh đây là những công trình phục vụ các nguyên thủ quốc gia, vì vậy yêu cầu về công tác thẩm duyệt và kiểm định an toàn phòng cháy, chữa cháy không thể bị nới lỏng.

Bên cạnh đó, đại biểu Hồ Việt Triều cũng bày tỏ sự đồng tình với nguyên tắc được quy định tại Điều 2 của dự thảo, theo đó kiên quyết không hợp pháp hóa các sai phạm mang tính vụ lợi; không miễn trừ trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân vi phạm; đồng thời tăng cường hậu kiểm và giám sát nhằm phòng, chống tham nhũng, lãng phí và thất thoát tài sản nhà nước.

Đại biểu Trương Tiến Dũng, đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau phát biểu

Đại biểu Trương Tiến Dũng (Cà Mau) nhất trí với nhiều ý kiến cho rằng hệ thống hạ tầng tại Phú Quốc không chỉ phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với phát triển kinh tế - xã hội, du lịch, bảo vệ chủ quyền biển, đảo cũng như củng cố quốc phòng, an ninh khu vực biển Tây Nam.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, đối với các công trình trọng điểm quốc gia, cần chủ động nghiên cứu và ban hành cơ chế, chính sách đặc thù ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Chuyển mạnh từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm"

Trao đổi tại tổ, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến khẳng định, việc lựa chọn Đặc khu Phú Quốc là địa điểm đăng cai Hội nghị cấp cao APEC 2027 là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, tạo động lực phát triển kinh tế biển và khẳng định chủ quyền lãnh thổ.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội, nếu những vướng mắc về pháp lý không được tháo gỡ kịp thời ngay tại Kỳ họp không thường lệ này thì nguy cơ các công trình không hoàn thành đúng tiến độ là rất lớn.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cũng cho rằng, việc ban hành Nghị quyết thể hiện bước chuyển mạnh từ cơ chế "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Tuy nhiên, áp dụng cơ chế đặc thù không đồng nghĩa với việc bỏ qua hoặc hợp thức hóa các sai phạm.

Sau khi các dự án hoàn thành, các cơ quan chức năng sẽ thực hiện thanh tra, kiểm toán và hậu kiểm. Mọi tập thể, cá nhân có hành vi vi phạm vì mục đích vụ lợi đều phải chịu trách nhiệm hành chính, trách nhiệm hình sự hoặc bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến trao đổi thêm một số thông tin tại phiên thảo luận

Đối với quy định thời hạn thực hiện Nghị quyết là 5 năm, đến năm 2031, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội nhận định đây là quy định có cơ sở thực tiễn.

Mặc dù các công trình phải hoàn thành hạ tầng cơ bản vào năm 2027 để phục vụ APEC, song việc hoàn thiện toàn bộ các hạng mục, lập hồ sơ hoàn công, thực hiện kiểm toán nhà nước cũng như các thủ tục thanh quyết toán hợp đồng, đặc biệt đối với những dự án liên quan đến đất đai và BT, đều cần một khoảng thời gian đủ dài. Mốc 5 năm cũng bảo đảm tính đồng bộ với nhiệm kỳ của Quốc hội.

Đối với quy định về tiêu chuẩn kỹ thuật phòng cháy, chữa cháy, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến cho biết, một số công trình quy mô lớn đã được thiết kế tích hợp hệ thống phòng cháy, chữa cháy theo tiêu chuẩn châu Âu.

Việc cho phép áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế đã được kiểm định sẽ góp phần bảo đảm tính đồng bộ về công nghệ cũng như đáp ứng yêu cầu tiến độ thi công.

Giải thích về khái niệm "khoáng sản" trong dự thảo Nghị quyết, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội cho biết, thuật ngữ này thực chất dùng để chỉ các loại vật liệu xây dựng thông thường như đá, cát và đất san lấp phục vụ thi công nền công trình.

Tuy nhiên, do Luật Địa chất và Khoáng sản hiện hành quy định nhóm vật liệu này thuộc khoáng sản nhóm III và IV, nên dự thảo Nghị quyết sử dụng thuật ngữ pháp lý tương ứng nhằm tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến thủ tục thu hồi, nghiệm thu và thanh quyết toán cho các nhà thầu.