Đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, nâng sức cạnh tranh doanh nghiệp Thủ đô

Ưu đãi gắn với hiệu quả và cam kết

Trong quá trình phát triển kinh tế, việc thu hút các doanh nghiệp, tập đoàn lớn, đặc biệt là các nhà đầu tư chiến lược và doanh nghiệp FDI có ý nghĩa quan trọng đối với Hà Nội. Tuy nhiên, thành phố xác định thu hút đầu tư không thể chỉ dừng ở việc gia tăng số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà cần hướng tới chất lượng và khả năng tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Theo định hướng này, Hà Nội từng bước xây dựng cơ chế, chính sách theo nguyên tắc “ưu đãi đi kèm cam kết”, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW. Đây là sự chuyển dịch đáng chú ý từ cách tiếp cận ưu đãi chủ yếu dựa trên đầu vào sang hỗ trợ dựa trên kết quả thực hiện các cam kết của nhà đầu tư.

Hà Nội từng bước xây dựng cơ chế, chính sách nhằm thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp công nghệ cao. Ảnh: Thanh Hằng

Theo đó, những dự án có hàm lượng công nghệ cao, nhà đầu tư chiến lược và các dự án có khả năng tạo động lực phát triển sẽ được nghiên cứu áp dụng các cơ chế ưu đãi vượt trội về thuế, đất đai, thủ tục đầu tư theo quy định của Luật Thủ đô năm 2026. Tuy nhiên, đi cùng với đó là những yêu cầu cụ thể về công nghệ lõi, xây dựng trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), tỷ lệ nội địa hóa, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và khả năng tạo ra tác động lan tỏa đối với khu vực doanh nghiệp trong nước.

Cách làm này nhằm bảo đảm nguồn lực ưu đãi của Nhà nước được sử dụng đúng mục tiêu, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp lớn thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với nền kinh tế địa phương. Thay vì chỉ đánh giá dự án thông qua số vốn đầu tư, diện tích đất sử dụng hay số lao động, hiệu quả chuyển giao công nghệ và mức độ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi giá trị sẽ trở thành những tiêu chí ngày càng quan trọng.

Đặc biệt, Hà Nội định hướng khuyến khích các doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI giữ vai trò dẫn dắt chuỗi cung ứng trong nước, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa của thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Đây được xem là giải pháp quan trọng để khắc phục tình trạng khu vực doanh nghiệp trong nước chưa tham gia tương xứng vào các chuỗi sản xuất, cung ứng do doanh nghiệp FDI dẫn dắt.

Theo định hướng tại Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, chi phí đào tạo, chuyển giao công nghệ mà doanh nghiệp lớn thực hiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuỗi có thể được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp. Cơ chế này sẽ tạo thêm động lực để các tập đoàn lớn đầu tư cho hệ sinh thái nhà cung ứng thay vì chỉ tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của chính mình.

“Việc được tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn cũng mở ra cơ hội nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng sản phẩm và tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế. Đây chính là một trong những con đường để doanh nghiệp Thủ đô từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm khoảng cách với các doanh nghiệp đa quốc gia”, ông Khải Nguyễn, Giám đốc Công ty Cổ phần thương mại và dịch vụ Nguyên Khai nhìn nhận.

Thúc đẩy hệ sinh thái công nghệ

Theo đại diện Trung tâm xúc tiến đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp (Sở Tài chính Hà Nội), để các chính sách ưu đãi thực sự tạo ra hiệu ứng lan tỏa, Hà Nội xác định vai trò của chính quyền thành phố không chỉ là ban hành cơ chế mà còn phải trở thành “bà đỡ”, tạo cầu nối giữa doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp lớn với cộng đồng doanh nghiệp trong nước.

Trong đó, thành phố có thể hỗ trợ doanh nghiệp Thủ đô nâng cao năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật và các yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp (ESG). Đây là những điều kiện ngày càng quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam có thể trở thành nhà cung ứng trong chuỗi sản xuất của các tập đoàn quốc tế.

Hà Nội đang triển khai nhiều cơ chế ưu đãi để thúc đẩy hệ sinh thái công nghệ. Ảnh PV

Khi doanh nghiệp trong nước đáp ứng được các tiêu chuẩn về chất lượng, môi trường, quản trị và truy xuất nguồn gốc, cơ hội tham gia chuỗi cung ứng không chỉ mở rộng trong phạm vi Hà Nội mà còn có thể vươn tới mạng lưới sản xuất khu vực và toàn cầu. Qua đó, dòng vốn FDI không chỉ tạo ra việc làm hay đóng góp ngân sách mà còn trở thành kênh chuyển giao công nghệ, phương thức quản trị và tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến.

Cùng với kết nối doanh nghiệp, Hà Nội cũng định hướng gắn doanh nghiệp lớn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thủ đô. Trong đó, Khu công nghệ cao Hòa Lạc, các trường đại học, viện nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo được xác định là những hạt nhân quan trọng để hình thành mạng lưới hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu.

Việc kết nối các tập đoàn lớn, trung tâm R&D với các trường đại học, viện nghiên cứu không chỉ nhằm thu hút dự án công nghệ cao mà còn tạo môi trường để nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa các sản phẩm công nghệ. Thành phố có thể hỗ trợ hình thành các trung tâm nghiên cứu - phát triển, vườn ươm công nghệ, phòng thí nghiệm dùng chung, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và sản xuất.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, bởi công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được doanh nghiệp tiếp nhận, ứng dụng và từng bước làm chủ. Nếu chỉ dừng lại ở việc thu hút các dự án sử dụng công nghệ nước ngoài, nền kinh tế có nguy cơ tiếp tục phụ thuộc vào nguồn công nghệ, thiết bị và chuỗi cung ứng bên ngoài.

Ngược lại, khi doanh nghiệp lớn được đặt trong một hệ sinh thái liên kết với doanh nghiệp nhỏ và vừa, trường đại học, viện nghiên cứu và các trung tâm đổi mới sáng tạo, quá trình chuyển giao công nghệ sẽ có thêm điều kiện để phát triển theo chiều sâu. Doanh nghiệp trong nước vừa là đối tác cung ứng, vừa có cơ hội học hỏi về công nghệ, quản trị và tiêu chuẩn quốc tế.

“Mục tiêu của Hà Nội là phải từng bước hình thành năng lực nội sinh đủ mạnh để doanh nghiệp Thủ đô tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Qua đó, thành phố hướng tới xây dựng một nền kinh tế tự chủ, tự lực nhưng vẫn hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả; biến sự hiện diện của các tập đoàn lớn, doanh nghiệp FDI thành động lực thúc đẩy doanh nghiệp trong nước trưởng thành, nâng cao năng lực công nghệ và sức cạnh tranh của kinh tế Thủ đô”, đại diện Trung tâm xúc tiến đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp (Sở Tài chính Hà Nội) cho hay.