Đầu tư trong kỷ nguyên số: Hướng đi mới cho dòng vốn chuyên nghiệp và ngành quỹ

(Ảnh: Vietnam+)

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động khó lường, chuyển đổi số trở thành động lực then chốt nhằm nâng cao năng lực quản trị, tối ưu hóa danh mục tài sản và phát triển cơ cấu nhà đầu tư bền vững cho thị trường chứng khoán.

Nhằm tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán tới công chúng đầu tư đồng thời cung cấp thông tin chuyên sâu liên quan đến hoạt động đầu tư qua các quỹ, Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán (SRTC) phối hợp với Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức Hội nghị “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ,” ngày 25/8.

Chuyển dịch dòng vốn chuyên nghiệp

Bước sang năm 2026, kỷ nguyên số với sự bứt phá của trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và Blockchain đã làm thay đổi hoàn toàn hành vi của thị trường tài chính.

Mặt khác, việc đầu tư tự phát từ các nhà đầu tư cá nhân luôn phải đối mặt với nhiều thách thức do ảnh hưởng từ tình hình kinh tế trong nước và thế giới với những biến động khó lường. Trong bối cảnh đó, xu hướng chuyển dịch dòng vốn sang các quỹ đầu tư chuyên nghiệp (như Quỹ mở, ETF, Quỹ thành viên) đang trở thành giải pháp hàng đầu giúp nhà đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro nhờ vào đội ngũ quản lý chuyên nghiệp cùng công nghệ hỗ trợ hiện đại.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Công Minh, Trưởng Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi thông tin, cách thức chúng ta tiếp cận thông tin và cách thức phân tích, lựa chọn, quản lý các cơ hội đầu tư. Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên số, nơi đầu tư thông minh là đầu tư dựa trên thông tin tốt hơn, phương pháp tốt hơn và khả năng quản trị rủi ro tốt hơn.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, các quỹ đầu tư đóng vai trò cầu nối hiệu quả giữa nguồn vốn cá nhân và nhu cầu vốn của nền kinh tế. Nhờ vào các quỹ, nhà đầu tư được hưởng lợi trực tiếp từ năng lực nghiên cứu và quản trị rủi ro của các tổ chức chuyên nghiệp.

Ông Nguyễn Công Minh chia sẻ ngành quỹ tại Việt Nam đã đạt được những chỉ tiêu tăng trưởng tích cực. (Ảnh: Vietnam+)

Nhìn lại chặng đường từ năm 2015 đến nay, ông Minh chia sẻ ngành quỹ tại Việt Nam đã đạt được những chỉ tiêu tăng trưởng tích cực. Tính đến cuối tháng 6/2026, tổng giá trị tài sản quản lý (AUM) của 43 công ty quản lý quỹ đạt 822.000 tỷ đồng, tăng 6,8 lần so với mức 124.000 tỷ đồng của năm 2015, tương ứng tốc độ tăng trưởng trung bình đạt trên 20%/năm. Cả nước hiện có 142 quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó có 106 quỹ đại chúng.

Dù ghi nhận đà tăng trưởng ấn tượng, song quy mô ngành quỹ Việt Nam mới chỉ chiếm khoảng 6% GDP, khi đặt cạnh các quốc gia trong khu vực, như Thái Lan (31% GDP), Malaysia (56% GDP), Trung Quốc (57% GDP) hay Hàn Quốc (84% GDP), cho thấy khoảng cách còn lại chính là dư địa rộng lớn để ngành quỹ bứt phá.

Để hiện thực hóa tiềm năng này, Chính phủ và các cơ quan quản lý đã ban hành nhiều khung pháp lý chiến lược. Ngày 27/7/2026, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án "Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam" tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg, đặt trọng tâm vào việc gia tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức, hiện đại hóa hạ tầng và thúc đẩy chuyển đổi số. Trước đó, Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán, Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quản lý quỹ, cùng Đề án Tuyên truyền, phổ biến kiến thức và đào tạo nhà đầu tư giai đoạn 2025–2030 cũng đã được phê duyệt nhằm tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn phát triển mới.

Bổ sung góc nhìn tổng quan về kinh tế vĩ mô, bà Nguyễn Thị Bích Ngà, Phó Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và quỹ đầu tư chứng khoán Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 chỉ đạt khoảng 2,5% đến 3% do ảnh hưởng từ xung đột địa chính trị và rủi ro năng lượng. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn duy trì quỹ đạo tăng trưởng tích cực nhờ chính sách tiền tệ và tỷ giá linh hoạt.

Đến tháng Bảy, quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 77% GDP, thị trường trái phiếu niêm yết đạt 22% GDP với 484 mã và số lượng tài khoản nhà đầu tư 13,66 triệu (chiếm hơn 13% dân số). Trong tổng số AUM của ngành quỹ đạt hơn 600.000 tỷ đồng tính đến tháng Bảy, có 89% đến từ hoạt động ủy thác và 11% từ quản lý quỹ. Đáng chú ý, đối với tài sản ủy thác, nhà đầu tư trong nước chiếm 95% và nhà đầu tư tổ chức chiếm 91%. Điều này phản ánh rõ xu hướng chuyển dịch dòng vốn sang các tổ chức quản lý chuyên nghiệp.

Để chuẩn bị đón dòng vốn nâng hạng, bà Ngà cho biết Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: Hoàn thiện khung pháp lý qua việc sửa đổi Luật Chứng khoán (đưa vào khái niệm quỹ ETF theo chuẩn IOSCO, cơ chế thử nghiệm sandbox); Triển khai Thông tư 136/2024/TT-BTC sửa đổi Thông tư 98/2020/TT-BTC; Đa dạng hóa sản phẩm (quỹ thị trường tiền tệ, quỹ trái phiếu hạ tầng); Nâng cao năng lực quản trị rủi ro tại các công ty quản lý quỹ và thúc đẩy chính sách ưu đãi thuế đối với chứng chỉ quỹ.

Định hình thế hệ nhà đầu tư mới

Ở góc độ vận hành thực tiễn, ông Chu Minh Tiến, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Quản lý Quỹ Đầu tư MB (MB Capital), chỉ ra những đóng góp của ngành quỹ vào việc cung ứng vốn cho nền kinh tế còn hạn chế khi so sánh với vốn hóa thị trường hay tỷ lệ tín dụng/GDP (khoảng 145%). Mặc dù AUM tăng trưởng 20-21% mỗi năm trong thập kỷ qua, việc khai thác tệp khách hàng tiềm năng vẫn đứng trước nhiều rào cản.

Tính đến tháng 7/2026, toàn thị trường có 3,6 triệu nhà đầu tư cá nhân mở tài khoản chứng chỉ quỹ, nhưng chỉ có khoảng 1.200 khách hàng doanh nghiệp tham gia, chiếm 0,15% trong tổng số 859.000 doanh nghiệp đang hoạt động. Theo đó, nhằm giải quyết bài toán tiếp cận tệp khách hàng 100 triệu dân và 1 triệu doanh nghiệp, MB Capital đặt ra 4 trụ cột chuyển đổi số: Giáo dục tài chính qua Marketing số; Tài chính nhúng (tích hợp dịch vụ lên hạ tầng của ngân hàng, doanh nghiệp viễn thông và ví điện tử); Cá nhân hóa trải nghiệm người dùng; Quản trị số đồng bộ.

Nguồn: SSC

"Để giải quyết các thách thức về quy mô, chi phí và quản trị, công nghệ là đáp án duy nhất giúp ngành quỹ phát triển nhanh và bền vững. Tương lai không nằm trong những bản hợp đồng giấy tại quầy, mà tương lai nằm trên màn hình điện thoại của 100 triệu dân," ông Chu Minh Tiến khẳng định.

Từ thực tiễn đó, lãnh đạo MB Capital kiến nghị Bộ Tài chính phối hợp Ngân hàng Nhà nước cho phép ngân hàng thương mại làm đại lý phân phối và tận dụng eKYC. Bên cạnh đó, các bên liên quan đẩy mạnh truyền thông rộng rãi đồng thời cơ quan quản lý tạo cơ chế khuyến khích doanh nghiệp phát hành trái phiếu ra công chúng để bổ sung nguồn hàng chất lượng.

Bà Nguyễn Thị Bích Ngà chia sẻ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để chuẩn bị đón dòng vốn nâng hạng. (Ảnh: Vietnam+)

Cùng chia sẻ về góc nhìn công nghệ, ông Phan Anh Tuấn, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng Giám đốc Thường trực Công ty Cổ phần Quản lý Quỹ PVI (PVI AM), phác họa chân dung lực lượng nòng cốt mới của thị trường. Nhờ công nghệ, quá trình đại chúng hóa đầu tư đã trải qua ba cấp độ: Số hóa (mở tài khoản từ xa qua eKYC); Tự động hóa (đại chúng hóa thông tin qua dữ liệu trực tuyến) và Thông minh hóa (hỗ trợ quyết định bằng công cụ lọc, phân tích dữ liệu).

"Thế hệ nhà đầu tư mới trong kỷ nguyên số sở hữu tư duy đầu tư nhạy bén, khả năng làm chủ công nghệ vượt trội và luôn tìm kiếm sự minh bạch, tiện lợi cùng trải nghiệm cá nhân hóa tối đa. Tuy nhiên, tiếp cận thị trường dễ dàng hơn không đồng nghĩa với việc hiểu biết sâu hơn hay đầu tư tốt hơn," ông Phan Anh Tuấn nhấn mạnh./.